De deconfiture van het deelvervoer
Hoe je mensen uit het OV jaagt
Foto: Hans van Tellingen
In Amsterdam heeft het deelvervoer grotendeels gefaald. Dat geldt in ieder geval voor de deelscooter- en deelbakfietsbedrijven Go Sharing en Baqme. Ook in het nabije Amstelveen sterft het fenomeen deelscooter een wisse dood door de beëindiging van de gemeentelijke contracten met Felyx en Check. Het is de vraag of deze incidenten op zichzelf staan of dat het fenomeen deelvervoer ten dode is opgeschreven. Deelvervoer, als onderdeel van de zogenaamde deeleconomie, zal in ieder geval nooit een succes zijn, zo schrijft winkelgedrags-en mobiliteitsspecialist Hans van Tellingen.
Deelvervoer is de heilige graal voor veel lokale overheden. Dat geldt ook voor de gemeente Amsterdam. Zo wordt gesteld dat deelvervoer, zoals deelauto’s, vaak goedkoper, sneller en duurzamer is dan eigen vervoer. Het zou een goede oplossing zijn voor de soms hoge kosten van een eigen auto óf het openbaar vervoer, dat niet altijd goed op elkaar aansluit. Deelvervoer vormt verder een belangrijk element in diverse bereikbaarheidsplannen en woningbouwplannen van projectontwikkelaars.
Maar is dat wel terecht? Deelvervoer wordt maar niet winstgevend. En het hoogdravende idealisme van de initiatiefnemers kan wel degelijk gepaard gaan met enige zelfverrijking. Ook zijn er twijfels over de vermeende duurzaamheid en het huftergedrag als gevolg van het gebruik van deelvervoer. Tevens kan geconstateerd worden dat de meeste mensen liever een auto, scooter of fiets ‘bezitten’ dan dat zij deelnemen aan deelvervoer.
Geen winst
Veel bedrijven die zich bezighouden met ‘delen’ lijden verlies. Dat zie je bijvoorbeeld bij Swapfiets (en niet zo’n beetje ook), Gosharing en Felyx (allebei deelscooters) én Mywheels (deelauto’s). Wat geldt voor de meeste pure e-commercebedrijven, die zijn vaak verlieslatend, geldt dus ook voor de ‘deelbedrijven’. Hoe lang nog zijn er nog investeerders te vinden die alleen ‘marktaandeel’ willen kopen, zonder ook maar enige winst te genereren? Dit verdienmodel lijkt onhoudbaar.
Zogenaamd idealisme, maar eigenlijk hebzucht
Idealisme kan de boventoon voeren bij dit soort bedrijven. Is het idealisme van de ‘deeleconomie-gelovers’ niet gespeeld? De eerste investeerders van de deelbedrijven kunnen soms veel geld verdiend hebben met de verkoop van hun aandelen, analoog aan de e-commercebusiness. De deeleconomie kan dus óók gedreven worden door hebzucht.
Huftergedrag
Daarnaast leidt de deeleconomie tot huftergedrag. Als mensen geen eigenaar zijn van de spullen gaan zij er slecht mee om. Het neersmijten van die Swapfietsen en het neerplempen van deelscooters op plekken die niet zijn aangewezen als ‘parkeerplek’ zijn voorbeelden hiervan.
Kijk in dat kader eens op het Instagramaccount ‘strooiscooters’. Het grootste probleem is dat deelscooters gebruik maken van het publieke domein waar bewoners en bedrijven belasting voor dienen te betalen. En dat terwijl de deelscooterbedrijven enkel en alleen commercie bedrijven en de bewoners en bedrijven er juist last van hebben.
Slechte kwaliteit uit China
En dan de kwaliteit van de spullen. Die van Swapfiets is niet goed. Kunnen we niet beter de degelijke kwaliteit van Batavus en Gazelle promoten in dit land? Dat zijn fietsen die veel langer meegaan, deze zijn een stuk duurzamer. En ik snap het wel, hoor. Als je ouders de deelfiets betalen, dan kan het niet op. Je kunt als jongere die fiets afraggen, hem neersmijten op de grond, er capriolen mee uithalen en meteen daarna krijg je weer een nieuwe fiets. ‘Ze’ komen zelfs je band voor je plakken bij Swapfiets. Maar zeg nou zelf: zo’n fiets kost een paar honderd euro aan huur per jaar. En voor dat geld kun je na een of twee jaar een uitstekende fiets zélf kopen. Die vele malen langer meegaat.
De claim op duurzaamheid klopt dus niet. Gedeelde spullen gaan veel sneller stuk dan wanneer het eigen bezit was geweest. De afvalberg neemt alleen maar toe door de deeleconomie.
