Uitspraak gerechtshof levering F35-onderdelen aan Israël deugt juridisch niet
Rechter gaat op de stoel van de politiek zitten
Foto: Public domain 
Het gerechtshof Den Haag heeft de overheid op 12 februari 2024 gelast binnen zeven dagen de uitvoer en doorvoer van F-35 onderdelen met eindbestemming Israël te staken. Die uitspraak is gedaan nadat Oxfam Novib, PAX Nederland en The Rights Forum hoger beroep hadden ingesteld tegen een uitspraak van de rechtbank die de vorderingen van deze drie stichtingen juist had afgewezen. Mr. Bauke Geersing legt de Hofuitspraak onder zijn juridische vergrootglas en stelt vast dat er weinig aan deugt.
[responsivevoice_button voice=”Dutch Male” buttontext=”Beluister dit artikel”]
Behandeling door rechtbank
De rechtbank had eerder de vorderingen van Oxfam Novib, PAX Nederland en The Rights Forum afgewezen op grond van de volgende overwegingen.
- Het Europees Unie Gemeenschappelijk Standpunt (EUGS) en het Wapenhandelsverdrag verplichten de staat niet een eenmaal afgegeven vergunning opnieuw te toetsen als de omstandigheden zich wijzigen. Deze vergunning is op basis van de Regeling Algemene Vergunning NL009 (verder: AV009) door de minister in 2016 verleend.
- De rechtbank vindt het relevant of de uit te voeren onderdelen worden gebruikt bij het begaan van ernstige schending van het internationaal humanitair recht. Als de F-35 een bijdrage levert aan het kunnen uitvoeren van bombardementen door andere vliegtuigen dan de F-35 is aan dit vereiste voldaan, meent de rechtbank.
- De rechtbank begrijpt dat de staat vindt dat specifieke informatie over de concrete gevechtshandelingen ontbreekt. De rechtbank volgt de staat dat de gevolgen van andere oorlogshandelingen van Israël niet in de beoordeling kunnen worden betrokken.
- De rechtbank begrijpt de minister ook dat het gebruik van de F-35 afschrikwekkende werking heeft en van groot belang is om uitbreiding van het conflict te voorkomen.
- De rechtbank volg de staat ook dat wordt meegewogen dat aantasting van de eerdere vergunningverlening (AV009) een negatieve invloed zal hebben op de betrekkingen met de landen waarmee Nederland samenwerkt binnen het programma van de levering van F-35 onderdelen.
- De rechtbank meent dat wijziging in de logistieke keten een verslechterde gereedheid tot gevolg zal hebben en daarmee een negatieve invloed kan hebben op de nationale veiligheid van de bij het F-35-project betrokken landen.
Marginale toetsing
De rechtbank kwam op basis van deze marginale toetsing tot de conclusie dat de staat in redelijkheid de beslissing heeft genomen tot voorgaande levering van de onderdelen voor de F-35. Het is duidelijk dat de rechtbank niet op de stoel van de staat is gaan zitten en heeft voorgeschreven hoe te handelen in deze kwestie.
Oxfam Novib, PAX en The Rights Forum laten zich gewillig voor de kar spannen van terreurorganisatie Hamas. Nu worden deze F-35 onderdelen uiteraard gewoon via een andere EU partner verscheept.#oxfamnovib #pax #therightsfroum #f35 #israel
Bron: https://t.co/zxIh0wpBoW pic.twitter.com/bE5UTAPHQF— Sander Sassen (@SanderSassen) February 12, 2024
Hoger beroep
De drie stichtingen gingen in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank. Zij eisten directe stopzetting van de feitelijke en niewe uitvoer en doorvoer van F-35 onderdelen met eindbestemming Israël, totdat de rechter in een bodemprocedure uitspraak heeft gedaan. Tevens eisten zij de staat te verplichten de vergunning tot uit- en doorvoer aan te passen en in overeenstemming te brengen met de internationale verplichtingen die volgen uit het EU Gemeenschappelijk standpunt inzake wapenexportbeleid (EUGS) en het wapenhandelsverdrag.
