De strijd om het slachtofferschap
Hoe de Holocaust steeds meer wordt weggerelativeerd
Holocaust Namenmonument, Amsterdam. Foto: Christian Michelides. CC BY-SA 4.0.
Daders worden tot slachtoffers gemaakt, Joden worden uit de Holocaustherdenking geschreven en de woorden genocide en fascisme hebben hun betekenis verloren. Het slachtofferschap van Joden, ooit vanzelfsprekend en erkend, moet nu steeds opnieuw bevochten worden. Andere minderheidsgroepen staan te dringen om de morele positie van slachtofferschap over te nemen. Maar wat herdenken we dan straks nog op 4 mei?
Sinds een aantal maanden is mijn bloeddruk eindelijk weer genormaliseerd. Daar bestaat een duidelijke reden voor: het gaat in alle media niet meer voortdurend over Gaza. Sinds 7 oktober 2023 voelde ik me achtervolgd door de propaganda van het ‘ministerie van Hamas’. Via internationale en Nederlandse media werd, elk moment en overal, propaganda van Al Jazeera rondgepompt over Israël en Gaza, waarbij Israël als de agressor werd afgeschilderd en de Gazanen als zielige, hulpeloze slachtoffers.
Het was niet om te harden.
Verdacht stil
Nu deze informatiestroom wat is afgenomen – ik zag laatst zelfs een uitzending van Buitenhof waar het niet over Israël ging – heeft dat ook directe gevolgen voor mijn contacten. Mijn collega’s, die bijna allemaal de rode lijnen liepen, zijn verdacht stil over andere oorlogen en de genocide in Iran en richten hun morele verontwaardiging nu op ‘de fascist’ Trump. Sommigen hopen zelfs dat hij vermoord wordt.
Ik word door hen minder gemeden dan voorheen. Stiekem hoop ik dat ze nu eindelijk inzien hoe ze zich kritiekloos hebben laten voeden door de propaganda van Hamas. Dat is natuurlijk ijdele hoop, want niemand wil toegeven in de houdgreep van het antisemitisme te hebben verkeerd.
Holocaust Memorial Day
Deze relatieve rust werd afgelopen week ruw verstoord door de Holocaust Memorial Day.
Het begon met onderstaande tweet van Rob Jetten (D66) op deze dag.
Opmerkelijk dat het woord ‘Joden’ ontbrak. Alsof de Holocaust herdacht kan worden zonder te denken aan de zes miljoen Joden die systematisch en doelbewust zijn vernietigd.
Toen verscheen Femke Halsema ten tonele, die het tijdens deze Holocaust Memorial Day nodig vond om te verwijzen naar het immigratiebeleid van Donald Trump voor migrantenkinderen. Ik vermoed dat ze niet op de hoogte is van het lot van de vele Joodse kinderen die vergast zijn in gaskamers, anders had ze deze vergelijking vast nooit gemaakt.
Daarna las ik over de BBC, die het voor elkaar kreeg om gedurende een uitzending over de Holocaust Memorial Day niet een keer het woord Joden in de mond te nemen. De BBC ging hiervoor gelukkig diep door het stof, maar de toon van ontjoodsen van de Holocaust Memorial Day is gezet.
Herdenken
Het stemde mij tot nadenken over komende herdenkingen en de aanhoudende discussies over wie er op 4 mei ‘herdacht moet worden’. En of Joden hierin nog wel, zoals voorheen, een vanzelfsprekende plek hebben of dat de ontjoodsing van de 4 mei-herdenking ook hier zijn intrede heeft gedaan.
Ik zie het misschien wat al te donker in, maar er lijkt in Nederland een groeiende wens te zijn ontstaan om afstand te nemen van het herdenken van de Holocaust en zelfs van de Tweede Wereldoorlog. Die was immers lang geleden, er zijn nog maar weinig overlevenden, en vooral roepen deze herdenkingen vragen op die spanningen blootleggen. Bijvoorbeeld waarom veel islamitische jongeren niets weten over de Tweede Wereldoorlog en wat er is gebeurd in de concentratiekampen. En waarom docenten geen les meer durven geven over de Tweede Wereldoorlog.
