Democratie kan niet zonder polarisatie
- Over de geslaagde AZC-protestactie in Amersfoort - 28 september 2025
- Hoezo piekbelasters? Harde stikstofmetingen tonen falen overheidsbeleid aan - 17 september 2023
- Bilderberg-conferentie symboliseert gestage neergang van het Westen - 21 mei 2023
De afgelopen jaren is de manier van communicatie in de publieke arena verhard. Waar voorheen de Nederlandse politiek en media een toonbeeld van beschaafdheid was, wordt er nu op een heftige manier met woorden op elkaar ingehakt. Zowel in de breedte van het politieke spectrum (links-rechts) als in de manier waarop (beschaafd-grof) treedt polarisatie op. In plaats van hier kritiek op te hebben, moeten we deze polarisatie omarmen.
Expansie
In een tijd van maatschappelijke expansie doet het debat er eigenlijk niet toe. Het is mogelijk om geen keuze te maken, of anders gesteld: voor alles te kiezen. Een goed voorbeeld hierbij is de hele discussie over het stellen van grenzen aan de zorg. Er wordt een steeds groter deel van de overheidsbestedingen besteed aan de zorg, omdat de échte onderliggende discussie over grenzen aan de zorg niet wordt gehouden. In een expansiefase nemen de vrijheden in de maatschappij toe, vaak tijdens een economische hoogtijperiode.
Contractie
Er is op dit moment sprake van maatschappelijke contractie waardoor er schaarste ontstaat in de mogelijke oplossingsrichtingen. De discussie gaat er in die situatie echt toe doen. We merken op dit moment, na enkele moeilijke economische jaren, dat maatschappelijk vrijheden die in het verleden bevochten zijn onder druk komen te staan door onder andere de doorzettende islamisering. Zwemmen specifiek voor moslimvrouwen is hier een goed voorbeeld van.
Wrijving
De schaarste leidt tot wrijving en wrijving drijft het debat naar de polen. Een ander voorbeeld: als er voldoende woningen waren voor iedereen (Nederlanders en vluchtelingen), dan zou je nooit een discussie hebben gehad over het verstrekken van woningen aan vluchtelingen en daarmee de wachttijd voor Nederlanders laten oplopen. De polarisatiegolf is overigens niet nieuw: tijdens het kabinet de Jong (1967-1971), was er ook sprake van een toenemende polarisatie.
Kloof
Er waren tijden in Nederland dat we spraken over de kloof tussen de politiek en de burger. Deze kloof is nu weg. We zien bijvoorbeeld een hoge betrokkenheid van de burger bij de lokale besluitvorming over asielzoekerscentra. Nooit eerder volgden Gijs en Heidi zo intens het nieuws over de EU. Op de sociale media wordt er stevig gediscussieerd over de concept-verkiezingsprogramma’s.
Dat er dan af en toe een Godwin wordt gemaakt is zo. Sommige kleinzielige twitteraars als Femke Halsema gaan offline “om de toon van het debat”. In Den Haag baalt men van het populisme van sommige politici. Maar wat iedereen vergeet is dat de politiek nu wel leeft! Is het beter dat Gijs uit Lochem de politiek totaal negeert of zien we liever een kort-door-de-bocht tweet? Kunnen we het Gijs dan verwijten dat hij alle puzzelstukjes van het debat niet met elkaar verbindt? Gijs mag dan lekker ongenuanceerd en rechts zijn. Maar hij ontwikkelt tegelijkertijd wel een visie voor zichzelf.
Polarisatie
Hoewel polarisatie in het publieke debat fantastisch is, kleeft er een nadeel aan. Het is namelijk de realiteit dat besluitvorming in Nederland in de breedte plaatsvindt. In Den Haag – maar ook lokaal – is er bijna altijd sprake van een coalitie van verschillende partijen. De uiteindelijke richting is vaak een uitgebalanceerde oplossing, eem compromis. We moeten tenslotte wel door!
Het debat echter al ingaan met een nuance getuigt van een gebrek aan visie. Vooraf praten over de uiteindelijke oplossingsrichting lijkt verheven, maar het ontslaat politici niet van het innemen van een stevig inhoudelijk standpunt. Uiteindelijk zijn bijna alle vraagstukken, hoe complex ook, terug te voeren op een helder ja of nee.
Politici aan zet
Dit vereist van de politiek dat er steeds een heldere definitie wordt gemaakt van een vraagstuk. In de praktijk blijft het vaak bewust diffuus. Op die manier kan het politieke spel worden gespeeld, waarbij de politieke partijen geen kleur hoeven te bekennen.
De contractie kan worden omgebogen naar expansie als politici bereid te zijn tot het voeren van discussies over elk onderwerp en zij de wil hebben om de grote vraagstukken ook echt op te lossen. Pas dan zullen de mensen uit de polen terugveren naar het genuanceerde midden.
Want uiteindelijk is de echte oorzaak van polarisatie het voortdurend doorrollen van de grote problemen door laffe politici. Ware democraten klagen dus niet over de toon van het debat, maar gaan de problemen die voorliggen oplossen!