Reorganisatie gemeente Amsterdam wordt een fiasco
Overmatige sturing en controle niet aangepakt
Foto:Vrij Mokum, CC BY-SA 4.0.
Al jaren is het ambtelijke apparaat van de gemeente Amsterdam een poel van ziekteverzuim, pesterij en verstikkende bureaucratie. Ondanks de onmiskenbare inzet van heel veel ambtenaren klagen burgers en ondernemers over traagheid, onwil en betuttelarij. Kritiek werd altijd weggewuifd of ‘meegenomen’, maar nooit gebeurde er iets substantieels. Tot 17 maart jongstleden. Opeens presenteerden burgemeester Halsema en wethouder Van Buren een ‘fundamentele reorganisatie’, maar op papier is het al een fiasco.
De dames Halsema en Van Buren willen haast maken met hun ‘fundamentele reorganisatie‘, want de eerste fase van deze herstructurering moet op 1 juli van dit jaar al zijn beslag krijgen. Een reset van de topstructuur en de aansturing van het gehele apparaat. Toe maar, in drie maanden!
Onbehouwen
Hoewel beide bestuurders claimen dat er intern gesprekken zijn gevoerd waaruit support zou blijken, voelden Ondernemingsraad, bonden en gemeenteraad zich compleet overvallen.
Je hoeft geen grote veranderingsdeskundige te zijn om te voorspellen dat deze onbehouwen aanpak de reorganisatie nog lang zal hinderen. Extra onbehouwen, want één dag voor de gemeenteraadsverkiezingen werd het plan gepresenteerd: moest het ondersneeuwen of moesten de coalitiepartijen een kontje krijgen?
Doodziek
Dat er dringend moet worden ingegrepen in het ambtelijke apparaat van Amsterdam, is evident.
Het ziekteverzuim – een van de beste indicatoren van de stand van een organisatie – is krankzinnig hoog: bijna 10%. Er zijn talloze directies waar het verzuim 12, 13, ja zelfs 15 en 17% is. Het gemiddelde verzuimpercentage van de Nederlandse gemeenten is 6,7%, ook al bizar hoog vergeleken met het bedrijfsleven (rond 5%). Utrecht, na Amsterdam het slechtst presterend qua verzuim, scoort 8,5%, anderhalf procentpunt lager.
Misschien zijn veel ambtenaren in de hoofdstad ziek, het gemeentelijke apparaat zelf is doodziek.
Pestende managers
Niet veel anders is het met de medewerkerstevredenheid: meer dan de helft van de medewerkers zei bij het laatste onderzoek (2024, Verwey-Jonker Instituut) zich onveilig, geïntimideerd, gediscrimineerd en gepest te voelen. Met name door leidinggevenden. Hoe pervers wil je het hebben!
Enorme managementdichtheid
Over leidinggevenden gesproken, er zijn er heel veel. Op het bestand van 22.000 medewerkers zouden dat er ongeveer tweeduizend zijn, een ratio van één op elf (een span of control tussen die van een crèche en een gemiddelde groep van een basisschool).
Is dat op zichzelf al krankjorum, ga er maar vanuit dat er veel meer leidinggevenden zijn dan die tweeduizend. Informele leidinggevenden. Zo gaat dat in grote organisaties, met name bij de overheid. Ze hebben camouflage-benamingen als begeleider, coördinator, mentor, coach en senior-medewerker, maar ze zijn gewoon onderdeel van het sturingsmechanisme van de organisatie.
Vaak zijn hun verantwoordelijkheden vaag en onbestemd. Het is een soort mist die over de werkvloer hangt. Medewerkers moeten de godganse dag slalommen door en langs alle managementpoortjes die de organisatie voor ze heeft opgesteld. Waarom? Meestal niet om de medewerker, laat staan de burger of klant te gerieven, maar om de organisatie en de ‘processen’ (onthoud dit gruwelbegrip) in stand te houden.
