Islamitische wereld te lang genegeerd als motor achter slavenhandel
Slavernij is geen zwart-wit onderwerp meer
Slavernij onder de islam is taboe en onderbelicht. Daarom is het nieuwe boek ‘Abd’ (slaaf in Arabisch) van historicus Justin Marozzi een voltreffer. Zijn onderzoek naar veertien eeuwen (!) slavernij en slavenhandel in de islamitische wereld is een eyeopener. Marokko en Turkije waren belangrijke slavenstaten en weigeren te kijken naar hun eigen racisme. Ons onderwijs en het nieuwe Nationale Slavernijmuseum moeten de complete waarheid gaan vertellen.
Wist u dat razzia een Arabisch woord is, uit de tijd van slavernij-rooftochten door pre-islamitische Bedoeïenen? Ook in Europa was het lang een en al oorlog, maar razzia’s van gewapende Arabieren tegen zwarte burgers in Sudan gaan nog steeds ongestraft door.
Het Arabische racisme is stuitend, maar onderbelicht. Net zoals de geschiedenis van slavernij en slavenhandel in de islam, die door de profeet Mohammed sharia-fähig is gemaakt. Slavernij was eeuwenlang overal ‘normaal’, betoogt Justin Marozzi, in Europa, Arabische gebieden, Azië en Afrika. Stammen en volken gingen elkaar te lijf, waarna de winnaars de verslagenen doodden, onderwierpen of verkochten.
Mohammed staat aan de basis van slavernij als instituut; hij had tientallen slaven en seksslavinnen. Duur en omvang van slavernij onder de islam waren enorm, aldus Marozzi. Toch is onderzoek schaars en tegengehouden. Hij doet een boekje (624 pagina’s) open over het belang van slavenhandel voor het Ottomaanse Rijk (1299 -1922), de voorganger van Turkije, plus rijken in huidig Iran, Irak, Syrië en Noord-Afrika.
Grote slavenmarkten waren er in Marrakesh, Tripoli, Algiers, Caïro, Istanbul, Zanzibar, Mombasa, Timboektoe, Bagdad, Jeddah, Mekka en Medina. Marozzi probeert aantallen te noemen en komt via bepaalde periodes waarvan het iets preciezer te zeggen is, tot vele, vele miljoenen door Arabieren en Turken tot slaaf gemaakten. Hoofdroutes voor slavenkaravanen liepen dwars door de Sahara naar de Noord-Afrikaanse kust en naar Oost-Afrika, voor werk en ‘export’.
Seksslavinnen Hassan II pas in 1999 vrij
Afrikaanse dorpen zijn drieduizend jaar in een chronische exodus leeggeroofd. Zowel Arabieren, Turken als Europeanen maakten met slavenhandel grote winsten en zagen zwarten als vee, dat zij ongelooflijk wreed behandeld hebben. Maar volgens de officiële Turkse lezing was slavernij onder de Ottomanen ‘uiterst vreedzaam’, wat na lezing van ‘Abd’ bespottelijk klinkt.
Jongetjes werden op grote schaal gecastreerd (alleen ballen of inclusief penis) om te dienen als bewaker in harems van de sultans en rijke families. Pas toen Mohammed VI in Marokko Hassan II opvolgde in 1999 kwamen de seksslavinnen uit zijn vaders harem vrij. Vijftien jaar later gruwde de wereld van het misbruik van Yezidi-vrouwen door jihadstrijders van IS. Zij praatten die seksslavernij goed op basis van de islam. Zelfs pre-puber meisjes mogen verkracht worden, zoals we ook zien in gearrangeerde huwelijken met negenjarigen in Irak, Iran, Saudi-Arabië en Jemen.
Verschillen slavernij Europa en islam
De periode van grootschalige slavernij en handel in islamitische landen is zeker drie keer langer dan de Atlantische slavenhandel, en gaat in veel moslimlanden in aangepaste vorm tot op heden door.
Een ander verschil zijn de dodenmarsen door Afrika. Veel slavenhandel-steden lagen aan zee. Dorpelingen moesten daarheen lopen, over handelsroutes tot zo’n tweeduizend kilometer lengte, dwars door de Sahara, onder de zweep van hun ontvoerders op kamelen. Waar cijfers bekend zijn bleek een kwart tot slaaf gemaakten tijdens deze tochten te sterven.
Ten derde kochten islamitische heersers en hun onderdanen slaven van alle huidskleuren: ook Iraniërs, Kazachen, Russen, Polen, Slaven en Grieken. Het Ottomaanse Rijk verdiende flink aan de handel door een vijfde van iemands waarde als importbelasting te innen.
