In het land van Mark Rutte wordt er op los geframed

Waarheid als flexibel instrument

Titelfoto bij artikel In het land van Mark Rutte wordt er op los geframed maaike van charante opiniez

Foto:

Gisteren ontdekte ik dat je bij de Erasmus Universiteit een cursus framing kunt volgen. Het zou ons misschien niet moeten verbazen dat in het land van Mark Rutte een universiteit een dergelijke cursus aanbiedt, maar we mogen ons wel afvragen wat dit zegt over onze maatschappij. Zoeken we nog naar waarheid of kijken we bewonderend op naar de handigste leugenaars?

Behendig

Premier Mark Rutte wordt vaak ‘behendig’ genoemd. Wat daarbij opvalt is dat hij dit compliment meestal krijgt vanuit een mengsel van irritatie en bewondering. Irritatie over het uitblijven van antwoorden, het verdoezelen van feiten en het ontduiken van verantwoordelijkheid. Maar bewondering omdat hij ‘er toch maar weer mee wegkomt’. ‘Dit keer dachten we toch echt dat hij reddeloos klem zat, en kijk! Hij is er weer tussendoor geglipt.’

Die bewondering voor Mark Houdini Rutte is nogal kortzichtig als we nuchter naar veel – door hem verdoezelde – feiten kijken. Zijn we vergeten dat Rutte leiding gaf aan een kabinet waar overlegd werd hoe het toeslagenschandaal zo goed mogelijk weggestopt kon worden? Waar besproken werd hoe lastige Kamerleden ‘gesensibiliseerd’ konden worden? Waar gezorgd werd dat de Kamer de gevraagde informatie niet kreeg, maar zo dat het niet op zou vallen?

 

De premier die we verdienen

Men zegt wel eens: “Elk volk krijgt de leiders die het verdient.” Persoonlijk denk ik dat we iemand als Rutte niet ‘verdienen’, maar dat hij wel een symptoom is van een onderliggende kwaal. Het is de ziekte van verpakking boven inhoud. Beeldvorming is alles. Het gaat niet om de realiteit, maar om het imago. In zo’n maatschappij kan een gladde verkoper als Hugo de Jonge soepeltjes van het ene ministerschap naar het andere hoppen zonder echt rekenschap te hoeven afleggen over zijn fouten.

 

Framing

We meten succes af aan imago en in zo’n maatschappij wordt framing blijkbaar gezien als een handig instrument. Even voor de helderheid: framing is geen positief begrip. Framing = het scheppen van een eenzijdig beeld door iets (bijvoorbeeld een politiek gevoelig onderwerp) op een versimpelde manier te verwoorden of presenteren, waarbij bepaalde informatie benadrukt of juist verborgen wordt; het slim verpakken van een politieke boodschap.

Ter verduidelijking: door framing kan je anderen manipuleren. Je richt hun aandacht op het getoonde stukje waarheid en ze zijn al half overtuigd. Voordat ze door kunnen denken over eventuele bezwaren – alles wat buiten het frame valt – pak je ze snel in met afleidingsmanoeuvres. Later herinneren ze zich niet heel helder waar het allemaal precies over ging, maar wel dat ze het ermee eens waren. Manipulatie geslaagd!

 

Meesterframer

Het zal niemand verbazen dat we als voorbeeld bij dit thema een framing van meesterframer Mark Rutte aantreffen. In 2011 waren er protesten tegen bezuinigingen op sociale werkplaatsen, en Rutte leidde behendig de aandacht af zonder op de bezwaren in te gaan. Hiermee is meteen duidelijk hoe verdorven framing is. Het is de halve waarheid die erger is dan de hele leugen. Waarom is dit erger? Omdat het zo misleidend is.

 

Cursus framing bij de Erasmus Universiteit

Wie bedreven wil worden in manipulatie, kan nu dus bij de Erasmus Universiteit terecht. Niet dat in de beschrijving van deze cursus het woord manipulatie gebruikt wordt; dat is waarschijnlijk nog iets te confronterend. Het gaat over ‘met de juiste woorden een aantrekkelijk beeld oproepen en daarmee emoties activeren.’ Dat klinkt heel wat beter dan: je gesprekspartners lekker maken en hun emoties manipuleren zodat je ze makkelijker mee krijgt.

