CDA-plan: Sybrand en de open deuren

Het CDA heeft vier jaar lang in de oppositie na kunnen denken over een duidelijk plan voor Nederland. Wanneer we het concept verkiezingsprogramma 2017-2021 lezen is er maar één harde conclusie: er is weinig nagedacht. Eigenlijk hebben Sybrand Buma en zijn 12 discipelen vooral meegepraat en meegedacht met het huidige kabinet in plaats van een duidelijke christen-democratische visie en inhoud te ontwikkelen.

Open deuren
Het plan is een oneindige reeks open deuren. Zo valt er te lezen:

alleen een sterke samenleving kan onze vrijheid beschermen” (p.14)
voorkomen is beter dan genezen” (p.18)
alle kinderen moeten de kans hebben om kind te zijn” (p.21)
ondernemers zijn de motor van een eerlijke economie” (p.45)

Er staan zoveel juweeltjes van open deuren in dit plan dat 90% van Nederland het gewoon eens moet zijn met alles wat er staat, omdat er in feite niets staat. Ziedaar het resultaat van de grootste brainstormsessie in de geschiedenis van het CDA: de CDA1000. Het product van intellectuele nivellering.

Reflectie
Een Chinese spreekwoord luidt: “alleen ga je snel, met zijn allen kom je ver”. Het CDA als organisatie wil ver komen, maar we zijn hier bezig met verkiezingen. Verkiezingen zijn competitie en het juiste leiderschaps- en organisatiemodel moet je daarbij zien te vinden. Luisteren naar de samenleving is essentieel, maar daarna komt de stap van reflectie en het bepalen van het doel. Op basis van het verkiezingsplan is onduidelijk welk Nederland het CDA ambieert. Net zo min is duidelijk wat dan de strategie is om daar te komen. Het plan blijft hangen in de reflectie op de huidige maatschappij wat er goed gaat en wat er minder gaat.

Vloeibaar
Het verkiezingsprogramma is getiteld “Keuzes voor een beter Nederland“. Het plan van 49 bladzijden is onderverdeeld in vijf hoofdstukken. Ondanks de vele tekst is het plan “geen volledige catalogus van standpunten“. Op onderwerpen die niet aan orde komen (bijv. de discussie rondom de euro) blijft het standpunt staan dat het CDA eerder in nam. Men vergeet daarbij te melden dat deze standpunten net zo vloeibaar zijn als de C in het CDA. Dus wat vindt het CDA nu eigenlijk van de euro?

Waarden en traditie
Het eerste van de vijf hoofdstukken gaat over waarden en traditie. Het leest een beetje als een boek uit de serie De Kameleon: “We zijn een klein land van 17 miljoen mensen dat groot is geworden door samenwerking in onze gezamelijke strijd tegen het water“.

Er is natuurlijk helemaal niets mis met een inleiding over de geschiedenis van Nederland, maar om dat te verheffen tot een van de vijf hoofdstukken gaat veel te ver. Bovendien is het maar één pagina. En er staat niets in.

Dienstplicht
De volgende 14 pagina’s gaan over het versterken van de samenleving. Hierin staat het reeds gelekte (hoi Jack!)-voorstel over de dienstplicht (p.6). Volgens de letterlijke tekst gaat dit gelden voor “alle jongens en meisjes”. Er staat verder geen leeftijd bij deze benaming, dus ik ga ervan uit dat het brugklasjaar in de toekomst wordt doorgebracht in de kazerne.

Challenge
Het CDA wil het raadgevend referendum afschaffen (p.8), maar het is niet duidelijk of het bindend referendum daarvoor in de plaats komt. Een mooi punt dat al beperkt wordt toegepast is het zogenaamde right to challenge. Hierbij kunnen burgers activiteiten die door de overheid worden uitgevoerd overnemen. Het voorstel mist de nadruk op de nodige onafhankelijkheid, daar er een toetsing door de gemeenten plaatsvindt. Dus een publiek orgaan gaat bepalen of de markt of de overheid activiteiten beter kan uitvoeren? Waarom geen onafhankelijk orgaan?

Drugsbeleid
In par. 2.4.4. wordt er gesproken over het drugsbeleid in Nederland, dat volgens het CDA failliet is. Het CDA wil alle coffeeshops sluiten, maar er is onduidelijk of dat betekent dat alle softdrugs dan ook weer verboden moet worden.

Europa
Er wordt nogmaals op de Europese trom geslagen. Hoewel er een “sterker en vitaler Europa” moet komen, is niet duidelijk wat dit inhoudt. Het enige wat eigenlijk wordt voorgesteld is het instellen van een bepaalde kopgroep van landen per thema. Dat dit in veel gevallen gezien de onderliggende verdragen helemaal niet mogelijk is, wordt niet genoemd. Deze keer geen open deur, maar een dichte deur.