Relativeren en betwisten
Vanaf 7 oktober 2023 zijn de betekenissen van het woord genocide en fascisme bovendien onderhevig geworden aan inflatie. Al het geweld in elke oorlog lijkt nu genocide te zijn en iedereen die anders denkt is een fascist. Daarmee verliezen deze begrippen hun betekenis. Het slachtofferschap van Joden, vroeger én nu, wordt hierdoor niet langer vanzelfsprekend erkend, maar gerelativeerd en betwist.
Dat zie je ook terug in de keuze van de FNV om Tofik Dibi als spreker naar voren te schuiven bij de herdenking van de Februaristaking. Dibi heeft zich in de media niet bepaald laten zien als sympathisant van Israël of Joden, of als kenner van het verzet in de Tweede Wereldoorlog. Integendeel, hij was er als de kippen bij om bijvoorbeeld de Jodenjacht te manipuleren als ’Arabierenjacht’. Deze islamitische daders werden geframed als slachtoffers van Joden.
Slachtoffers en daders
En dat lijkt meer te gebeuren: slachtoffers en daders wisselen vaker van plaats. In Nederland is slechts 0,2% van de bevolking Joods, tegenover ongeveer 6% moslims. Toch roepen Joden de laatste jaren disproportioneel veel agressie op. Ze worden steeds vaker geframed als wit, geprivilegieerd, koloniaal en machtig. In linkse en academische kringen worden Joden mede daardoor niet langer als slachtoffers gezien. Binnen het intersectioneel denken wordt antisemitisme herdefinieerd als ‘kritiek op Joodse macht’.
Joden die zich hierdoor onveilig voelen, worden weggezet als ‘overgevoelig’ of als ‘strategisch misbruik makend van slachtofferschap’. Israël wordt consequent als agressor neergezet en Joden overal ter wereld worden geacht zich voortdurend te distantiëren van het beleid van Netanyahu. Doen zij dat niet, dan zijn zij medeplichtig aan ‘de genocide’.
Joodse instellingen worden belaagd en bedreigd uit ‘solidariteit met Gaza’. Na 7 oktober 2023 werd het slachtofferschap van Joden in Israël onmiddellijk in twijfel getrokken, overal op de wereld. Israëlische burgers waren vermoord, verkracht en gegijzeld maar binnen enkele uren ging het, ook hier in Nederland, over ‘context’ en ‘er zijn oorzaken’. Dat zijn duidingen die bij andere terreuraanslagen zelden worden genoemd. Het slachtofferschap van Joden in Israël op 7 oktober werd direct weg gerelativeerd.
Verschuiving
Ik denk dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden: het slachtofferschap van Joden, zowel tijdens de Holocaust als op 7 oktober, is niet langer vanzelfsprekend en erkend. Het is iets geworden wat steeds opnieuw bevochten lijkt te moeten worden en vervolgens wordt ontkracht.
Andere minderheidsgroepen staan hierbij te dringen om die morele positie van slachtofferschap over te nemen. Hierbij worden ook tradities overgenomen van rouw en herdenking van Joodse slachtoffers, zoals bijvoorbeeld het tonen van kinderschoentjes, lijsten met namen, opnoemen van slachtoffers, never again gebruiken, for everyone, including the Palestinians, ‘Gaza concentratiekamp’ etc.
Vier mei
Dit maakt de discussie rond 4 mei zo beladen. De vraag wie nu herdacht mag worden wordt telkens actueler gemaakt. Niet de genocide tijdens de Tweede Wereldoorlog lijkt het probleem hierbij te zijn, maar het feit dat deze herdacht moet worden voor de slachtoffers van destijds: Joden, Sinti en Roma, homoseksuelen, verzetsstrijders. De genocide op hen lijkt niet langer meer het morele fundament van onze herdenkingscultuur te zijn maar dreigt een ongemakkelijke erfenis uit de vorige eeuw te worden waar velen nu liever omheen willen lopen. Alsof men er eigenlijk niet meer echt over wil weten en leren en dit het liefst naar de achtergrond wil schuiven.
Het herdenken van de Tweede Wereldoorlog raakt nu ondergeschikt aan het verdelen van aandacht voor actuele grieven van andere minderheidsgroepen die zich, soms ver na de Tweede Wereldoorlog, in Nederland hebben gevestigd.