De drie stichtingen vonden dat de uitspraak van de rechtbank niet deugt, dat de feiten wijzen op schendingen van het humanitair oorlogsrecht die met behulp van F-35’s worden gepleegd, dat de staat op grond van internationale verplichtingen de levering van F-35 onderdelen moet staken, dat de rechtbank onvoldoende heeft meegewogen dat er een duidelijk risico bestaat op ernstige schendingen van het oorlogsrecht door de inzet van F-35’s.
In het verweer van de staat is essentieel dat de burgerlijke rechter (in kort geding) het handelen van de staat inzake wapenexport niet of slechts zeer beperkt kan toetsen aan het EUGS en het Wapenhandelsverdrag. Het gaat om de principiële kwestie dat de rechter niet op de stoel van de regering en het parlement mag gaan zitten. Gebeurt dat wel, dan wordt de scheiding van machten en dus de rechtstaat ondermijnd.
Hoe pakte het gerechtshof deze zaak aan?
De eerste vraag was of de drie stichtingen wel ontvankelijk zijn en of zij wel een voldoende algemeen belang vertegenwoordigen. Het gaat hier om drie stichtingen, organisaties die geen leden hebben en functioneren op basis van donaties van privé personen en andere instanties. Deze stichtingen hebben brede doelstellingen. Op grond van de brede statutaire doelstelling van bijvoorbeeld Oxfam Novib stelt zij zich ten doel het bevorderen van een (vreedzame) wereldsamenleving. Zij wilde met dit kort geding bereiken dat Nederland niet langer bijdraagt aan schending van het internationaal humanitair recht, doordat Nederland zijn internationale verplichtingen op het gebied van wapenexport veronachtzaamt.
Overheidsbeleid voorgelegd aan de rechter
Dat betekent dat een stichting het buitenlands beleid van Nederland aan de rechter voorlegt. Dat gebeurt door een stichting zonder leden met een aantal donateurs dat nog niet de omvang van een halve zetel in de Tweede Kamer heeft. Desalniettemin accepteert het gerechtshof de drie stichtingen en meent dat zij een algemeen belang vertegenwoordigen. Dat betekent feitelijk dat als je een organisatie opricht als stichting, zorgt voor een brede statutaire doelstelling en voldoende financiële sponsors, je het overheidsbeleid bij de rechter ter discussie kunt stellen.
Als de rechter dan zou kiezen voor een inhoudelijke toetsing, heeft dat tot gevolg dat deze op de stoel van de regering en het parlement gaat zitten en onze democratische rechtsorde ondergraaft.
We zagen dat de rechtbank dat niet deed, omdat die koos voor marginale toetsing en de beleidsruimte van de staat respecteerde. De vraag is nu of het gerechtshof dat ook deed.
Bij de behandeling van de zaak werd door het gerechtshof uitgegaan van feiten die door de drie stichtingen naar voren zijn gebracht, de bestrijding van die feiten door de staat werd niet gevolgd. Tevens werd de informatie van de United Nations Office for the Coordination of Human Affairs (OCHA), twee rapportages van Amnesty International en twee speciale VN-rapporteurs gevolgd.
Het gerechtshof koos voor de feiten die Amnesty International aanlevert en vond die betrouwbaar. Dat is een opmerkelijk standpunt omdat bekend is dat dit geen objectief opererende organisatie is.
Risico schendingen oorlogsrecht
Het gerechtshof stelde verder dat op uit de voorhanden informatie geen definitief juridisch oordeel kan worden afgeleid over de vraag of Israël het humanitair oorlogsrecht heeft geschonden. Vervolgens stelde het gerechtshof dat het voldoende is of er sprake is dat een duidelijk risico op dergelijke schendingen bestaat. Het gerechtshof realiseerde zich dat dit onvoldoende is, want het gaat erom of sprake is van een duidelijk risico van ernstige schendingen van het humanitair oorlogsrecht.
Vervolgens voerde het gerechtshof allerlei overwegingen aan om tot die conclusie te kunnen komen. Daarbij volgde het gerechtshof aanwijzingen dat in een niet onaanzienlijk aantal gevallen Israël het humanitair oorlogsrecht heeft geschonden. Let wel: slechts aanwijzingen, geen feiten. Tevens erkende datzelfde gerechtshof dat er pas een definitief rechterlijk oordeel kan worden gegeven indien een nauwgezet feitenonderzoek heeft plaatsgevonden. Een dergelijk onderzoek heeft echter niet plaatsgevonden.