Wat dat betreft is het eigenlijk bijzonder dat de Erasmus Universiteit deze cursus ronduit framing noemt. Het is juist een kenmerk van framing om dit soort zaken subtieler aan te pakken en een verhullende term te verzinnen, zoals ‘effectief communiceren’. Maar blijkbaar is men de schaamte voorbij. “Komt allen strategisch leren framen! Voor de luttele som van €995,- voor één dagje cursus!” Velen zullen het er graag voor over hebben, want framing hoort er helemaal bij tegenwoordig.

 

Onwelkom nieuws bagatelliseren

Zo zien we in de tweet hierboven een prachtig staaltje framing van Nieuwsuur. Het komt even niet goed uit dat een aantrekkelijke dame met veel contacten in de media eigenlijk niet deugt. En het komt al helemaal niet uit dat uitgerekend die nare populist Geert Wilders daarop wijst. Helaas is Soumaya Sahla wel degelijk een terrorist, maar als we daar nu eens apostrofjes omheen zetten? Dan lijkt het net alsof dat maar een wilde beschuldiging van de PVV-leider is.

Een sterk frame. Een klein stukje waarheid laten zien, dat verzwakken door aanhalingstekens en vervolgens inbedden in negatieve termen over Wilders. Het stukje waarheid wordt onbeduidend, de rest wordt belangrijk. Nu lezen mensen niet meer wat er werkelijk speelt; ze lezen dat Wilders weer eens iets extreems heeft geroepen. Hij is de extremist! En die arme Soumaya is het slachtoffer. Dat frame wordt nog sterker doordat meer media precies dit verhaal vertellen, al wordt dat inmiddels wel moeilijker na dat lastige feitenbombardement door de vrijbuiters van het internet…

 

This is the Voice

Daarna kwam de schokkende reportage van Tim Hofman over The Voice of Holland, het talentenprogramma van John de Mol. Op 20 januari zat half Nederland aan de buis gekluisterd en hoorde hoe tientallen vrouwen onwelkome intimiteiten en erger hadden meegemaakt. De daders? Populaire BN’ers als Ali B. en Marco Borsato. Iedereen was geschokt en verontwaardigd, maar er was vermoedelijk nog een andere onderstroom.

Fans van The Voice waren ineens hun favoriete programma kwijt. Reclamemakers zagen hun verdiensten in rook opgaan. De familie de Mol zat in het nauw en fans van de betrokkenen hadden medelijden. Die anonieme slachtoffers waren, tja, anoniem… Marco en Linda en Ali zijn vertrouwd en geliefd. Ze zijn bijna huisgenoten, en nu zitten ze in moeilijkheden. En dat allemaal door Tim Hofman! Er lag een warm bedje klaar voor een ander narratief, en dat kwam.

 

Tim deugt zelf niet!

Rapper Youness Ouaali stuurde bovenstaande tweet met een oude video van Tim Hofman waarin Tim foute grappen maakte met Zimra Geurts, een playmate die vroeger wel eens met GeenStijl werkte. Ineens kwam alle stiekeme nijd over Tim naar boven. Er was plotseling meer ophef over een baldadig filmpje van tien jaar geleden dan over The Voice. Met het verschil dat bij The Voice tientallen vrouwen en meisjes ongewenst waren lastig gevallen, terwijl Tim en Zimra samen lol stonden te maken.

Even werkte het frame. De grappen van Tim werden uitvergroot en het schandaal van The Voice verdween naar de achtergrond. Maar dit frame was – om het in Erasmus vaktermen te zeggen – strategisch niet sterk. Iedereen wist al hoe erg het schandaal bij The Voice was, dat kon niet meer verdoezeld worden. Bovendien bleek Youness Ouaali zelf een veroordeelde misbruiker te zijn met een dossier bij GeenStijl. Framing is een vak, dat blijkt maar weer. En Ouaali beheerst het (gelukkig) niet.

 

Waarom is framing zo vaak wel succesvol?