Autoverkeer neemt niet af
Mensen laten verder hun auto niet staan voor een deelscooter. Maar deze jaagt de mensen echter wél uit het OV. Uit mijn eigen omgeving ken ik een hoop GenZ’ers die die deelscooters een paar keer proberen. Maar uiteindelijk besluiten zij tóch om zelf een scooter te kopen. Al is het alleen maar omdat een eigen scooter de gebruiker identiteit verschaft.
En voor wat betreft die auto’s: als je in een grote binnenstad woont, kan het hebben van een auto lastig zijn. En kan een auto huren juist handig zijn. Maar wat gebeurt er als de ‘deelklanten’ een jaar of dertig zijn? En kindertjes krijgen? Dan verhuizen zij vaak naar Hoofddorp, Zaanstad, Purmerend, Almere of Amstelveen. Of naar Leidsche Rijn, Barendrecht, Ypenburg, Vathorst of een andere VINEX-wijk. Het eerste wat zij dan doen is een auto kopen. En als de partner dan een nieuwe baan krijgt met een leaseauto erbij? Dan woont dit koppel opeens in een doorzonwoning in VINEX-contreien en staan er twee auto’s voor de deur. Terwijl hetzelfde stel drie jaar daarvoor zwoer de stad nooit te verlaten en nooit een auto te willen kopen.
Kopen is inherent aan menselijk gedrag
En de realiteit leert verder dat het aantal auto’s in eigendom alleen maar stijgt. Datzelfde geldt voor het areaal aan fietsen, terwijl de aantallen scooters, bromfietsen en snorfietsen jaarlijks schommelen, maar zeker ook niet teruglopen.
Mensen willen dus kopen. Mensen willen bezitten. Dat is, spreekwoordelijk gezien, bijna in ons DNA verankerd. Het streven naar identiteit is ultiem menselijk gedrag. En dat lukt alleen met gekochte spullen. Deelvervoer zal dus altijd een (verliesgevende) niche blijven in mijn bescheiden opinie.
Over de auteur
- *) Hans van Tellingen is sociaal geograaf en is in het dagelijks leven directeur/eigenaar van een onderzoeksbureau op het gebied van consumentengedrag in winkelgebieden. Hij is hoofdauteur van onder andere ‘Waarom Stenen Winkels Winnen’ en 'Retail is Mensenwerk'. Als sociaal wetenschapper is Hans tevens een dossiervreter en een fanatiek waarnemer van maatschappelijke, economische en politieke ontwikkelingen. Hans publiceert vrijwel wekelijks artikelen in OpinieZ, De Ondernemer, EW (Elsevier Weekblad), RetailTrends, Emerce, Stadszaken, Parool en andere media.
Recent gepubliceerd
Economie21 maart 2026Overheid verdient dik aan dure benzine en moet accijns verlagen
Politiek Nederland16 januari 2026Waarom een rechtse, coöperatieve partij vijftig zetels kan halen
Media12 januari 2026De leugen regeert, het is tijd voor feitelijke nieuwsgaring
Economie10 december 2025‘Autoluw’ maken binnensteden richt grote schade aan
Ik zie deelscooters en dergelijke als een progressief idealisties luchtkasteel. Wanneer worden we eens volwassen? Zorg voor je eigen vervoer of blijf thuis.
Hetzelfde geldt voor de deelauto. Mensen willen een auto in het weekend, in de vakantie en als het goed weer is. Dus de vraag is op die momenten veel groter dan op momenten dat het slecht weer is, koud, donker, buiten de vakantieperiodes.
Deelauto is dus voornamelijk concurrentie voor autoverhuurbedrijven en veel minder voor autobezit.
Dan nog de administratieve rompslomp, BTW over de geleverde diensten, het deukje dat verzekerd moet worden of anders 1000 euro vervangend spatscherm gaat kosten. Bij een eigen auto zou je dat deukje laten zitten.
Kortom het is weer zo een collectieve groene illusie die bijna niemand wil behalve dat groepje globalisten dat met sluwe praatjes de macht naar zich toe heeft getrokken.
zeer goed omschreven, als altijd. En mensen zijn slordig op iets wat niet van hen is. (wij niet hoor, mijn man behandelt een huurauto net zo zorgvuldig als een eigen auto. wordt ook gewassen en schoon afgeleverd na gebruik)
ik zou nooit een ‘deelauto’ willen hebben. Fiets ook niet. Vreselijk. Ik moet er niet aan denken.
ik ben gehecht aan mijn autootje. Veilig coconnetje als ik ergens heen moet.
