Hoe concert Jerusalem Quartet werd belaagd door Palestina-betogers
Demonstreren? Of Intimideren?
Foto: Ada de Boer
Het ruim uitgevallen demonstratierecht in Nederland blijkt niet zelden uit te monden in plichten voor omstanders: de plicht om je vlak langs schreeuwende, agressieve demonstranten heen te wurmen om bij je trein of concert te komen. Een artikel naar aanleiding van mijn recente bezoek aan het Jerusalem Quartet.
We gaan op 22 februari naar een concert van het wereldberoemde Jerusalem Quartet – een van de beste strijkkwartetten ter wereld – in de Oosterpoort Groningen. We verheugen ons erop. Maar helaas! Direct bij aankomst zien we het al: bij de ingang de onvermijdelijke Palestina-groupies. Nou, het moet dan maar, we hebben tenslotte de kaarten al: rakelings langs de schreeuwende Palestina-supporters, slechts gescheiden door een laag hek. Getoeter, getrommel. Leuk voor mensen met tinnitus, schiet het door me heen. Palestinavlaggen en ook een vlag van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) die op terreurlijsten staat van de EU en de VS.
Een aantal concertbezoekers wordt uitgescholden voor ‘kindermoordenaar’. Sommigen van hen zijn in tranen. Binnen wacht ons een tassencontrole. Aan ‘t eind van het concert is het gejoel en gedreun nog steeds hoorbaar. We worden door de achteruitgang naar buiten geleid.
‘Het mag schuren’
We zijn er al bijna aan gewend: de gênante beelden bij de opening van het Holocaustmuseum, recent het verstoren van een oorlogsherdenking in Nijmegen, demonstranten die zich aan de weg vastlijmen, het bezetten van universiteiten en vernieling van het interieur. Met als voorlopig dieptepunt: de kaping van de herdenking van de februari-staking door Palestina-drammers. Oók weer met de vlag van het PLFP.
Het is een vast patroon: de Palestina- en klimaatactivisten lijken onbeperkte rechten te hebben. De omstanders moeten het maar meemaken of ze willen of niet. Met als alibi-woord voor de vaak intimiderende situaties: ‘schuren’. Het mag ’schuren’. Een term die – zeker als ‘t wordt uitgesproken door Femke Halsema – vooral bestraffend klinkt. We moeten blijkbaar ergens voor gestraft worden. Waarvoor? ‘Wit’-zijn, man-zijn, Jood-zijn, koloniaal-zijn en racistisch-zijn natuurlijk.
Maar wat betekent ‘schuren’ precies? Schuren in een stevig inhoudelijk debat? Prima, dat jaagt de discussie aan. Precies wat we willen in een democratie. Maar het gaat hier helemaal niet om inhoudelijk schuren, schuren in spreken, maar om schuren in gedrag: omstanders die worden geconfronteerd met agressieve demonstranten in de directe nabijheid, zo dichtbij dat je elkaar kunt aanraken. Het betekent demonstreren op plaatsen waar mensen echt moeten zijn. Waar je niet even om kunt lopen. Concertgebouwen, stationshallen, musea, herdenkingen, de A12. Het college dat je als joodse student nu eenmaal moet volgen.
‘Schuren’ betekent niet anders dan dat omstanders geen andere keus hebben dan een directe confrontatie met een demonstratie waar ze helemaal niets mee hebben.
Wat is eigenlijk een demonstratie?
Ook breidt het begrip ‘demonstratie’ zich steeds verder uit. De officiële definitie van een demonstratie is: meningsuiting door twee of meer personen in het openbaar. Dan denk je nog aan een aantal mensen dat door de stad loopt achter een spandoek aan, leuzen roepend. OK.
Maar als het tegenwoordig over ‘demonstratie’ gaat, gaat het niet zelden over blokkades, over vernielingen. Over grensoverschrijdend gedrag, zoals concertbezoekers uitschelden voor ’kindermoordenaar’. Toch blijven media en politici hardnekkig het woord ‘demonstratie’ gebruiken en maken daarmee blokkades en vernielingen steeds normaler. Zodat we niet vreemd meer opkijken als demonstraties angst of verdriet veroorzaken. ‘Demonstraties’ zijn steeds vaker intimidatie-sessies.