Erkenning
Maar herdenken is geen wedstrijd in slachtofferschap. Herdenken is erkenning van wat toen is gebeurd en van wat nooit had mogen gebeuren. Juist daarom is het noodzakelijk de Holocaust te blijven benoemen, in wat het was, en hoe het in godsnaam heeft kunnen gebeuren.
Want als zelfs de industriële moord op zes miljoen Joden, homoseksuelen, verzetsstrijders, Roma en Sinti wordt gedefinieerd in vage, algemene termen, dan herdenken we straks niets meer dan een kil, nietszeggend en leeg verleden. En dan wordt 4 mei definitief gekaapt door groepen die zich deze herdenking, vanuit meerdere motieven, al jaren willen toe-eigenen.
Ik zal op 4 mei, gewoontegetrouw, mijn vermoorde Joodse familieleden herdenken.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
Recent gepubliceerd
Antisemitisme3 april 2026Gefaseerde herintroductie van Joods leven in Amsterdam
Antisemitisme15 maart 2026Bent u ook een kanarie in de kolenmijn?
Antisemitisme24 februari 2026De erosie van de Holocaust-herdenkingen
Antisemitisme20 februari 2026Onder water na 7 oktober 2023
Hetzelfde in de pers: “Israel bombardeert Gaza” Wie ook de Israëlische pers leest zou kunnen weten dat Hamas nog steeds actief is richting Israëlische militairen. De oog om oog en tand om tand represailles zijn nog altijd de levensader die Israel in leven houdt.
Inderdaad, dat valt mij ook op. Er is maar 1 dader, nl Israel. Hamas zijn nu blijkbaar brave burgers. Over de holocaust en de Tweede Wereldoorlog zwijgt men liever, te lang geleden. e.d. Maar kennelijk is de periode van de slavenhandel dan weer niet te lang geleden. Hoe zou dat nu komen. Misschien iets met antisemitisme dat eigenlijk nooit weg is geweest in ons land.
De islamtische “slachtoffers” hoeven niet herdacht te worden want zij hebben het fijn in hun bordeel met ontelbare prostituees waar zij trots op zijn en zich fijn kunnen vermaken.
Zij willen toch gedood worden om een slachtoffer status te bemachtigen in naam van hun “heilige” kinderverkrachter?
“Onze” R- overheid EU/WEF is net zo medeplichtig aan verkrachtingen en moorden omdat zij niets willen onderkennen dat de islam een moordenaars cult is!!
Goed stukje mevrouw van Gelderen. Oude vrienden die raar gaan doen en zo. Vreselijk! By the way: Nederlandse Joden herdenken we op 4 mei. Op 27 januari herdenken we alle Joden.
Las net bij Omroep Brabant dat Lenny Kuhr stopt als zangeres en verhuist naar Israël.
Een triest moment in de Nederlandse geschiedschrijving.
De wedstrijd om slachtofferschap tussen Gazanen en Joden heeft ook een andere kant. Het is merkwaardig dat zij die de joden willen uitroeien als slachtoffers worden opgevat.
Al in 1933 drukte een Irakese krant delen van Mein Kampf af. De term anti-semiet werden veranderd in anti-joods, omdat Arabieren ook behoren tot de Semitische taalgroep.
Een Libanese krant drukte Mein Kampf al in 1934 af.
In 1938 verscheen een integrale vertaling van Mein Kampf in Egypte.
Ook later genoot het boek een zekere populariteit in Arabische landen. Er wordt beweerd dat Egyptische soldaten het in hun rugzak meenamen toen ze in 1956 ten strijde trokken tegen Israël.
Het is dus niet zo moeilijk om te raden wie hier genocide zou willen plegen.
Tenslotte is het gebruik van de term fascisme voor gebeurtenissen in Duitsland iets dat ingevoerd is door de communisten. Mussolini verzon de term fascisme in 1922 op basis van een oude Romeinse functienaam. Mussolini had niets tegen joden en ging pas joden uitsluiten na lang aandringen van Hitler. De Duitse Communistische Partij gebruikte de term fascisten vanaf 1928 voor de NSDAP uiteraard, maar ook voor de sociaal-democraten omdat die soms meewerkten met Hitler.
Beste Andre,
En vergeet de toespraken van de oom van Yassar niet. Verspreid middels krachtige korte golf zenders van robuuste merken zoals AEG en Siemens.