In Brussel worden elektrische steps ingezet als deelvervoer. Ze worden overal rond geslingerd. Men gebruikt ze zelfs om er winkelramen mee in te slaan.
Deelgebruik van fietsen, wagens, wasmachines, en diens meer komt van uiterst links, van de communistische globalistische ideologie. Maak het gemeenschappelijke maar kapot, zolang men maar van het mijne afblijft, zo redeneert men. De moslims slaan in de grootsteden alles kort en klein en stichten branden op oudejaarsnacht of na een voetbalmach. De gemeenschap betaalt toch de fortuinen om alles te herstellen. Er wordt gegooid met gemeenschapsgeld uit de gemeenschappelijke pot. In België gaf deze week de premier schaamteloos één miljard weg aan Oekraïne om daar nog wat meer oorlog te kunnen voeren. Hij beloofde om hen vier jaar lang een miljard per jaar te schenken.
De zaken ontsporen duidelijk. De situatie is compleet ziek.
De onzorgvuldigheid is inderdaad een symptoom voor de neergang van de europese beschaving.
Het idee van gedeeld vervoer is typisch linkse socialistische idee gebaseerd op collectiviteit zonder eigen bezit. Minder voertuigen minder ruimte nodig als reden. Net als het socialisme zelf het werkt niet. Je let beter op eigen dan op andermans spullen dus op een fiets stappen die je niet kent zal niet prettig maar eerder gevaarlijk aanvoelen. Het onderhoudt kost veel dus zal het gebruik steeds duurder worden. Afgezien daarvan ook in het socialisme kun je niet buiten eigen bezit heen men snakt er naar zeker als de bazen zichzekf niet ontzien. Bovendien weet ik uit eigen ervaring dat privé bezit in het socialisme veel sterker jalouzie opwekt van anderen dan in een samenleving waar het normaal ding is. Haat en nijd floreert. Toch zullen er altijd mensen zijn die het prima vinden dat zij niet op spullen hoeven zorgen. En zo zal de gedeelde vervoer ook naar uitzien.
Utrecht bouwt een nieuwe wijk: Merwede, zo las ik laatst. 6000 woningen. Daar is autobezit verboden en daarmee ook geen parkeerplaatsen. Uiteraard de gebruikelijke fantasieën over warmteopslag met water uit het kanaal enz – nergens een succes.
Ga er maar vanuit dat de koopprijzen door het dak gaan terwijl je naast een sociale huurwoning komt. Ik snap dat er idealisten zijn maar het afzien van enig comfort tegen een woekerprijs maakt deze nieuwe bewoners toch wel erg onnozel. Maar goed, dan kun je met je deelauto nog altijd even ontsnappen. Even.
Waarschijnlijk een van de veel toekomstige Getto’s
Dit zijn de voorlopers van de 15 minuten steden.
Nederland moet verstedelijken, vandaar nu alles proberen te delen.
Het grootste gros trapt hier gewoon in.
Je moet straks met z’n tweeën de kost verdienen, en samen de ballen in de lucht houden. En dat zal niet meevallen.
Blij dat ze een appartementje hebben, misschien wel de keuken en de badkamer delen met andere mensen.
We gaan bizarre tijden tegemoet.
Ik zie het met de 15 minuten stad nog niet erg opschieten.
Eigenlijk zie ik het gewoon niet van de grond komen.
Ze zullen het gedwongen van de grond laten komen, of we willen of niet. Overal zijn er al wijken waar een auto niet welkom is (en ook niet mogelijk is) en nog veel meer in de planning.
in Nederland is alles wat de laatste jaren wordt bedacht, contraproductief en na een paar jaar wordt het weer omgedraaid omdat het niet functioneert. We hebben bedenkers achter bureaus die nog geen spijker in de muur kunnen krijgen omdat ze niet met hun handen kunnen werken en zeker niet logisch en praktisch kunnen denken. Je moet geen HBOers iets laten bedenken wat MBOers veel beter kunnen. Universitair en HBO mensen staan ver van de praktijk af.
Deelscooters worden vaak op de stoep gedumpt, met gevaarlijke situaties voor blinden als gevolg. Dat moet goed worden aangepakt.
Resultaat van opvoeding en het ontbreken van respect tegenover de medemens en bezit van een ander. Je treft uiteindelijk jezelf want hoe meer onderhoud of vervanging hoe hoger de prijs wordt. Maar dit is onoplosbaar net als een ultieme controle.
Beste Hans,
De teneur in de reacties lijkt te zijn dat de moderne deelmobiliteit een gevaarlijke linkse hobby is, die enkel tot verlies, zaaksbeschadeging en inbreuk op dingen zoals die horen te zijn kan leiden. En dat is natuurlijk de praat die je traditioneel na twee borrels bij elk willekeurig gezelschap oud-strijders kon scoren.