Rechten van omstanders
De rechten van demonstranten reiken ver. Alleen gezondheid, verkeer en wanordelijkheden kunnen deze rechten inperken. Maar… hoe zit ‘t met de rechten van omstanders? Het recht op demonstratie zou vanzelfsprekend hand in hand moeten gaan met het recht van omstanders om al dan niet kennis te nemen van de boodschap van de demonstratie. Je zou gewoon een zijstraat in moeten kunnen schieten als je er geen zin in hebt. Dat was bepaald niet ‘t geval bij het Holocaustmuseum vorig jaar, noch bij de concerten van het Jerusalem Quartet. Die vrijheid is er ook niet als je je trein moet halen langs schreeuwende demonstranten in de stationshal en evenmin als je langs de A12 moet rijden.
Vragen aan Groningse burgemeester en raadsfracties
De vraag is dus: wat zijn de rechten van omstanders? En gaat het eigenlijk nog om een demonstratie of een vorm van intimidatie? Deze vragen legde ik per mail (zie afbeelding) voor aan de burgemeester van Groningen en zes raadsfracties.
Tekst email Ada de Boer aan Burgemeester
en gemeenteraad Groningen
Vijf daarvan reageerden nog dezelfde dag. Een fractie belde me, wat ik zeer op prijs stelde. Alle vijf spraken hun begrip uit voor het ongemak van de concertbezoekers bij de Oosterpoort. Alle vijf gaven aan weinig te kunnen doen, ook in verband met het verkiezingsreces, behalve mijn brief door te sturen naar de burgemeester.
De burgemeester antwoordde me binnen 24 uur. Ze sprak haar meeleven uit met onze ervaringen. Ze gaf aan dat toestemming voor de demonstratie ‘te laat of niet’ was aangevraagd. Dat zal best. Maar waarom is er dan toch toestemming verleend? De organisatoren waren immers in gebreke gebleven. Van een van de fracties hoorde ik dat dit veel vaker voorkomt.
De fracties die reageerden namen mijn vragen zeker serieus. Maar schrijnend was wel een uitspraak van een van de fracties: “Het is voor ons moeilijk hier in de openbaarheid iets over te zeggen, door de extreme polarisatie in het Gaza-debat. Dan krijgen we direct een bepaalde naam. En we willen graag nog andere voor ons belangrijke punten binnenhalen.” Ik kan dat helaas maar al te goed begrijpen.
Demonstratierecht.nl
Hoogleraar demonstratierecht Berend Roorda van de Rijksuniversiteit Groningen nam het initiatief voor de website demonstratierecht.nl. De site is bedoeld als een toegankelijke vraagbaak voor zowel demonstranten als bestuurders. Wat direct opvalt is dat er geen lijst met verboden organisaties op de site staat.
Duidelijk is vooral dat burgemeesters weinig speelruimte hebben om demonstraties te verbieden of te reguleren. Demonstranten hebben het recht om binnen gezichts- en gehoorsafstand van de doelgroep te staan. Burgemeesters hebben wel enige speelruimte als het gaat om de afstand tussen demonstranten en omstanders. Burgemeesters kunnen ook een demonstratie verplaatsen als er gevaar bestaat voor gewelddadige confrontaties.
En de rechten van omstanders? Ik voer de term ‘overlast’ in. De site stelt: een demonstratie mag in geval van overlast alleen beperkt dan wel verboden worden ‘als het echt niet anders kan’. En de term ’rechten van omstanders’. Geen treffer. En vooruit: ‘grensoverschrijdend gedrag’? Alweer geen hit. Nog even verder dan: ‘terreurgroepen’? Niets. En ‘intimidatie’? Stilte!