Dit na een kleine bijstelling aan Duitse zijde anno dahmals, want in de eerste drukken van zijn gevangenismemories was Adolf H. ook niet zo heel positief over zijn Arabische medemens.
Wat er verder met de ex-mufti van Jeruzalem gebeurd is, weet ik eigenlijk niet zo. Volgens mij in ieder geval zonder verantwoording voor nog al enthousiaste collaboratie over een zeker aantal jaren.
Had wellicht ook iets te maken, dat allerlei Duits ‘veiligheidspersoneel’ nog vele jaren allerlei fijne consultancyklussen in het Midden-Oosten hebben gehad. E.e.a. veelal onder welwillend Sovjet-toezicht.
Marcia, bedankt voor je verhaal!
Zo leer je je vrienden kennen, zou ik zeggen!
Heel veel Nederlanders waren openlijk fout in WO2, maar er waren ook veel stiekeme meelopers, die er op een of andere wijze voordeel uit haalden!
Veel Nederlanders zijn laf, bang om voor hun mening uit te komen en verschuilen zich in de anonieme massa en gaan dan vervolgens met het sterkste deel mee!
Anno 2000 is dat niet anders! We hebben dat gezien bij Gaza, de Macabi rellen in Amsterdam en de idiote protesten op onze Nederlandse universiteiten!
Kijk ook eens naar het gebeuren rond Corona, waar de overheid onze vrijheden stuk voor stuk afnam op vreemde voorwendselen en waar voor??? Waar artsen, die niet meegingen in die gekte, werden verraden, werden gedemoniseerd of erger ontslagen en zelfs hun BIG werd ontnomen zonder enig debat!
En zo gaat het maar door, hoop dat al die andersdenkenden en vooral de Joden nou eens eindelijk eens rust vinden!
De moraal en daarmee slachtofferschap verschuift. Zo bleek recent tijdens een demonstratie in Londen ondersteuning voor Iran haar leiders: https://www.youtube.com/watch?v=i3ueFsQw1Cg. Men was in Londen zelfs verheugd hoe jonge demontranten in Iran zijn behandeld (massaal gedood), omdat het vijanden van Allah zijn: https://www.youtube.com/watch?v=YyeFdM-MjcY In de Koran komen de Joden er ook niet lichtzinnig vanaf, en in dat boek wordt opgeroepen hen te doden. In Nederland is het scheldwoord “kankerjood” inmiddels gewoon goed, naast Israëlische vlagverbrandingen. Toch blijft zelfs recent “Joden Pakken”, mede juridisch, moeilijk te plaatsen, omdat het gaat om uitingen van “boosheid, frustratie, verdriet” volgens de Officier van Justitie: https://www.youtube.com/watch?v=DlbjriyoPgY. Deze hedendaagse Pontius Pilatus zit er natuurlijk niet op te wachten om met zijn gezin te moeten onderduiken, gelijk een agent moest doen, na arrestatie van een moslima: https://www.powned.tv/article/agent-van-die-ene-arrestatie-in-utrecht-kapot-bedreigd-moet-met-gezin-onderduiken~5441/ Ik vermoed zelfs dat deze Pontius Pilatus uit lijfsbehoud zover wil gaan om de Holocaust een uiting van “boosheid, frustratie, verdriet” te noemen, waarbij die “verdrietige Nazi’s” impliciet de slachtoffers worden.
Uw laatste link geeft aardig de situatie in Nederland weer.
Welke agent wil nu nog ingrijpen in situaties waarbij moslims betrokken zijn?
Beste Fred en Anton,
Tijdens de Corona-tralala zijn er Rotterdam wat felle opstootjes geweest, waarbij de oude reputatie van het Rotterdams politiekorps glansrijk afgestoft werd.
In dagen van weleer reed de lokale hermandad rond in grote C10 Chrevrolet pick-ups, waarbij niet alleen de mobiliteit wat Amerikaans aandeed, maar de aanpak ook wat meer k’boi was.
Het knuppelvolk tijdens de Covid-19 flash-ups was van Zuid en (dus) voornamelijk moslim qua achtergrond en kreeg er flink van langs. Relletjes waren ook bijzonder snel opgelost.