Op de stoel van de politiek
Wat deed het gerechtshof om tot het risico van ernstige schendingen te kunnen concluderen? Het Hof verzamelde selectief allerlei feiten en omstandigheden en beriep zich daarbij op de conclusies van Amnesty International en experts van de VN. Dan is er nog een overweging die de willekeur van het gerechtshof illustreert. Het hof stelde: “Er is geen aanleiding het duidelijke risico alleen aanwezig te achten indien aantoonbaar is dat de F-35’s zelf rechtstreeks ernstige schendingen van het humanitair recht hebben gepleegd.” Dit zijn inhoudelijke, willekeurig ogende afwegingen, waarmee het gerechtshof op de stoel van het kabinet en de Tweede Kamer gaat zitten.
Gerechtshof: Nederlandse regering moet stoppen met levering #F35 onderdelen aan Israël. Wie regeert ons land eigenlijk? De regering of de dames in het gerechtshof? De uitspraak levert Wilders 10 extra zetels op. https://t.co/PVW5XbfOkH via @volkskrant
— Oscar Hammerstein (@HammersteinO) February 12, 2024
Ook de argumenten waarbij de staat zich beroept op het kunnen ontwikkelen van internationaal beleid worden door het gerechtshof afgewezen. Door het buitenlands beleid van de staat inhoudelijk af te wegen en te toetsen aan de opvatting die de rechter heeft over de betrokken internationale verdragen, gaat de rechter ook bij dit punt op de stoel van het kabinet zitten. Wat hier gebeurt is, dat het beleid dat de drie stichtingen, die als algemeen belang-organisaties worden erkend door het hof, wordt afgewogen tegen het beleid van de overheid.
Rechter als deskundige in buitenlands beleid
Zelfs de opvatting van de staat dat Israël zich moet kunnen verdedigen tegen landen of andere strijdgroepen in de regio werd door het hof afgewezen met de opmerking dat een dergelijke oorlog zich thans niet voordoet. Het gerechtshof positioneert zich hier als deskundige op het terrein van internationaal beleid. Dat is niet minder dan een politieke opvatting van een rechter over het buitenlands beleid van Nederland m.b.t. het Midden-Oosten. Het beroep van de staat om ruimte voor kwesties die verband houden met (nationale) veiligheid en buitenlands beleid wijst het gerechtshof ook af. Het belang bij naleving van internationale verplichtingen van de staat weegt zwaarder stelt deze rechter.
Naar de Hoge Raad
De staat gaat tegen deze uitspraak bij de Hoge Raad in cassatie op grond van principiële redenen. Dat is natuurlijk goed te begrijpen. De uitspraak van deze rechter laat zien dat die in deze kwestie op de stoel van het kabinet en de Tweede Kamer is gaan zitten. Dat gebeurt in een kwestie van internationaal beleid die van groot belang is. Op deze manier wordt schade toegebracht aan de fundamenten van de rechtstaat.
De volgende uitspraak van het gerechtshof spreekt boekdelen: “Het hof is niet overtuigd door de argumenten van de staat.” Terwijl het gerechtshof uitsluitend had behoren te kiezen voor een marginale toetsing, d.w.z. of de staat in redelijkheid tot zijn standpunt had kunnen komen.
We zullen moeten afwachten wat de Hoge Raad gaat doen.
Over de auteur
- Jurist. Auteur van ‘Kapitein Raymond Westerling en de Zuid-Celebes-Affaire (1946 – 1947) – Mythe en Werkelijkheid’.
Recent gepubliceerd
Migratie1 oktober 2025Politieke nasleep Haagse rellen is onthutsend
Migratie22 september 2025Werd demonstratie tegen asielbeleid gekaapt door links?
Politiek Nederland12 september 2025Met crisisdenken en regelzucht wordt de EU geen wereldmacht
Israël24 augustus 2025Over de deplorabele stand van Crisisland Nederland
Wat hier fundamenteel fout gaat, is dat de genoemde stichtingen niet ontvankelijk verklaard hadden moeten worden.