Legerslaven, seksslavinnen, eunuchen
Duizend jaar lang was het een specialisme om buitenlandse jongetjes te roven en verhandelen om hen later, na bekering tot de islam, tot loyaal militair op te leiden. De Mammelukken (uit de Kaukasus en Oekraïne) in Egypte zijn hiervan een voorbeeld, net als de Janitsaren in het Ottomaanse rijk.
Er was in de Arabisch-Turkse handel meer behoefte aan meisjes, voor zwaar huishoudelijk werk (donkere meisjes) en als seksslavin (lichtere meisjes), ‘concubine’ genaamd. In sommige harems woonden 4000 seksslavinnen. In grote Arabische dynastieën, zoals huidig Irak en in het Ottomaanse rijk, plantten leiders zich voort via concubines, waarna de draagmoeder een paleis opschoof.
Een verschil met plantageslavernij is dat sommigen konden opklimmen tot legerleider, kalief, gouverneur, geleerde. Een huiveringwekkend hoofdstuk is gewijd aan eunuchen. Vele tienduizenden jongetjes, meest uit Abessinië (Ethiopië/Eritrea), soms Slaven. Bij totale castratie stierf tot negentig procent. Overlevenden werden bewakers in harems en konden erg machtig worden. Achthonderd jaar lang, tot zeker 2022 bewaakten zij het graf van de profeet in Medina en de Kaäba in Mekka.
Atlantische handel wél goed bestudeerd
Elk land moet zijn verleden onder ogen zien en proberen te verwerken. Dat mijn boekenrij over slavernij alleen de Atlantische handel betreft is niet mijn doordachte keuze. Zoveel onderzoek als er is gedaan naar Atlantische handel, zo weinig aandacht is er voor islamitische slavernij. Zelfs in het ‘internationale’ slavernijmuseum in Liverpool zag ik dat vooral de Atlantische route werd belicht.
Als journalist bezocht ik in 2005 havenstad Ouidah in huidig Togo (West-Afrika), vanwaar een miljoen slaven zijn afgevoerd. Het gelijknamige boek van Robin Law doet uit de doeken wat daar gebeurde tussen 1727 en 1892. De winst zoekende WIC opende er in de 17de eeuw een handelspost, en Hollandse schepen vervoerden vanaf deze slavenkust tienduizenden naar de Caraïben en Suriname.
In de haven van Charleston in South Carolina kwam bijna de helft van alle Afrikaanse slaven voor Noord-Amerika (naar schatting zo’n 400.000) aan. Daar, op de voormalige veilingplaats staan, voelde als de duistere achterkant van Europa, waar razzia’s, barre wandeltochten en slavenmarkten onzichtbaar bleven. In het Old Slave Mart museum hangen historische krantenberichten over naderende verkoop (‘A prime gang of 67 Negroes’) en een beloning van 20$ voor tips over een weggelopen slavin en haar twee kinderen: “Ik had net een heet ijzer in haar wang gebrand.”
Het is belangrijk om deze getuigenissen te bewaren. De slavernijgeschiedenis kent vele vormen en regio’s. Het is van groot belang dat alle aspecten onderzocht en beschreven worden. ‘Abd’ maakt duidelijk dat het niet meer uitsluitend om ‘witte schuld’ en ‘wit racisme’ kan gaan. In de Middeleeuwen waren hier veel onderdanen land-gebonden lijfeigenen, erfelijke horigheid werd pas in 1789 afgeschaft. De meeste ‘Nederlanders’ konden geen buitenverblijf kopen van hun uit slavernij verkregen winsten.
Slavenroutes Sahara nog in gebruik
Het schokte me om het verband te zien tussen de oude slavenroutes door de Sahara en de huidige smokkelroutes voor gelukszoekers. Neem Eritrea, waar de al 33 jaar zittend dictator Isaias Afwerki een miljoen onderdanen eropuit stuurde, als betaalmodel voor zijn rampenregime. Hij laat hen dezelfde barre route afleggen door de Sahara, die eeuwenlang ‘slavenroute’ is geweest. Wie daarna het kamp in Libië en de tocht over zee redt, moet vanuit de diaspora tien procent van zijn inkomen overmaken naar de dictatuur.
In Libië worden Eritreeërs bewaakt door landgenoten, zoals beul en verkrachter Kidane Zekarias H. (41), op Kerstavond door de Verenigde Arabische Emiraten uitgeleverd aan Nederland. Samen met martelkampbaas Tewelde (Walid) G. (20 jaar cel geëist) staat hij in een megaproces in Zwolle terecht.
De twee hebben duizenden landgenoten gesmokkeld via de ‘dodenroute’ Sudan, Libië, Italië. De obese Kidane H. gaf “een kilo pasta per tien personen”, en “stopte 1800 mensen bij elkaar in een loods, met drie wc’s”, aldus getuigen in het Parool. Kidane genoot van martelen en “sloeg mensen doof”, terwijl Walid “elk mooi meisje verkrachtte”.