Politie-ingrijpen is dan ook zeldzaam. ‘De-escalatie’ is het toverwoord. Politieagenten mogen wel voor de zoveelste keer hun rug breken bij het afvoeren van demonstranten. In andere Europese landen zoals Duitsland en Frankrijk grijpt de politie veel sneller en effectiever in.
Onderzoek naar demonstratierechten
Het kabinet Rutte4 liet in 2024 onderzoek doen door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) of het demonstratierecht nog wel aansluit bij de huidige ontwikkelingen. Toenmalig minister van Justitie Yeşilgöz: in de afgelopen periode zien we echter in toenemende mate protesten waarbij de grenzen van de wet worden opgezocht en worden overschreden.
Maar ondanks de breed gevoelde onvrede onder het publiek stelden de onderzoekers in het eind vorig jaar uitgebrachte onderzoek, dat het negatieve beeld van veel politici niet klopt. “Het leeuwendeel van de demonstraties verloopt prima”, zegt onderzoeker Berend Roorda (die ook het initiatief nam voor demonstratierecht.nl). Want 97% van de demonstraties vormt geen risico voor de openbare orde en in maar 0,03% van de gevallen waren er meer dan tien incidenten bij een demonstratie.
Klinkt goed. Maar als er jaarlijks duizenden demonstraties zijn, waarvan 3300 in Amsterdam, is 0,03% nog altijd een paar per jaar. Bovendien: wat zijn incidenten precies? Hoe erg moet iets zijn wil het in dit verband als incident betiteld worden? In deze conclusie zijn demonstraties met minder dan tien incidenten niet meegeteld. En zo komen de onderzoekers tot de conclusie dat verreweg de meeste demonstraties vreedzaam verlopen.
Helemaal geen problemen dus volgens hen? Toch wel! De onderzoekers zijn vooral bang dat politici zullen pleiten voor strengere aanpak van demonstranten. Ja, strengere aanpak, dát moet je niet willen natuurlijk.
Uitbreiding demonstratierecht?
De onderzoekers vinden de wet streng genoeg. Sterker nog: ze pleiten voor een verdere uitbreiding van het demonstratierecht. Burgemeesters mogen dan demonstraties niet meer verbieden als ze niet op tijd zijn aangemeld. Dus minder tijd en gelegenheid voor burgemeesters om demonstraties, waarbij gedoe wordt verwacht, in goede banen te leiden. Onderzoeker Roorda is een groot voorstander van zoveel mogelijk rechten voor demonstranten: “Als ik ooit ergens voor zou gaan demonstreren, dan is het voor het demonstratierecht.” Het is duidelijk: Roorda gaat voluit voor demonstratierechten.
Checken op terroristische groepen
Waar het in de praktijk op neerkomt: in het uiterst tolerante demonstratiebeleid komen mensen die rustig met de trein willen reizen, die naar een concert gaan of een herdenking bezoeken, er bekaaid vanaf. Zij hebben vooral het twijfelachtige recht om geïntimideerd te worden. Net zoals in het asielrecht de rechten van asielzoekers schier eindeloos zijn en autochtonen het twijfelachtige recht hebben een AZC in hun buurt te moeten dulden.
De deskundigen leunen duidelijk één kant op in hun adviezen. Misschien dat vrijheidslievende partijen eens werk kunnen maken van de rechten van omstanders? Bijvoorbeeld: burgemeesters verplichten zich op de hoogte te stellen of er ook terroristische groepen of aan terroristische organisaties verbonden groepen deelnemen. Blijkt achteraf toch deelname van zo’n groep, dan is er de mogelijkheid tot vervolging. En: een verplichte minimumafstand van demonstraties bij de toegang tot culturele evenementen, openbaar vervoer en herdenkingen.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
- Psycholoog
Recent gepubliceerd
Antisemitisme3 maart 2026Hoe concert Jerusalem Quartet werd belaagd door Palestina-betogers
Islam/Moslims23 januari 2026Geeft Trump de laatste klap aan het regime in Iran?