De levering van de onderdelen aan Israël is een overeenkomst tussen staten onderling, en niet tussen een staat en een onderdaan, zoals bijvoorbeeld bij de levering van een uitkering, een paspoort of een vergunning. De genoemde stichtingen kunnen alleen in rechte optreden namens niet-statelijke individuen of groepen individuen, omdat zijzelf optreden als vertegenwoordigers van individuen. In dit geval echter, opereren de stichtingen op het niveau van staten en dat is uiteraard onjuist.
Amnesty, Oxfam Novib, zijn geen vertegenwoordigers van Gazanen. Het zijn organisaties die zich uit eigen beweging opwerpen om te spreken namens een groep mensen waar ze eigenlijk niets mee te maken hebben.
“Amnesty, Oxfam Novib, zijn geen vertegenwoordigers van Gazanen.”,
dat betwijfel ik ten zeerste, deze organisaties zijn in elk geval niet begaan met de mensenrechten van Nederlanders. Dat de autochtone Nederlander/Europeaan jaarlijks meer gevaar loopt slachtoffer te worden van groepsgeweld, seksueel geweld, steekpartijen, religieus geweld, bomaanslagen, inbraken, armoede, cultuur verlies enz zal deze organisaties worst wezen.
Ze willen van ons alleen subsidies.
Ik zie geen verschil in denkbeelden tussen deze organisaties en UNWRA, BZ, VN, NPO enz.
Een staat is een constructie die gebaseerd is op een sociaal contract tussen burgers van die staat en overheid.
Burgers van staat 1 kunnen in principe alleen onderhandelen met burgers van staat 2 als de overheden van die twee landen dat mogelijk hebben gemaakt door middel van bijv. een handelsovereenkomst, douane-unie en dergelijke.
In dat geval heeft staat 1 rechten verleend aan (de burgers van) staat 2 en omgekeerd.
Oxfam Novib en Amnesty doorkruisen dit schema door burgers van staat 2 te vertegenwoordigen bij staat 1. Oxfam en Amnesty zijn geen gekozen instanties, vertegenwoordigen geen Gazanen in de zin dat ze geen sociaal contract hebben gesloten met Gazanen. Oxfam en Amnesty zijn geen overheden. Ze vertegenwoordigen donateurs en/of leden in Nederland. Oxfam en Amnesty proberen op deze manier een heel nieuw rechtssysteem op transnationale basis te doen ontstaan, waarin burgers uit een willekeurig land zich kunnen bemoeien met elke kwestie waar ook ter wereld, waarbij de jurisdictie van staten geen rol meer zou spelen.
Ik verbaas mij ook over de uitspraak van de rechter, die m.i. een activistische ondertoon heeft en daarbij de eigen uitgangspunten negeert.
Is onze rechtsstaat niet gebaseerd op onschuld tenzij anders bewezen?
Nu verklaren dat er ‘misschien’ ‘mogelijk’ oorlogsmisdaden zouden kunnen worden gepleegd past daar niet bij. Geen feiten. Terwijl rechtspraak daarop gebaseerd zou moeten zijn.
Dan is er nog de vraag of het verdeel- en beheercentrum in NL van onderdelen die geen eigendom van NL zijn, zomaar buiten spel gezet kan worden. Wat is dit voor een rare gang van zaken.
D 66 rechters…. Daar hebben we er heeeel veeeel van…… Het recht wordt KROM!!!!
Weer het zoveelste bewijs dat je wel achter je oren kunt krabben bij onze zo vaak geroemde ‘onafhankelijke’ rechtspraak. Weer een rechter die op de stoel van de politiek gaat zitten. We kunnen gevoeglijk alle politici naar huis sturen denk ik. We worden in feite en in toenemende mate geregeerd (en gekoeioneerd) door NGO’s en zogenaamde maatschappelijke organisaties die we vaak ook nog, direct én indirect, financieren. Trial by media is ook elke dag aan de orde.
Er is geen sprake van Trias politica in Nederland in tegendeel. De regering vormt samen met de activisten en rechters een samenwerkende trio. De regering betaald de activisten die samen met de rechters uitvoeren wat de regering wil maar niet durft. Zo kunnen ze hun handen wassen en de kiezer overtuigen dat zij niet willen maar moeten. Klinkt complotachtig maar dat is het ook.