Geachte directeur Leerdam van het Slavernijmuseum
Onze bevolkingssamenstelling is deze eeuw aanzienlijk veranderd. Hier wonen nu ruim een miljoen moslims, uit vooral Turkije, Marokko en Syrië. Plus zo’n 60.000 migranten uit Eritrea/Ethiopië (merendeels christelijk) en 200.000 andere Afrikaanse migranten. Het verleden van hun allemaal is getekend door slavernij – moslims hebben voorouders aan de daderkant, zwarte migranten vaker voorouders aan de slachtofferkant.
Geachte John Leerdam, directeur van het (nog te bouwen) Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam. Het is belangrijk slavernij en racisme van alle kanten te belichten. Daarom moet Nederland onderzoek, voorlichting en discussie uitbreiden naar de hierboven genoemde landen, zodat álle scholieren leren over hun eigen slavernijverleden. Uw toekomstige bezoekers verdienen het de hele, inclusieve geschiedenis te zien.
Al eeuwen Arabische razzia’s op zwarten Sudan
Dat moslimlanden hierin nog veel werk hebben te verzetten, mag ons niet belemmeren het voortouw te nemen. De zwarte Mende Nazer werd bekend met haar boek ‘Slavin’ (2003), waarin zij vertelt hoe Arabische milities haar als 13-jarige ontvoerden uit haar dorp in de Sudanese Nubabergen. Als hedendaagse huisslavin werkte zij in de hoofdstad Khartoem. Daarna werd ze verkocht aan de waarnemend Sudanese ambassadeur (!) in Londen, uit wiens huis ze in 2000 wist te ontsnappen, na acht jaar slavernij.
Krantenlezers weten van de vernietigingsoorlog in Darfur, West-Sudan in 2003. Sinds hun onafhankelijkheid van Engeland (1956) is het beleid van Sudanese leiders als Omar al-Bashir (1989-2019) ‘verdeel-en-heers’. Daar is na 2003 niets verbeterd. Het enige verschil is dat de Janjaweed, de Arabische milities van toen, zich nu RSF noemen. Zij zijn van proxy van een islamistisch regime uitgegroeid tot een oncontroleerbaar leger sadisten – dat nog steeds zwarte Afrikanen opjaagt en misbruikt.
Daar en elders spreken te veel Arabieren zwarte landgenoten nog aan met het woord ‘Abd’, ‘slaaf’. Turkije had dit gezegde: “Het brein van een zwarte vrouw is zo groot als een vijg”. Oman werd rijk van slavenhandel en arbeid op plantages, en schafte pas in 1970 slavernij af. In Mauritanië, Mali en Saudi-Arabië leeft het voort in moderne varianten. Islamistische geestelijken uit bijvoorbeeld Saudi-Arabië en Koeweit prijzen slavernij nog steeds aan als een deugd van de islam.
Doe elke getroffen groep recht
Ingewikkeld is dat onder Ghanezen, Nigerianen en Congolezen, voorouders zowel daders als slachtoffers waren. Lastig is dat het soms wringt tussen Surinamers versus Ghanezen en andere Afrikanen. Marozzi maakt duidelijk dat Ethiopiërs en Eritreeërs ontzettend hebben geleden onder de Arabische en Ottomaanse (lees: Turkse) slavenhandel. Meneer Leerdam, het is niet van deze tijd om alleen het lijden van Surinamers en Antillianen, plus wandaden van WIC en VOC, te belichten in het nieuwe slavernijmuseum in Nederland.
Lijden is niet te vergelijken. Wel is het zaak om elke getroffen groep recht te doen. Slavernij is geen zwart-wit onderwerp meer, met dank aan jonge kritische Turkse historici, Afro-Turken als Mustafa Olpak, de Algerijnse schrijver Kamel Daoud, en Marokkaanse wetenschappers als Maha Marouan, die de stilte verbreken – en het toegankelijke boek ‘Abd’ van Justin Marozzi.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
- Onderzoeksjournalist, antropoloog. Auteur boeken o.a. Gender Rebels (2024). Zie http://www.GenderRebels.org over de problemen van de huidige generatie meisjes en jonge vrouwen. Engelse en Duitse versie 'Rebel Girls' verschijnen in 2026. Werkte 30+ jaar bij De Telegraaf en Trouw.