De amateuristische framing van Ouaali mislukte grotendeels, maar veel framing slaat wel aan. Rutte is er al ruim tien jaar premier mee. Je zult de Nederlanders de kost moeten geven die zeggen dat ‘hij het toch maar doet’ of die even langs het journaal of de persconferentie zappen en concluderen dat hij er ‘zo zelfverzekerd’ uitziet en dat het ‘dus’ wel goed zal zitten. We zijn al heel lang gewend om de verpakking belangrijker te vinden dan de inhoud.

In een ingewikkelde wereld waarin alles snel gaat en we overspoeld worden met informatie, is het prettig om een simpel narratief voorgeschoteld te krijgen. Ergens weten we wel dat veel verhalen in het nieuws en de politiek te simpel zijn. We weten dat we gemanipuleerd worden. Maar we hebben het al zo druk en we kunnen niet alles zelf uitzoeken. Het zal toch wel ongeveer kloppen? We willen bedrogen worden, al klagen we in cynische buien over de bedriegers.

Maar misschien moeten we toch wat meer om ons heen kijken. Misschien moeten we toch wat meer in onrust durven zijn en wat minder gemakzuchtig. Misschien moeten we af en toe even denken: hé, dat klopt toch niet met wat eerder gebeurde? Want als te veel mensen alles maar laten gebeuren, staat de deur wijd open voor de gladde verkopers die op de korte termijn zo geruststellend overkomen, maar op de lange termijn rampen aanrichten.

Over de auteur

Maaike van Charante
Houdt van feiten, haat hypocrisie.
U kunt Maaike steunen via Repelsteeltje.backme.org

Reacties worden gemodereerd. Let op uw taalgebruik. Schelden en tieren is niet toegestaan. Lees hier onze spelregels. Reacties die onze regels schenden worden verwijderd. Herhaalde overtredingen, oproepen tot geweld, beledigingen, Holocaust-vergelijkingen en antisemitisme leiden tot een permanente ban. De redactie treedt niet in discussie over de reden voor verwijdering van een reactie, noch over een ban. Ongeldige e-mail-accounts worden geblokkeerd.

Abonneren op reactie(s)
Abonneren op
guest
16 Reacties
Meeste stemmen
Nieuwste Oudste
Inline Feedbacks
Bekijk alle reacties
H.J.
H.J.
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Een kei goed stuk Maaike, met een aantal keiharde waarheden, aan het adres van Rutte, deze Rutte is een eersteklas leugenaar, als deze waarheden in een boksring waren uitgedeeld, hadden we al lang geen last meer van hem.
Deze Rutte heeft zoveel kleverig goed om zich heen verzameld, dat week je niet meer los.
Hij is degene die het demoniseren tot sport heeft verheven, hij heeft zowel Wilders als Baudet keihard de grond ingeschopt.

Mijn stelling staat als een paal boven water, Rutte is de slechtste naoorlogse MP van Nederland.
Leugens en bedrog, aangevuld met angst en tweedracht zaaien, staan boven aan zijn CV.

p.
p.
3 maanden geleden
Antwoord op reactie van  H.J.

Rutte is helemaal niet een eersteklas leugenaar, althans niet meer dan elk van zijn kiezers. Rutte is gewoon iemand die probeert de boel voor elkaar te krijgen in de richting die hij denkt dat het moet, en daarbij alle ‘bandbreedte’ probeert te gebruiken die in onze maatschappij geoorloofd is. Zijn stemvee is ook van de categorie ‘het hemd is nader dan de rok’: het is voor die kiezer geen enkel probleem om in de jaren zeventig keihard tégen Sinterklaas te zijn – dixit Wiegel) en heden ten dage diezelfde Sinterklaas als grote weldoener te beschouwen.
Net als D66 wordt de VVD aan de macht gehouden door volstrekt egoistische en immorele kiezers. Er is daar geen absoluut goed of kwaad. Als het hun buikje, hersens of portemonnee maar vult is het goed. Vandaar ook dat ze geen wezenlijk probleem hebben met de islam – ook een volstrekt immorele ideologie.

Laatste aanpassing 3 maanden geleden door p.
H.J.
H.J.
3 maanden geleden
Antwoord op reactie van  p.