Familie en gezin
Het volgende hoofdstuk begint bijna literair. “Zelfs iemand die alleen door het leven gaat blijft altijd verbonden met zijn of haar familie” (p.19). Dan volgt een beschrijving van allerlei richtingen die het CDA wil inslaan, zonder dit duidelijk in standpunten te vatten. Zo wil het CDA waar mogelijk de financiële ondersteuning van gezinnen met kinderen vereenvoudigen en gaan ze nieuwe voorstellen doen om schenkingen van ouders en grootouders te vergemakkelijken.

Zorg voor elkaar
Zucht: “zorg heb je nodig als je ziek bent“. Ja, dat weet ik ook wel. Hoewel de christendemocraten niet tegen marktwerking in de zorg zijn, is “het wel een doel op zich geworden de afgelopen tijd” Het CDA heeft daarbij een voorstel bedacht zoals deze partij dat alleen kan. Er moet namelijk een verbod komen op winstuitkeringen in het zorgdomein (p.32).

Dus Achmea als verzekeraar in de zorg mag geen winst meer uitkeren aan aandeelhouders. Het geld moet in de zorg blijven. De hele zakelijke prikkel verdwijnt hierdoor, waarmee eigenlijk de markt alsnog om zeep worden geholpen. Er mogen wel private partijen in de zorg opereren, maar ze mogen geen winst maken. Dit kan dus niet. Daarnaaast wil het CDA een suikerbelasting (p.33) invoeren. Is het werkelijk nodig dat de overheid zich overal mee bemoeit?

Eerlijke economie
De economie moet volgens het CDA een stuk eerlijker. Iedereen moet meeprofiteren van het werk dat we samen verzetten. In een land dat op wereldschaal tot de koplopers in nivellering behoort is de term “oneerlijk” een nogal provinciale duiding. Nederland kent een uitgebreide collectieve sector, waar er allerlei vangnetten zijn. Ook kent Nederland arbeidsomstandigheden – rondom ontslag en vakantiedagen – die internationaal gezien subliem zijn. Maar toch is het blijkbaar nog niet eerlijk genoeg.

Om het iets duidelijker te maken vindt het CDA dat je als eenverdiener genoeg moet kunnen verdienen om een heel gezin te onderhouden. Als dit werkelijk waar is, moet er in de belastingsfeer een hele diepe investering worden gedaan. De maatschappij is namelijk hier financieel gezien niet meer op ingericht.

Technologie
Daarnaast bepleit het CDA duurzaamheid in de breedte. De manier om dit te bereiken is het oprichten van een ontwikkelingsbank voor “Technologie, Innovatie en Duurzaamheid”. De bank gaat zich voornamelijk richten op het isoleren van woningen. Heb je hier een bank voor nodig?

Universiteit
Qua universiteiten zijn er volgens het CDA maar twee echte topuniversiteiten: Delft en Twente (p.36). Eindhoven en de rest doet er niet toe blijkbaar? Onhandig geformuleerd en een kritische eindredactie had dit allang eruit gehaald.

Vlaktaks
In het kader van open deuren denkt het CDA meer banen te krijgen door lagere lasten en minder regels. Tot slot vinden we ook in dit hoofdstuk een typische CDA oplossing: een “sociale vlaktaks”. Dat is zeg maar een vlaktaks, met niveaus naar draagkracht. Oftewel: geen vlaktaks. Kiezen is toch moeilijk bij het CDA. Ook wil het CDA de staatsschuld terugdringen door “waar mogelijk het begrotingstekort terug te dringen naar nul, zonder dat we hals over kop bezuinigen” (p.44). Deze paragraaf moet zeker geamendeerd worden op het congres. Er gaat zo nooit een overschot komen: de staatsschuld groeit of blijft gelijk.

Gepraat zonder resultaat
Bij het lezen van het programma brak er iets bij me. Ik was gewoon echt een soort verslag aan het lezen van een CDA-ledenvergadering. Een verkiezingsplan zou een serieus document moeten zijn. Het vormt de inzet voor de discussies rondom een mogelijk regeerakkoord. Maar het lezen van dit verkiezingsprogramma geeft nul houvast voor de kiezer. Het is een vage beschrijving van een richting, zonder dat het tastbaar wordt. Het CDA begint D66-trekjes te krijgen: over de richting en het proces praten, en daarbij vergeten dat er ook nog een keer een resultaat op tafel moet komen. Het gevolg: eindeloos gepraat en gedraai.

Teleurstelling
Het concept verkiezingsplan van het CDA is wat mij betreft een grote teleurstelling. Jaren in de oppositie met kritische geesten als Omtzigt in de fractie en de meeste leden (50.000) van alle politieke partijen. Dat schept toch verwachtingen. Maar in plaats van deze middelen om te zetten in een goed plan, geeft Buma een klein boekje uit, met aan de lopende band open deuren op ieder thema. Hij lijkt te gokken op het absolute midden om zo in iedere voorkomende kabinetssamenstelling te passen.

Met dit plan verdient het CDA zetels te verliezen.
Waar is de regie op de inhoud, Sybrand?

Lees ook mijn analyses van andere verkiezingsprogramma’s:
GroenLinks
D66
50Plus
PVV

VVD

Advertenties