Recent gepubliceerd
Diversiteit11 maart 2026Steeds meer mannen die zich vrouw noemen in vrouwengevangenissen
LHBTIQ6 maart 2026Gendergekte Canada kent geen grenzen
Islam/Moslims22 januari 2026Islamitische wereld te lang genegeerd als motor achter slavenhandel 
Feminisme11 januari 2026Tien jaar na de groepsaanrandingen Oudejaarsavond Keulen 2015
Mooi overzicht. Een paar opmerkingen:
1) Dat de islam het slavernijverleden niet bestudeerd om er iets van te leren, heeft een reden: slaven maken is onderdeel van de verspreiding van de heerschappij van de islam. Als niet-moslim zich na dawa (oproep tot bekering) verzetten, dan zijn moslims gerechtigd de mannen te doden en de vrouwen tot slaven te maken. In koran soera 24: 32-33 staat beschreven hoe goed het is om slaven vrij te maken, mits ze zich tot de islam hebben bekeerd. Anders niet, want niet-moslims moeten onderworpen blijven. In de tafsir van Bukhari is hoofdstuk 49 geheel gewijd aan de vrijlating van slaven.
2) Het graf van Mohammed in Medina is in 1926 door de wahabieten verwoest, omdat ze niet wilden dat het een plaats van verering werd, dat is in hun ogen afgodendienst.
3) Ik mis de vele miljoenen slaven die de Osmanen en Krimtataren haalden in Rusland en Polen.
Daar zal de linkse mens niet op ingaan. Islam is religie van de liefde dus is islamitische slavernij uit pure liefde voor de mens ontstaan. Slavernij wordt zoals gebruikelijk als algemeen verschijnsel veroordeeld worden en Europese deelname wordt keihard veroordeeld zonder islamitische landen te noemen.
De linkse mens is óók bang voor de waarheid.
Helaas staat dit onderwerp niet omschreven in de verplichte lesstof van ons aller ministerie van Onderwijs.
Maar dat verbaast ons niet, toch?
Moslims zijn bang voor de waarheid. De islam is één grote leugen.
Nederlanders zijn bang voor de moslims. Zij houden het stilzwijgen in stand.
Dat is juist. Wij hebben onze hoogstaande samenleving opgeofferd aan ónze’ ideologie van gelijkheid
Van een kennis wijlen Dr. H.Th. Bussemaker hoorde ik lang geleden het bestaan van Christelijke slaven in handen van Noord-Afrikanen. Engelse Marineschepen hebben hen ontzet. Een voorouder van hem was een van die Christen Slaven.
In feite waren de Europeanen de “Van Gent en Loos” in de slavenhandel. De mannen van een veroverde stam in Afrika werden aan het vervoerbedrijf voor afzet elders geleverd.
Dan nog wat met slaven: De (R)Overheid wil, dat de onderdanen Slaafs volgen.
Beste Nyong,
Nog niet zo lang geleden heeft Nederland met gepaste feestelijkheden het zoveel honderdjarig bestaan van diplomatieke betrekkingen. Een aanzienlijk deel van de aanleiding daartoe in de tijd van Bestevaer was het vrijkopen van tot slaaf gemaakte zeelieden en ander volk dat in de klauwen van de Berberijnse kapers was geraakt.
Dat ook andere zeenaties van tijd tot tijd corrigerend optraden lijkt mij niet meer dan logisch met herhaaldelijk kapend en rovend schorriemorie. En ook in lokale streken hadden we de Duinkerker kapers die in die tijd een soort Vlaams patois spraken omdat Louis XIV nog niet ten tonele was verschenen met zijn liefde voor ‘la guerre’.
Ook blijkt Zwarte Piet – de verbannen kindervriend/kinderschrik – meer verwantschap te hebben met Marokkanen dan met Uncle Tom van de plantage.
Kortom, zonder de oude Grieken en Romeinen erbij te trekken, is het verboden zijn van slavernij eerder een uitzondering op dan een historische regel.
Wellicht dat dit een klein paneeltje kan krijgen in een wat minder verlicht hoekje van het te bouwen Nationale Slavernij Museum (als het ooit gebouwd wordt, want stikstofoverwegingen, stijgende bouwkosten en een mogelijk wat financieel onduidelijke projectvoering zouden concrete uitvoering zo maar in de weg kunnen staan).
‘zoveel honderdjarig bestaan van diplomatieke betrekkingen met Marokko.’ had er natuurlijk moeten staan.
Waarom er zo weinig of geen aandacht is voor de Islamitische slavernij laat zich verklaren vanuit de verderfelijke woke ideologie. Die gaat immers uit van daders en slachtoffers, waarbij de daders zonder uitzondering de blanken zijn en de slachtoffers anders getinte mensen. De Arabieren en Turken als daders beschouwen past dus niet in hún narratief en wordt derhalve ontkent of verzwegen, wat dus leidt tot geschiedenisvervalsing. Daarom is dit boek van groot belang.