Cultuur3 december 2019Nog even over de Zwarte Piet-heisa
Islam/Moslims8 september 2017VPRO-documentaire negeert duistere kant Bosnische islam
Heel veel dank voor dit broodnodige stuk.
Nodig. Maar we laten met ons sollen. We denken dat dit soort stukken uithaalt. De regering met haar vernietiging van Nederland-agenda, haar agenda vol Nederlander-haat, laat ons spelen op internet (X, opiniez etc) en lacht ons uit. Drammen door. Bewust trouwens. Het is geen domheid meer.
Persoonlijk kaart ik al vele jaren direct (en persoonsgericht) bij vele instituties en overheden/ministeries alles aan waarover ik een onderbouwd standpunt heb. Dus ik laat zeker niet met me sollen, al heeft u gelijk dat het NL volk dat wel doet. Helaas. Je kunt als doorsneeburger wel proberen in je eigen omgeving de mensen attent te maken op misstanden, uitspraken en berichtgeving. En hopen op een sneeuwbaleffect.
Frappez toujours of richtig anschnautzen? Soms is er meer te halen met een goeie lik uit de stooppot.
Dat gezegd hebbende het tijdsgewricht is een stuk minder confrontationeel dan – laten we zeggen – in de jaren ’80.
En dan waren we in sompig Nederlandje altijd een stuk conflictmijdender dan in de ons omringende landen. Mooi ruziemaken is ook daar echter on the way out.
Om er maar eens met een fijn mysogien argument in te komen: Het ligt aan die wijven!
In klassieke 010-sferen kon je altijd prettig openen met een spontaan ‘Pleuris m’gool’ en daarna een bakkie lokaal verantwoord lawaai, maar dat valt tegenwoordig lang niet altijd zo lekker. Heeft ook iets te maken, dat er inmiddels meer koffiewinkeltjes dan cafés zijn, terwijl Chauvinisme aan de Maas voorheen wellicht wat te veel volledige vergunningen had.
Niets blijft hetzelfde, maar handelen naar je eigen overtuiging blijft een dingetje.
De politiek ziet moslims en hun sympathisanten als toekomstige links stemmers.
Als het beleid is daar op gebaseerd en zelfs het iftarren is daar een onderdeel van.
Als iemand me voor “kindermoordenaar” en “genocidepleger” uitmaakt, dan voel ik me beledigd, en terecht. Gelijk iemand voor “kankerhoer” of “kankerjood” wordt uitgemaakt, wat ook een belediging is. Beledigen is een misdrijf, mogelijk bestraft met een gevangenisstraf en/of geldboete (artikel 266 WvS). Ik vraag me af of dat je een collectief van mensen, doelbewust erop uit om een groep van andere mensen te beledigen, dus doelbewust erop uit om als collectief misdrijven te plegen, een demonstratie kunt noemen? Retorische vraag natuurlijk. Om zoiets onder “het mag schuren”, of “ja maar ze zijn gepolariseerd”, of zoals N.B. een Hoofdofficier van Justitie zei: ” Ze beleven woede, frustratie en verdriet” weg te wuiven, is mijns inziens ernstig ambtelijke nalatigheid. Addertje onder het gras is het feit dat belediging en ook laster door het slachtoffer zelf aangifte voor gedaan moet worden, en de politie, de wet, niet (snel) zelfstandig optreedt om dit misdrijf te voorkomen in individuele gevallen. Als een collectief van mensen in het openbaar een groep andere mensen doelbewust gaat staan beledigen, dan moeten wetshandhavers wel heel erg zich als de drie bekende aapjes (niet horen, niet zien en zwijgen) gedragen, dus wel heel erg nalatig zijn, om daar niks aan te doen.
De huidige “anti facsiten” jagen weer volop op “Israëli”.
Jacques Presser had gelijk; “Het nieuwe fascisme zal zichzelf “anti-fascisme” noemen.