D66 rechters. Deze activistische dwaallichten ondermijnen in toenemende mate het vertrouwen van de Nederlandse bevolking in een onafhankelijke rechtspraak.
Moest zojuist denken, toen ik las dat nu weer milieudefensie de ING dreigt met een rechtszaak als die niet onmiddellijk doet wat md wil, dat ik vrees, dat het er ieder geval de schijn van heeft, dat Vrouwe Justitia hier en daar haar blinddoek heeft ingewisseld voor een groene sluier met doorzichtig kijkgaasje.
Niet alleen juridisch, maar juist ook moreel klopt er geen zak van deze uitspraak.
In de jaren zeventig wantrouwde links de rechterlijke macht, zijnde het establishment. Nu veel rechters linkser zijn en activistischer wil juist links meer rechterlijke macht. Deze uitspraak is een goed bewijs dat rechters niet aan de Grondwet moeten gaan toetsen. Bij het lezen van de berichtgeving vroeg ik mij af hoeveel van de raadsheren vrouw zijn. Mannen hebben toch meer begrip dat je moet terug slaan. Bovendien vroeg ik mij af of de begeleiding van de Landsadvocaat wel goed genoeg was. Als je weet dat op Buitenlandse Zaken veel ambtenaren met sympathie voor de Palestijnse zaak zitten, kan het ook zijn dat vanuit het ministerie op een niet agressieve verdediging is aangestuurd omdat die ambtenaren eigenlijk deze uitslag wilden bereiken.
Zeker een mogelijkheid. En niet alleen op dit domein. Verhalen van de werkvloer genoeg, dat ambtenaren niet schuwen de eigen minister te dwarsbomen om een (linkse) uitkomst te forceren.
De rechters zijn net zo currupt als de “integere”/criminelen die zich volksvertegewoorder duven noemen!
Een D66 rechter die voorheen werkzaam was op BZ.
Of toch UNWRA en VN?
De kiezers in Nederland worden weer geschoffeerd door de rechterlijke macht.
De rechters van D’66 en PvdA afkomst, spreken het recht wat die partijen voorstaan.
De Nederlandse kiezer is het slachtoffer.
Die rechter was vast in haar nopjes, het activisme spat van de uitspraak.
Is het mogelijk dat een dergelijke leverantie van oorlogsmaterieel door Nederland aan welke staat dan ook, overeenkomt met actieve deelname aan oorlogen?
Wellicht is het aangebracht om eerst eens te kijken of het onderstaande artikel uit onze grondwet van toepassing is en dat daarbij deze besluiten ook nog eens worden genomen door een demissionair kabinet!
Art. 96 van onze grondwet bepaalt dat het Koninkrijk niet in oorlog wordt verklaard dan na voorafgaande toestemming van de Staten-Generaal die daartoe in verenigde vergadering bijeenkomen en besluiten.
Uit de toelichting:
“Het gaat om een in- oorlogverklaring omdat een aanvalsoorlog volkenrechtelijk verboden is. Een staat mag volgens het Handvest van de Verenigde Naties alleen wapengeweld gebruiken in geval van individuele of collectieve zelfverdediging”
Er is m.b.t. Nederland (of de NAVO) geen sprake van individuele of collectieve zelfverdediging.
De genoemde stichtingen hadden ‘niet ontvankelijk’ verklaard moeten worden.
M.a.w. er had nooit een rechtszaak of uitspraak van welke rechter dan ook in deze zaak mogen volgen.
Net zoals andere stichtingen die namens ons betalende burgers (gesubsidieerd) en een beperkt aantal betalende leden zich op het gebied van de rechtspraak menen te kunnen bemoeien met willekeurige nationale of internationale onderwerpen.
Het lijkt meer op het afwentelen van verantwoordelijkheden door besluiten die worden genomen door een demissionair kabinet.
Dank u.
Tsja, D66 rechters in de bananenrepubliek der Nederlanden.
In feite kan dus iedere vereniging of stichting een buitenlandkwestie die hem niet bevalt aan een rechter voorleggen. Dat is bespottelijk en heeft niets met een toetsing van benadeelden te maken die naar de rechter stappen.