Alleen wat wel het stevig gehoofddoekte smaldeel was aanmerkelijk minder goed vertegenwoordigd. Je ziet ze eigenlijk ook nooit ’s avond groepsgewijs rond mooie of mooi gemaakte auto’s chillen.
Gelukkig nog wat te winnen qua integratie en emancipatie. Fluffy roze AMG met parelmoer-accenten in de wrapping, of is dat te veel rolbevestigend?
Sorry Henk, je bent voor mij verbaal zeer begaaft, als Willem de Kooning op het canvas, maar ik begrijp er gee moer van.
Beste Fred,
Valt allemaal best wel mee:
K’boi is cowboy. Bij de Rotterdamse politie zijn altijd veel drempels en deurlijsten waar mensen over vallen of zich aan stoten. Zeker op vrijdag- en zaterdagavond als het korps nogal in de ‘doe-stand’ staat.
De Corona-rellen werden bijzonder fors bestreden, waarschijnlijk ook omdat het gezag goed bang was om de grip te verliezen, ook al had het niet bijzonder veel te doen. En het was een noodtoestand, dus dan mag je ook een keer wat forser ingrijpen.
Eén van de links in de reactie van Andre gaat over een zedig zwart ingepakte moslimmevrouw (die op één of andere manier zonder begeleiding van een mannelijk [aangetrouwd] gezinslid op stap was, maar dat is een andere zaak), die een schop van een agent krijgt. Dat was goed voor het ‘stevig gehoofddoekte smaldeel’.
En de boys doen vaak rondje rijden in mooie wagens, zoals een Mercedes AMG. En auto’s kun je laten wrappen in folie, knapt je eigen blikkie ook van op. Kost minder dan een nieuwe en wie wil er nou niet rondrijden in een kleurig aquarium, je favoriete voetbalkleuren of in het zonlicht veranderende parelmoer wrap. Is mooi hoor!
Het is ijzingwekkend te moeten meemaken dat honderden jaren van beschaving en educatie te niet worden gedaan door waanideéen. Het is ook heel vreemd dat er mensen zijn die de gepredkte onwaarheden luidkeels beamen als zijnde waarheid. Het lijkt wel bijbels. Daar stat het allemaal voorspeld; valse profeten, volken die tegen elkaar opstaan ouder tegen hun kinderen en kinderen tegen hun ouders enz.
Beste Marcia,
Toch een kanttekening:
Tijdens de jaren ’80 – het communisme was nog niet gevallen, maar in Polen lag dat toen al een stuk genuanceerder – was er een heel lang uitgesponnen gedoe over het oprichten van kruizen en het wonen van allerlei katholieke geestelijken in en rond Auschwitz.
The Pope was Polish en de Yedudi’s niet blij. De discussie ging over wat het leed van Auschwitz-Birkenau nu was, Pools (en dus katholiek) of Joods, en hoe dat dan te herdenken was.
Staat mij bij – maar ik kan het verkeerd hebben – dat de religieuzen uiteindelijk hun niet helemaal contemplatieve heilsboodschap buiten de hekken inzetten en Auschwitz – en dan met name in combinatie met ‘Nooit meer’ – te zien was als onpeilbaar Joods leed. Of althans dit is mijn herinnering aan de Westerse presentatie hiervan, want het kan natuurlijk best zijn dat de Polski spin op dit vlak significant anders gelegd werd.
Daarna Val van de Muur, end of history en ook dalende populariteit van de Zwarte Madonna van Częstochowa.
En het impliciete verwijt dat bij elke (vermeende) poep en scheet qua anti-Joods of -Israëlisch sentiment Auschwitz i.c.m. ‘Nooit meer’ als uniek Joodse Ausputzer ingezet werd. Zit natuurlijk de antisemitische slur van de snoevende, iets te grote mond Jood achter, maar in sommige hoeken zat dit ultieme Godwin-argument met de tijd toch steeds losser in de argumentatieve holster.
Misschien dat in Joodse en Joods-adjacent kringen toch iets te lang vertrouwd is op de KO-power van dat argument, waarbij de ten grondslag liggende gebeurtenissen steeds meer verhaal uit de geschiedenisboeken – of moderner de herinneringen aan den film(clip) – wordt in plaats van lived memory, al was het maar een familielid met een telefoonnummer.
En intussen …. de Pallies