Wilders’ werkelijke strategie

In zijn meest recente artikel voor OpinieZ laat Rutger van den Noort zien wie er volgens hem zitting kunnen gaan nemen in een kabinet met de PVV. Tenminste, als die partij de verkiezingen wint, bereid is te gaan regeren en een coalitie weet samen te stellen.

In het rijtje van potentiële bewindslieden staan klinkende namen. Van den Noort laat overtuigend zien dat Wilders en zijn PVV kunnen putten uit een pool van goed gekwalificeerde vakmensen. De rechtse kiezer kan er zijn/haar vingers bij aflikken.

Toch zal het mijns inziens zover niet komen. Wilders’ werkelijke strategie lijkt erop gericht te zijn niet te gaan regeren, ongeacht wat hij hierover beweert. Wilders en de PVV hebben namelijk niets te winnen bij regeringsdeelname. Waarom, dat zal ik hieronder beargumenteren.

Gedoogsteun
Wilders heeft geen goede ervaring opgedaan met het (mede-)dragen van regeringsverantwoordelijkheid. Hoewel de PVV niet deelnam aan het minderheidskabinet Rutte I (VVD en CDA), verleende de partij wel gedoogsteun. Wilders leerde toen dat verkiezingsbeloftes niet altijd kunnen worden waargemaakt. Zijn belofte om de AOW-leeftijd op 65 te behouden leverde hij snel in, in ruil voor invloed op het regeringsbeleid.

Na amper twee jaar trok hij zijn gedoogsteun in en viel het kabinet. Volgens de ene lezing wegens “gedoe met dissidenten” binnen de PVV; volgens een andere lezing vanwege een gebroken belofte van het CDA over niet bezuinigen op ontwikkelingshulp. Hoe dan ook, het was een harde les voor Wilders. Als gevolg van het breken met Rutte I leed de PVV een gevoelig verlies bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012.

Brede coalitie
Als de huidige peilingen uitkomen is de kans aanzienlijk dat er een 4- of 5-partijen-kabinet noodzakelijk is voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Het is dan nog niet gezegd dat zo’n coalitie ook in de Eerste Kamer een meerderheid heeft. Een brede coalitie zorgt ook voor vervlakking van het beleid: om alle kikkers in de kruiwagen te houden kan zo’n kabinet geen ingrijpende en omstreden beslissingen nemen.

PVV-bewindslieden zullen in de coalitie beleid moeten uitvoeren waar de achterban niet achter staat. Dat is lastig uit te leggen. Zie de electorale problemen waarmee de PvdA en deels ook de VVD te kampen hebben. Daarnaast zullen belangrijke programmapunten van de PVV (terugdringing van de islam, afschaffen van de euro en uittreding uit de EU) niet verzilverd kunnen worden. Daarvoor bestaat eenvoudigweg niet de politieke wil bij de coalitiegenoten. En komt een omstreden wetsvoorstel toch door de Tweede Kamer, dan sneuvelt het bijna zeker in de Eerste Kamer.

Cordon sanitaire
Wilders lijkt het volgens mij te ontbreken aan de echte drive om minister-president te worden. Iemand met die ambitie post niet een polariserende en omstreden tweet zoals hij onlangs deed. Een potentieel minister-president weet dat hij nauw met andere politiek leiders moet samenwerken en past zijn gedrag daaraan aan.

Ik verwacht dat Geert Wilders, hoe dichter we bij de verkiezingen komen, meer radicale uitspraken zal doen. Enerzijds om zijn achterban tevreden te stellen, anderzijds om zichzelf bij voorbaat al uitgesloten te krijgen van regeringsdeelname. Trappen de overige partijen in die val, dan claimt Wilders eenvoudig dat het cordon sanitaire om de PVV hem verhindert regeringsverantwoordelijkheid te dragen.

Teleurstelling
Naast de onderliggende bezwaren tegen regeringsdeelname speelt ook het volgende: de PVV heeft geen traditie in het voeren van een effectieve campagne. De partij heeft de afgelopen vier verkiezingen na een intensieve campagne teleurstellingen moeten incasseren: de partij leed nederlagen in 2012 op landelijk niveau (-9 zetels), in 2015 op provinciaal niveau (-3 zetels) en in 2014 op Europees (-1 zetel) niveau. De PVV wist in 2014 de positie van favoriet bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag niet te verzilveren. Alleen de winst in Almere was in dat jaar een lichtpuntje voor de partij. Maar goed, deze resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de nabije toekomst.

Oppositie
Ook als de PVV de grootste partij wordt na 15 maart is de kans op daadwerkelijke regeringsdeelname klein. Een rol als oppositiepartij tegen de gevestigde orde is immers de natuurlijke habitat van Wilders. Vanuit de oppositie kan de PVV doorgaan haar eigen politieke standpunten onbelemmerd en onversneden voor het voetlicht te brengen.

Als de partij geen regeringsverantwoordelijkheid neemt, hoeven er geen partijstandpunten te sneuvelen of te worden afgezwakt. Wilders hoeft dan ook niet aan zijn achterban uit te leggen waarom zijn plannen in de praktijk van het landsbestuur toch lastig realiseerbaar blijken te zijn. Zo worden de komende Tweede Kamerverkiezingen voor de PVV een loterij zonder nieten: naar alle waarschijnlijk meer zetels en de handen vrij in de oppositie.

===============================================================
Foto: Wilders Luctor et Emergo by Roel Wijnants is licensed under CC BY-NC 2.0
===============================================================

Advertenties