De uitspraak van deze rechter is dus gewoon een uitspraak, en dat blijft zonder gevolgen, want het is niet nederland wat onderdelen leverd, nee het is een consortium wat over onderdelen gaat. Dat het nu in Nederland ligt opgeslagen maakt niet dat Nederland het uitvoerende land is. Maar er liggen in Nederland onderdelen, en die zijn niet enkel voor Nederland, maar ook voor alle andere F-35 gebruikers. De rechter denkt gewoon fout, want dezelfde onderdelen liggen ook in de VS, en ook vast wel in Italie, dus de onderdelen die Israel nodig heeft die komen er hoe dan ook!
Belangrijker is m.i. het feit dat er uitspraak wordt gedaan op basis van aannames.
Aannames die ook nog eens gedaan worden door activistische groeperingen die pretenderen het NL’se volk te vertegenwoordigen, terwijl zij slechts een activistische minderheid vertegenwoordigen.
De vraag om een uitspraak van de rechtbank in deze kwestie had m.i. niet ontvankelijk moeten worden verklaard.
Als we als Nederland niet willen dat onze regering geen onderdelen leverd, dan staat ons de weg vrij om dat kenbaar te maken bij de regeringspartijen, en dat is niet gebeurd, nee de rechter gaat zitten op de stoel van minister van buitenlandse zaken of handel danwel defensie. En dat is totaal verkeerd. Schoenmaker houd je bij de leest zal ik maar zeggen.
Die onderdelen gaan gewoon naar Italië of een ander land. Een dag later gaan ze alsnog naar Israël en zijn dan geleverd door Italië. Zo ging het al in de tijd dat het embargo op Rusland werd ingesteld. Dezelfde goederen werden via Moldavië of Kazachstan geleverd. Het is een toneelstukje, meer niet.
Dat men geitenpaadjes bewandelt kennen we inderdaad.
Dat deze exercitie niet meer dan een toneelstukje zou zijn, dat deel ik niet.
Er is iets fundamenteel schimmig aan NGO’s en ‘maatschappelijke’ groeperingen die de rechtspraak in toenemende mate blijken te (kunnen) misbruiken voor activistische doeleinden.
Dat het schimmig is dat dit zo werkt, ook op gebied van de SDG’s, is inderdaad geen toneelstukje omdat het juridische werking heeft en dus beleidsuitkomsten tot stand brengt.
De typering toneelstukje had alleen betrekking op de F-35 onderdelen.
Maar ging dat over wapens?
Voor geïnteresseerden: ook Gerrit den Boer, oud-vicepresident van het gerechtshof in Den Haag stelt in De Telegraaf (15.2.2024, op Opiniepagina T19, dat het hof haar boekje te buiten gaat. Ik plaats dit hier bij het Opiniez artikel, omdat het opnieuw De Telegraaf blijkt te zijn, die als MSM-kanaal wél stemmen zoals deze aan het woord laat.
Het gaat de rechter (vermeend D66) er al lang niet meer om of het juridisch deugt,
als ze maar de agenda van de deugers faciliteren. Maar dat breekt de burger in het dagelijks leven als aardig op, zowel in de portemonnee als in zijn veiligheid.
De reactie op het geheel heet populisme of extreem rechts.
Hoog tijd voor gekozen rechters: als rechtspraak toch politiek moet worden, dan wel naar de keuze van de bevolking, wat volgens Montesquieu, die we hier in Nederland menen na te volgen, is die bron van macht en gezag.
Persoonlijk vind ik dat de betreffende rechter uit zijn functie ontheven moet worden.
De ene oorlog is ook de andere niet in de ogen van activisten. Op de NPO heel veel generaals, generaals b.d., en gelijkaardige hotemetoten die war, war, war prediken. Alleen niet gevoerd door Israël, want misschien, zou kunnen, niet uit te sluiten oorlogsmisdaden. Zij moeten terughoudend opereren, desnoods wordt dat via een rechter afgedwongen. Dat dan weer wel.
Op het gebied van de verschillende oorlogen zijn de Nederlandse opinie- en actualiteitenprogramma’s overwegend eenzijdig.
Vanmorgen las ik dat iemand schreef: militaristische TellSell.