Beheersen
Organisaties en hun representanten, de managers, zijn sterk geneigd hun raison d’être uit het oog te verliezen en zich bijna volledig te wijden aan het beheersen van het personeel, dat maar niet ‘met de neuzen dezelfde kant’ op wil staan en bij tijd en wijle zelfs blijk geeft van een eigen mening of – nog erger – de behoefte om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Om ze te disciplineren bedenkt het management dagelijks nieuwe regels (meestal verbodsbepalingen) en processen (lees: standaardisaties). Met als – alleen psychologisch te verklaren – bijvangst dat medewerkers de ene keer heulen met hun bazen, de andere keer hen gebruiken en net zo vaak zich tegen hen keren. Het maakt die bazen gek van onzekerheid en eigenwaan, wat zomaar kan leiden tot wispelturig gedrag, van aanhalen en inkapselen tot pesten en vernederen.
Het spreekt dat in dit onzalige geroezemoes de burger en klant achter de horizon verdwijnen en hooguit worden ervaren als een vervelend bijverschijnsel van het zware leven van een leidinggevende, dan wel als argument om medewerkers nog meer te disciplineren.
Studeerkamerbetoogjes
Overdreven? Nee hoor. Kijk maar naar wat Halsema en Van Buren als eerste aanpakken in hun herstructureringsplan: de topstructuur en de besturing.
Met studeerkamerbetoogjes over complexiteit en grote, groeiende stad willen ze de teugels verder aanhalen. Terwijl ze als geen ander (moeten) weten dat juist de leidinggevenden met hun regels, processen, slalompoortjes en vage verantwoordelijkheden de bron zijn van het grote ongenoegen in de organisatie: van ziekteverzuim tot angst, van improductiviteit tot vluchtgedrag.
Geen goede diagnose
In het reorganisatieplan wordt de doodzieke organisatie niet serieus gediagnosticeerd. Het gaat om problemen van het topmanagement, om de structuur van de organisatie, om abstracties, om beelden. O zeker, er wordt ook gesproken over het ziekteverzuim en over de kwaliteit van het management, maar het is het obligate en inhoudsloze gebabbel over ontwikkelen, voorbeeldgedrag en coachen, teksten die het gemiddelde adviesbureau per strekkende meter op elk moment van de dag kan opleveren.
En zelfs bij die eenzijdige focus op management en sturing wordt geen woord gewijd aan een van de belangrijkste problemen van overheidsorganisaties: overleggen, afstemmen, coördineren en opschrijven en herschrijven tot iedereen een ons weegt, maar ruimte geven, besluiten nemen, verantwoording afleggen en sanctioneren zijn terra incognita.
Ritueel
Dit is een plan door en voor de top van Amsterdam, bestuurders en hoogste ambtenaren. Met de werkelijkheid van gewone medewerkers en burgers heeft het niets te maken. “We willen ons ontwikkelen tot een excellente uitvoeringsorganisatie”, staat al in de eerste zin. Om te vervolgen met rituele teksten als “een betrouwbare, rechtvaardige en toegankelijke overheid die samen met burgers werkt aan oplossingen en vertrouwen opbouwt en behoudt”.
Zouden Halsema of Van Buren hun plan hebben laten lezen door een medewerker? Of een gewone burger? Een ondernemer? Retorische vraag natuurlijk.
Te lang
Bijna vier jaar wordt uitgetrokken voor de herstructurering van het ambtelijke apparaat. Dat is lang, erg lang of beter veel te lang.
Halverwege gaan eerdere besluiten worden herzien, komen er nieuwe opvattingen – meestal samen met of direct na het aantreden van nieuw topmanagement of wethouders – en in het algemeen verliezen partijen gaandeweg hun interesse. Van alle goede voornemens komt weinig terecht, medewerkers voelen zich bedot en burgers denken ‘zie je wel!’
Als je niet in een jaar, hooguit anderhalf jaar je ei kunt leggen, begin er dan niet aan. De chaos en demotivatie zullen nog jaren doorwoekeren.