“intimidatie sessies”is de perfecte naam voor die “demonstraties”. Niet alleen zijn die sessies kennelijk niet te stoppen voor omstanders/ voorbijgangers maar wanneer zo’n sessie probeert een rustige normale demonstratie te intimderen, dan ook kiest te politie ervoor de de sessie door laten gaan en de demonstranten te vertellen te vertrekken
Het wordt nog erger als, zoals onlangs in Leiden, een ‘onderwijsdebat’ met alle aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemende partijen wordt afgelast omdat met vreest voor ordeverstoringen van een groep anti- figuren die het blijkbaar niet kunnen hebben als een politieke partij aan het debat zal deelnemen.
Zoals ze eerder in de week deden bij een ander debat.
Een van de deelnemende partijen neemt het heft in eigen handen om i.p.v. de organisatoren, de burgemeester of de politie aangifte te doen tegen deze ‘anti-figuren’ die het debat dreigden te verstoren. Nota bene een partij die het niet eens is met de standpunten van de bedreigde partij!
Omdat het recht van een open en democratisch debat ter discussie staat en juist tijdens het debat de verschillen van de partijen kenbaar gemaakt mogen en kunnen worden.
En als klap op de vuurpijl vinden de anti- figuren het jammer dat het debat is afgelast, samen met de organisatoren.
Beste Peter,
Maar dan komen we uit bij wat concepten die de hedendaagse binaire voorkeur wat moeilijk in de snapperdjes kan krijgen.
Dingen als dat democratie niet alleen de dictatuur van de helft plus 1 is, maar ook iets nodig heeft als een loyale oppositie.
En het het volgens mij uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd stammende ‘I agree absolutely with your right to voice your arguments with which I disagree absolutely’.
Sinds we het onderscheid tussen proces en inhoud wat uit het oog verloren – te meer om dat die inhoudelijke dingetjes maar lastig zijn – kun je zo maar in vreemde gezelschappen uitkomen.
Wat dat betreft is het streven naar ‘veiligheid’ of het uitbannen van ‘risico’s’ de dood in de pot.
Op het bijsluitertje stond nooit iets, dat ‘democratie’ en/of ‘rechtstaat’ een kinderspeeltuin zou zijn.
Party for your right to fight als alternatief voor fight for your right to party!
En dit is nog maar een van de vele voorbeelden die geen aandacht krijgen in de landelijke pers.
https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/6004418/actievoerders-vernielen-23-ruiten-van-universiteit-in-eindhoven
De twee voorbeelden genoemd, Pallywood en de klimaatleugens, hebben we het over leugens die door de overheid gepromoot worden in onderwijs en media. Daar is gemakkelijk wat aan te doen, namelijk door in media en onderwijs uit te leggen, dat antropomorfe klimaatverandering en Pallywood leugens zijn.
Van dat demonstratierecht kan je beter afblijven, want ik heb verschillende demonstraties meegemaakt, waar onverantwoord hard werd opgetreden, en gedemoniseerd werd door de pers. Eerst bij een verhoging van de collegegelden, waar politie de opdracht had geweld uit te lokken, wat dan door de pers werd gefilmd, om zo de demonstratie onklaar te maken. Later ook bij de Covid-19 protesten, waar ook bejaarden met knuppels en honden werden mishandeld, ook vreedzame demonstratie. Het Haags gajes doet dat met elke demonstratie die hen niet bevalt, terwijl antisemitisme wordt gepromoot op TV en in alternatieve media, dat de klimaatleugens dagelijks herhaald worden. Ik meen dat PVV bioj d elaatste verkiezingen ook enkele zetels verloor, door sabotage of de “Els Rechts” demonstratie, al kan het ook zijn dat deze dame zelf een agent was.
Dus ik zou dan zeggen, mooi dat er artikel over dit onderwerp verschijnt, maar het is wel erg naïef zo. Dit gaat niet over rechten, maar over het gevolg van agressieve propaganda, waar alle kranten, NOS, internet media, en het onderwijs aan mee doen. Doe mee met de propaganda, je demonstratie krijgt steun van politie, maar als je een obstakel bent voor propaganda, worden alle wapens uit de kast gehaald om je te saboteren, geweld niet geschuwd.