Rutte krijgt gewoon opdrachten net als Kaag.
Het WEF heeft voor veel geld zijn ziel gekocht.
Hij voert een WEF strategie uit.
Hij verziekt met het zaaien van angst en tweedracht het leven van vele Nederlanders.

p.
p.
3 maanden geleden
Antwoord op reactie van  H.J.

Nogmaals, de bodem is dat er bij Rutte, Kaag, het WEF, Timmerfrans, en vele, vele anderen geen absoluut goed en kwaad meer bestaat. Er is GEEN waarheid, en dus kan in principe alles. Het enige wat nog voorkomt dat men zich openlijk gaat ‘misdragen’ is het ‘fatsoen’ (vandaar ook dat je in de Tweede Kamer ALLES mag zeggen zolang je het maar ‘fatsoenlijk’ met twee woorden doet) of het daarvan afgeleide ‘eergevoel’ (bij westerse mensen tot ‘schaamte’ leidend en angst er niet bij te horen, bij de islamieten tot woede en nietsontziende agressie omdat de ‘eer’ is aangetast door in hun ogen wezens gelijk aan varkens).
Waar inhoud verdwijnt, wordt de vorm vanzelf belangrijker, en uiteindelijk wordt die vorm het een en het al. Dan gaat het letterlijk nergens meer over.
Waar de nadruk wordt gelegd op de ’toon’ van een discussie, verwordt de inhoudelijke ‘reis’ langs ideeën, feiten en conclusies heel snel tot een doolhof.
Dat leidt rechtstreeks tot de volslagen idiotie die we nu om ons heen zien, op allerlei terrein. En het spijt me het te moeten zeggen, maar het feminisme heeft daar een wezenlijke rol in gespeeld.

Peter
Peter
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Sterk ,gelukkig springen er steeds meer kikkers uit de kruiwagen ,en hebben de vaxxers geen argumenten meer tegenover de anti vaxxers, dat hier heel wat anders achter steekt wordt voor veel mensen zeer duidelijk nu,en Rutte komt steeds meer in het nauw,dat zal tijd worden ,hij wil graag het nieuwe normaal ,nou laten we daar snel mee beginnen ,Mark ,koffers pakken en wegwezen ,je hebt genoeg om zeep geholpen .

Andre
Andre
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

De reden dat framing werkt is heel eenvoudig: de mensen willen graag horen dat de werkelijkheid mooier is dan dat ze in werkelijkheid is.
Illusies zijn veel makkelijker aan de man te brengen dan de simpele waarheid dat moslims de scheiding tussen geloof en staat als een doodzonde opvatten – precies het standpunt dat zo belangrijk is voor de VVD.
Die fatale tegenstelling moet geframed worden. Ook het AD (“Als Soumaya Sahla een dezer dagen moet ‘terugtreden’ dan heeft het extremisme gewonnen”) verdedigt Sahla met het argument:
– ze heeft haar straf uitgezeten
– ze probeert zich nu nuttig te maken
Net alsof het behoren tot een jihadistische groep zoiets is als door rood rijden. Foutje, boete of strafje uitzitten, en we zitten weer helemaal op een lijn.
Bij het AD en de VVD ontbreekt het besef dat het wereldbeeld dat nodig is om toe te treden tot een jihadistische groep zoveel lichtjaren verwijderd is van het wereldbeeld van de gemiddelde Nederlander dat het ondenkbaar is dat zo iemand ooit nog in de politiek komt. Laat Sahla maar een kantoorbaan zoeken en daar de ‘seculiere’ islam in woord en daad uitdragen.

p.
p.
3 maanden geleden
Antwoord op reactie van  Andre

Ofwel: geloof in een ideologie verzacht de pijn van de realiteit. Ideologie is opium voor het volk.

Yvonne
Yvonne
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Haarfijn uitgelegd:klopt als een zwerende vinger!

AAA
AAA
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

‘Zoeken we nog naar waarheid?’ Goeie vraag. Zou een mooie cursus aan de Erasmus zijn: ‘Keuringsdienst van waarheid’. Ben benieuwd naar wat Erasmus zelf over zoeken naar waarheid zou zeggen.

OphEUffen
OphEUffen
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Maaike heeft het duidelijk wel door. Sterke bijdrage!