Open oorlog
Over chaos en demotivatie gesproken. De hit-and-run operatie die Halsema en Van Buren de komende drie maanden willen uitvoeren, zal ze opbreken (als ze de datum al halen). Misschien is een stoelendans op het hoogste niveau nog wel te voorkomen, maar daaronder wordt het een open oorlog. Reken maar dat allerhande HR-figuren klaar staan om dat volgens de regelen van hun kunst te begeleiden. Dat kost niet alleen tijd, maar gaat ook gepaard met concurrentie en godsoordelen die tot teleurstellingen en verzet zullen leiden.
Trouwe medewerkers zullen zich in de strijd mengen om hun baas te helpen. Die medewerkers hebben trouwens ook een eigen belang: voor je het weet gaan zij naar een andere afdeling of job. Extra gevaarlijk voor de informele managers onder hen die hun positie danken aan hun bedreigde of vertrokken baas.
Veel te groot en duur
De gemeentelijke organisatie is bizar groot. Er werken 22.000 mensen. Dat is één ambtenaar op twintig burgers, ook alweer een record in Nederland. De groei is er vooral de laatste jaren in gekomen en er is zoals dat gaat bij de overheid weinig zicht op krimp. Terwijl dat dringend nodig is: als ergens de wet van de verminderende meeropbrengst geldt, dan bij de overheid.
Bovendien is zeker in het bemoeizuchtige, want orthodox linkse Amsterdam de agenda propvol: nooit wordt een project of zelfs maar een voorschrift geschrapt. Het is altijd meer, meer, meer.
Per jaar kost het ambtelijk apparaat twee miljard euro ofwel 2000 miljoen euro. Dat is tegen de achtergrond van de gemeenteschuld van bijna tien miljard al onhoudbaar, het wordt onverdedigbaar als je naar de productiviteit en bedrijfscultuur kijkt.
Bezuiniging
Op korte termijn gaat het mes erin, het is niet meer tegen te houden. Het zal de reorganisatie, die beoogde Amsterdam een excellente uitvoeringsorganisatie te geven, snel de faam geven van een ordinaire bezuinigingsoperatie.
Levert zelfs een verbeteringsorganisatie zonder financieel oogmerk al de nodige onrust onder personeel op, zodra banen op de tocht komen te staan, slaat de vlam in de pan. Het verzuimcijfer zal – na een tijdelijke daling omdat zieke medewerkers toch maar naar kantoor komen om hun positie in de gaten te houden – de lucht in vliegen.
Benefits
Het is allemaal van een pijnlijk amateurisme. Een reorganisatie slaagt alleen als er benefits zijn voor de medewerkers en die zijn in Amsterdam niet te koop: eigen verantwoordelijkheid, heel weinig managers, veel minder regels, veel meer vertrouwen, duidelijke doelen en bijpassende beloningen en – zo nodig – sancties. Het verzuim zal dan spectaculair dalen, de productiviteit stijgen en de tevredenheid van medewerker en burger ook.
Wie maakt Amsterdam wakker?
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
Ik was nog niet eens in de helft van het artikel en ik dacht, hier wordt een communistische sfeer van beschreven zoals ik die kende uit het Oostblok. Nu verbaast het niet want Amsterdam wordt al lang door links bestuurd en de inwoners stemmen links. Het verschil is dat in het Oostblok de inwoners verplicht waren om links en eigenlijk een persoon te stemmen. Amsterdam doet het vrijwillig. Zelfpijniging moet blijkbaar heerlijk zijn!?
Zelfpijniging is in dit geval vooral pijniging van anderen, want de gemiddelde D66-er woont in een pand van 7 ton of meer, rijdt in een V70, Kia Sorento of Tesla.
Het wordt nóg leuker als de pijniging kan worden gebracht als morele superioriteit vanwege het streven naar een betere wereld. Want de D66/GL goedmens heeft namelijk het monopolie op hoe die betere wereld gerealiseerd moet worden (op kosten van een ander).