De verhuursector doet het al jaren prima en dat zonder enige cent subsidie, waarvan akte.
Ook in den vreemde liggen op verkansie de huuropties voor het oprapen. En zeker buiten het hoogseizoen is verhoudingsgewijs het nodige voor de spreekwoordelijke appel-ei combinatie te hebben. Waar komt Sicily By Car vandaan, en hoe verdienen die mensen ooit geld op een paar Euro per dag per auto?
Anders is het als we de openbare ruimte gaan gebruiken voor allerlei commerciele initiatieven. Voorheen hadden we gele en rode Chinese fietsjes met massieve banden, en dat was geen duurzaam succes. Behalve dan bij de oudijzerboer, waar helemaal niet oude mobiliteitsopties linea recta richting hoogovens gingen.
Met instemming van gemeentelijke overheden wordt aanbestedingsland bezocht inclusief doorzichtige praatjes over djuuurrrrzaamheid. Maar wat is er gebeurd met ‘don’t be gentle, it’s a rental’. Nog los van het geintje dat ook uw lokale overheid verre van betrouwbaar is en de ene scooterboer moeiteloos inruilt voor de ander met een net even iets gelikter praatje en verse funding.
Swapfiets is een instituut voor dommen met fobie-achtige angsten voor bandenplak en/of ketting opleggen. Ongeveer dezelfde categorie die spijkerbroeken gaat leasen en/of bij de CoolBlue de wasmachine least om ze in te wassen.
Terwijl het autobezit jaar in, jaar uit maar blijft stijgen. Rara, wat klopt hier niet.
Er wonen gewoon een paar miljoen te veel mensen in Nederland en een paar miljard te veel op de wereldbol.
Beste Marien,
Een onderwerp van een wat andere schaal, maar toch ergens wel verbonden.
Tot op heden zijn er – voor zover mij bijstaat – nog nooit vrijwillige beperkingen c.q. teruggang in bevolkingsaantallen geweest, ever, nooit nergens.
De absolute 64.000 USD vraag – met kalkoen, slingers en feestelijke prijsuitreiking – is en blijft hoe dit in zijn werk zou kunnen gaan op een manier dat we het niet zo vrolijke gedoe van de vier ruiters vermijden. Pest, honger, strijd van allen tegen allen en zo.
Elk idee is welkom, zeker nu mijn immer optimistische ikje op dit punt vooralsnog niet verder kom dan ‘ehhhhh’ (als we het netjes houden, want er is natuurlijk wel een scabreus voorstel te bedenken, waar ik graag de heer Jetten voor zou willen inschakelen).
China? Met de 1 kind strategie? De bevolking kromp inderdaad, maar omdat meisjes bij de geboorte veelal werden gedood om het nog een keer te kunnen proberen (jongetjes werden als waardevoller beschouwd) kampen ze nu met een groot vrouwentekort.
Dat ’te veel mensen in NL’ komt uitsluitend door het migratieoverschot en de voortplantingsijver van veel immigranten.
Op wereldschaal zijn het voornamelijk de bevolkingsexplosies in Afrika.
En daar lijkt nauwelijks grip op te krijgen.
Beste NIWHL,
En daar gaat de heer Jetten alle verschil in maken, mark my words.
Hoewel deze globetrotter dat wellicht nog niet beseft heeft hij alle skills daarvoor als het ware geïnternaliseerd in zijn hele Dasein.
Gaat veel beter werken dan de 1 kindspolitiek / femicide-aanzet in China, gedwongen sterilisaties van lage kastes in India, eugenetica in de Westerse wereld tot circa 1970 en diverse complottheorieën voor wat betreft vaccins in Afrika.
Waar ons Robje zich totaal belachelijk maakte met zijn superveel miljoenmiljarden voor het klimaat en geen enkele te duiden significante effectieve projectie, gaat dit ‘m gewoon voor hem zijn.
Eerder een Nobelprijs mee te verdienen dan met dat opzichtige en vooralsnog totaal ineffectieve gehengel van de Donald.
Het is interessant hier deze problematiek van het deelvervoer vanuit uw invalshoek te kunnen lezen. Ik ben het niet eens met een deel van de reageerders, dat hiervoor welk politiek idealisme dan ook de schuld kan worden gegeven. De omgang met deelvervoer toont vooral de teloorgang van discipline en verantwoordelijkheidsgevoel in individuen aan, die zonder 24/7 toezicht en handhaving kennelijk niet in staat zijn zich uit zichzelf fatsoenlijk te gedragen.