J-P
J-P
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Tegenwoordig is het ook geoorloofd dat je met een strafblad op (redelijk) hoge functies kunt komen. Zie Grapperhaus , dan wordt toch de wet even aangepast. Straks hebben we , o nee is er al , een regering van list en bedrog

Tigron
Tigron
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Om bij het ‘vaasje van Rutte te blijven,

“kan men de hand verwijten van het breken van de vaas,
of de vaas haar breekbaarheid?”

Anton van Haasteren
Anton van Haasteren
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

We moeten ons zeer ongerust maken over Turkije.
Het is ongelooflijk wat de nieuwsmedia ons niet vertellen.

https://youtu.be/_UQMMKyP15I

Jan deJong
Jan deJong
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

over framing gesproken: https://www.wyniasweek.nl/wat-is-erger-in-nederland-etnisch-profileren-of-etnisch-geweld/
Zeer de moeite waard om te lezen.

p.
p.
3 maanden geleden
Artikelwaardering :
     

Ik heb wel behoefte aan wat nuancering:
‘Framing’ is net zo’n hol begrip als ‘bubble’. Het lijkt alsof er iets nieuws ontdekt is, maar dat is helemaal niet zo. ‘Framing’ is gewoon naar je toe praten (en dat doet iedereen) en een ‘bubble’ is gewoon jouw eigen visie die altijd enigzins kortzichtig en eenzijdig is. Er is helemaal niets nieuws onder de zon. Degenen die dat wel beweren zijn vaak degenen die ook met de beschuldigende vinger wijzen: “Foei, jij doet aan framing, jij redeneert vanuit je eigen bubble.” Laat dat nou een heel goeie manier zijn om zelf buiten schot te blijven…
Framing is een mild soort van liegen. En, omdat we in het post-modernistische tijdperk leven, zou ik willen vragen wat daar eigenlijk mis mee is als we de ‘objectieve waarheid’ al lang ten grave hebben gedragen?

Laatste aanpassing 3 maanden geleden door p.
p.
p.
3 maanden geleden
Antwoord op reactie van  p.

Klaarblijkelijk begrijpen de meeste lezers niet dat ik niet bedoel om ‘framing’ goed te praten, maar juist om aan te geven dat dit al veel langer misgaat. Alleen noemden we het toen nog niet zo.
Uiteraard steun ik de inhoud van dit artikel. Maar er is meer over te zeggen. Met eigen ogen (en oren) heb ik gezien wat de MSM deed toen Trump (ze kónden het niet geloven) de overwinning bleek te hebben gehaald. Tegen alle verwachtingen (én al hun ‘bezweringen’) in, werd hij president.
Het begrip ‘bubble’ werd toen geintroduceerd (misschien kort daarvoor, omdat ze de bui op het laatste moment toch zagen hangen). Opeens las je er óveral over. Eerst nog even ‘neutraal’, maar razendsnel schakelden de MSM over op een volledig eenzijdig hanteren van dit begrip richting Trumpkiezers / aanhangers e.d. Die leefden in hun eigen ‘bubble’. En daarom zagen ze het fout.
Wat ook enorm in opkomst was bij de MSM, was ‘factchecken’. Ook zo’n idiote belazerij.
En daarnaast dus ‘framing’. Nogmaals, het is niets nieuws (maar dat maakt het niet OK, dat is uiteraard niet wat ik bedoel te zeggen).
Wat al deze ‘nieuwe’ termen gemeenschappelijk hebben, is dat ze als een vinger naar de ander wijzen, en alleen dáardoor al de aandacht afwenden van wat de MSM zelf verkeerd doet. Precies wat journalisten graag doen. Daar moeten we niet intrappen.

Dan kort nog over mijn laatste zin: die is toch overduidelijk cynisch bedoeld – maar ook daarom niet minder wáár…
Want wat willen we nou: de waarheid boven water krijgen? Dat vraagt mijns inziens een dieper graven dan alleen dit. Het het post-modernisme heerst in onze samenleving. Daarmee is alles relatief. Dan is er geen waarheid of leugen meer.

16
0
We zijn benieuwd naar uw reactiex
()
x