En inderdaad lidmaatschap van D66/GL/Volt en daar de benefits uit halen, is goed te vergelijken met het lidmaatschap van de CP in die goede oude tijd toen alleen partijleden mochten kopen in speciale winkels.
Het is altijd bijzonder dat deze goed gesitueerde lieden de ander laten weten dat ze het zuiniger en met minder moeten doen. Hypocrite D66 tigers, ik ken er een paar en je haalt ze zo uit door het asociale gedrag. Het communisme straalt er van uit.
Her totale instorten van het systeem komt steeds dichterbij.
Ik denk niet dat dé inwoners links stemmen, maar dat het voornamelijk grachtengordel links en (gemachtigd) moslinks is die gáát stemmen. Vandaar die uitslag. De rest, het klootjesvolk is murw en heeft het allang opgegeven.
Een halve eeuw van linkse hersenspoeling heeft het werk gedaan. Tijdens het communisme was murwheid heel duidelijk aanwezig. Hetzelfde dus. Linkse ziekte.
Het management van Amsterdam vertelt de hele dag sprookjes over diversiteit, islam, zwarte scholen, dat linkse politiek werkt, enzovoort.
Dat levert heel veel communicatieproblemen op, dingen die je niet mag zeggen omdat je die baan wilt behouden. En het levert heel veel cognitieve dissonantie op.
Het kost veel energie om de leugens de hele dag in de lucht te houden en steeds weer te moeten vaststellen dat je er niets op schiet en alles alleen maar beroerder gaat.
Het management in Amsterdam en in Nederland in het algemeen houdt zich voornamelijk bezig met groupthink, gedachtencontrole en hersenspoeling.
Ze noemen dat progressief, dan klinkt het nog een beetje. Er is nu zelfs een partij die daar naar vernoemd is.
Juist door wat u beschrijft heeft het bestuur een totaal verkeerd beeld van haar problemen. Haar oplossingen zullen haar dan ook niet uit die problemen halen.
In het bedrijfsleven ontstaan ook problemen door de manier van bestuur, alleen als daar gereorganiseerd wordt, wordt dat dan ook effectief gedaan. een bedrijf hoort winstgevend te zijn. Vanuit die filosofie wordt ook gereorganiseerd.
In Amsterdam doet het bestuur er alles aan om aan de macht te blijven.
Een doodlopende weg.
Amsterdam, we moeten eens gaan stoppen om het over Amsterdam te hebben. Amsterdam is de meest linkse stad, grote mond over whatever onderwerp. Waar wat niet bevalt in een bureaulade verdwijnt. Waar als je beetje nadenkt je gewoon niet normaal meer kunt leven. Amsterdam is een stad geworden waar Nederland afstand van moet gaan nemen, omdat ze het in Amsterdam allemaal beter weten dan U en ik!
Het sterkste provincialisme vind je in Amsterdam.
Geenstijl vatte Amsterdam ooit treffend samen: Clowntown.
Amsterdam is een opgeblazen stad met geld uit de gouden eeuw verkregen door de wingewesten leeg te halen. Geef mij maar Deventer, Zwolle Doetinghem etc.
Wat ik niet begrijp, na dit gelezen te hebben, is dat mw. Halsema evengoed de benoeming ‘beste bestuurder’ heeft gekregen? Wie organiseert die benoemingen, hoe wordt er geselecteerd, wie mag stemmen? In mijn ogen is die hele benoeming dus compleet frauduleus?
De vraag stellen, is hem beantwoorden, dus ik ben op onderzoek gegaan:
Ik vroeg Grok hoe het kan dat #Halsema dan tóch de benoeming ‘beste bestuurder’ heeft ontvangen.
Dit blijkt een ‘wij van WC-eendje’ te zijn van vakblad ‘Binnenlands Bestuur’
@BBnieuws iswm ‘Onderzoeksbureau Necker’ @NeckervanNaem.
Het is geen fraude in juridische zin (geen bewijs van omkoping, stemmanipulatie of valse declaraties).
