Individualisme verrijkt de samenleving, niet gelijkheid
De sociaal-liberale veilige samenleving is er niet gekomen
Te bestellen op https://www.bol.com
- Het cynisme voorbij: hoe verder na Rutte IV? - 14 juli 2023
- De samenleving is nog steeds niet maakbaar en dat is maar goed ook - 18 januari 2023
- Weg met het gelijkheidsdenken! - 5 juni 2022
Gelijkheid, gemeenschapszin, collectiviteit, solidariteit, zekerheid, veiligheid. Wie is er niet mee grootgebracht? Alle mensen zijn gelijk, mannen en vrouwen, ouderen en jongeren, armen en rijken, autochtonen en allochtonen. Het is ons met de paplepel ingegoten.
Gelijkheidsideaal
Gelijkheid in inkomen, in kennis en in macht was het doel van het enige echte socialistische kabinet-Den Uyl. Die gelijke mensen moeten met elkaar gemeenschappen vormen, in buurten en in wijken, in dorpen en in steden, in landen en in de EU, in de hele wereld. Daar is veel collectiviteit voor nodig, gebaseerd op veel solidariteit, nationaal en internationaal. Sterke schouders die de lasten van de zwakkeren dragen.
De samenleving die daaruit ontstaat zal iedereen zekerheid en veiligheid bieden. Dié belofte hebben sociaal-liberale politici ons de afgelopen halve eeuw gedaan. En die wordt ons nog steeds voorhouden, lees het Regeerakkoord van het kabinet-Rutte III er maar op na. Maar steeds meer mensen vragen zich af: is het wel waar?
Gemeenschap
In de moderne filosofie worden twee standpunten over de vraag hoe we als mensen samen moeten leven tegenover elkaar gesteld. Filosoof professor Maarten van Buuren legt ze in zijn boek De Prijs van de Vrijheid zo uit. Het ene standpunt is het gemeenschapsstandpunt. Vanuit dit standpunt wordt op de vraag hoe wij samen moeten leven geantwoord dat wij moeten opgaan in de middelmaat, in de doorsnee van de gemeenschap, dat we daarin moeten leven en lijden met onze medemensen, omdat we alleen zo ons heil, ons geloof en uiteindelijk misschien God vinden.
Maar er is ook een ánder standpunt, dat uitgaat van de vrije individuele mens. Vanuit dit standpunt wordt op dezelfde vraag, hoe we als mensen samen moeten leven, heel anders geantwoord. Namelijk dat individuen de middelmaat kunnen ontstijgen, door de doorsnee-mens juist voorbij te streven en anderen te overtreffen.
Nietzsche
De Duitse filosoof Friedrich Nietzsche bepleitte deze vorm van individualisme, in plaats van de kuddegeest van zijn tijd. Het individu dat de middelmaat ontstijgt en de doorsnee-mens voorbij streeft is volgens Nietzsche diegene die zichzelf durft los te maken van het systeem, zelf over de dingen nadenkt en op zichzelf durft te vertrouwen. Zoals de hoofdpersonen in de boeken van Ayn Rand, onlangs in mijn artikel De mooie kant van egoïsme! op OpinieZ samengevat.
De sociaal-liberale politiek heeft zich in de afgelopen halve eeuw tot op de dag van vandaag vooral op het gemeenschapsstandpunt georiënteerd. Dat geldt niet alleen voor het kabinet-Den Uyl, maar ook voor alle andere kabinetten. Maar wat heeft die keuze ons eigenlijk gebracht? Gelijkheid, een hechte gemeenschap, zekerheid, veiligheid? Steeds meer mensen vinden van niet. Zelfs als dat statistisch wordt aangetoond – zoals gelijke beloning van mannen en vrouwen, die volgens het CBS op een paar procenten na is gerealiseerd – geloven ze het niet of willen ze het niet geloven.
Excelleren
Er is dan ook alle aanleiding om het andere standpunt ten minste serieus in overweging te nemen. Door kinderen op scholen en universiteiten, alsook in de sport te leren excelleren en boven het maaiveld uit te steken. Door ermee te stoppen om werknemers met CAO’s te verzorgen, maar ervoor te zorgen dat zij goed voor zichzelf kunnen zorgen. Door in zichzelf te investeren, door initiatief en eigen verantwoordelijkheid te nemen.
Florence Nightingale syndroom
Door ondernemerszin en ZZP’ers aan te moedigen in plaats van te óntmoedigen of – erger nog – in een kwaad daglicht te stellen. Door MKB’ers ruimte te geven om te ondernemen en werk en welvaart te creëren. En door dezelfde ‘harde’ eis aan nieuwkomers van buiten te stellen. De ‘harde’ eis om waarde toe te voegen aan de samenleving waar men deel van uit wil maken.
In zo’n samenleving is geen plaats voor het Florence Nightingale syndroom. Dat ontstaat als zorgbehoevenden in staat blijken zichzelf te redden. Zorgverleners zijn dan overbodig en verzetten zich tegen de nieuwe werkelijkheid. Want iéder individu kan zélf nadenken, kan in zichzelf geloven en investeren, kan het beste in zichzelf naar boven brengen en zó de samenleving mee verrijken.
De OpinieZ-columns van Henk Strating vindt u ➡️ hier
Twitter: @HenkStrating
© OpinieZ.com 2017. U kunt dit artikel delen via de knoppen onder de advertenties.