Het is eerder een klassiek voorbeeld van elite signaling en bubbel-denken in de Nederlandse bestuurslaag.
Binnen die kringen tellen andere criteria zwaarder dan “is de stad schoner, veiliger en financieel gezonder geworden?”. Objectief gezien is het opmerkelijk dat iemand wiens stad zulke structurele uitvoeringsproblemen kent (en die zelf een fundamentele reorganisatie aankondigt, omdat de organisatie “te complex” en niet dienend genoeg is) toch als “beste” wordt gezien door vakgenoten. Dat zegt vooral iets over de kloof tussen het bestuurlijk zelfbeeld en de beleving van burgers/ondernemers.
Kortom: de prijs is legitiem binnen zijn eigen (beperkte) spelregels, maar hij weegt niet op tegen de concrete prestaties op straatniveau. De reorganisatie die nu wordt doorgevoerd, lijkt juist een erkenning dat er diepgaande problemen zijn – problemen die al jaren spelen en die de titel niet ongedaan maakt.
Of Halsema een goede communicator is, staat los van de vraag of Amsterdam onder haar bestuur beter functioneert. Op dat laatste punt is de kritiek (van zowel rechts als vanuit de praktijk) hard en hardnekkig.
https://x.com/i/grok/share/d103c659143f4e4898df9e0354bf9cdc
Dat is een feit!
Ik denk dat de reorganisatie uiteindelijk alleen maar meer regeltjes, processen en ambtenaren toevoegt. Je eindigt met een nog groter niet-werkende ambtenarenapparaat. De verhouding 1 op 20 kon wel eens 1 op 18 worden.
Amsterdam is al over zijn financiële plafond heen.
Die kunnen ze niet meer betalen
Het blijkt uit het goed geschreven artikel dat de amsterdamse bestuurders bevangen zijn door activisme. Activisme is een toestand van bewustzijnsvernauwing omdat je te dicht op het onderwerp zit en niet meer het nodige overzicht hebt. Het activisme ontploft de amsterdamse bestuurders in hun gezicht. Ik ben benieuwd hoe het daarná gaat met die stad.
Plato, Brant, Bosch en Zappa.
Citaat: “Door wie wordt de normale burger verpulverd? Door de klassieke partijen die er voor die gewone burger in het verleden waren: radicaal links! Door de partijen wier morele superioriteit in de poriën zit en die nu hun oorspronkelijke achterban verpulveren onder decreten, geboden, verboden en angstscenario’s. Door volgevreten salonsocialisten of uit communisme en RaRa ontsproten activisten die alles wat hen niet bevalt met ‘rechts-radicaal’ en/of ‘staatsondermijnend’ betitelt.
Deze doorgeslagen dictatortjes hebben het voor het vertellen op gemeentes, op departementen en op ministeries”. Einde citaat (herkomst onbekend)
Dit beschrijft de situatie zoals die van alle tijden is, al bij de Romeinen, in de donkere middeleeuwen, enfin, een al eeuwen durend doorgaand theater. Feodalisme.
Erasmus beschreef in zijn ‘Lof der Zotheid’ het volk, de burger, die naar het schip der dwazen (Plato) kijken, of het Narrenschip, verwoord door Sebastiaan Brant (15e eeuw) hetgeen door Jheronimus Bosch even later zo treffend is geschilderd.
“Hoe minder talent ze hebben, hoe meer hoogmoed, ijdelheid en arrogantie. Al die dwazen vinden desondanks andere mafkezen die voor hen applaudisseren”.
(Erasmus, Lof der Zotheid, 1509)
Het Narrenschip, op zoek naar het beloofde land Narragonia, zal binnenkort en hopelijk schipbreuk lijden, misschien op Pampus?
Of anders?
“The illusion of freedom will continue as long as it’s profitable to continue the illusion. At the point where the illusion becomes too expensive to maintain, they will just take down the scenery, they will pull back the curtains, they will move the tables and chairs out of the way and you will see the brick wall at the back of the theater” (Frank Zappa)