De subtiele gedaanten van het antisemitisme
Hoe Joden sluipenderwijs worden uitgewist
Het antisemitisme van nu laat zich in vele gedaanten zien. Soms rauw en openlijk, in hakenkruizen op muren, in leuzen als “Death to the IDF”, in bedreigingen op straat. Iedereen herkent dat direct als haat. Maar het is er ook in een subtielere vorm, veel gladder en verraderlijker. Het sluipt naar binnen via taal, framing en selectieve verhalen. Twee schrijnende voorbeelden uit de recente berichtgeving illustreren dat.
Antisemitisme presenteert zich de laatste tijd als diversiteit, als neutraliteit, als analyse. Maar in werkelijkheid is het uitwissen, verhullen en verdraaien. En juist die subtiele variant is gevaarlijk, omdat ze ongemerkt binnenglijdt in hoofden en verhalen.
Kinderboek zonder Joden
Daar was ze weer, onze Excuus-Truus, burgemeester Femke Halsema, trots op de kaft van een zogenaamd inclusief en divers kinderboek. Ter ere van 750 jaar Amsterdam gaf de gemeente in juli het boek Feest in Amsterdam aan basisscholen. Maar wat gebeurt er binnenin dat boek? De Joodse identiteit, juist in de stad die littekens draagt van de Holocaust, schittert door afwezigheid. Dat is geen gemis, dat is een bewuste keuze. Alsof iemand dacht: laten we de Joden maar overslaan.
Achteraf kun je dan wel verklaren dat het een pijnlijk foutje was, maar dat is meel in de mond. Dit is meer dan een fout, dit is een strategie. Zo manifesteert antisemitisme zich anno nu niet met openlijke haat, maar met subtiele uitwissing, door Joden onzichtbaar te maken in de verhalen die kinderen leren over hun stad.
Dat terwijl Joden al eeuwenlang onderdeel zijn van Amsterdam. Eeuwen van geschiedenis, cultuur, handel, wetenschap en leven. Eeuwen van aanwezigheid die men nu in één pennenstreek uitwist. En wie krijgen er wel een plek in dat boek? Groepen die nog geen vijftien jaar deel uitmaken van de stad. Het contrast is zo pijnlijk dat het nooit een slordigheid kan zijn. Dit is viezigheid, een zorgvuldig verpakt mechanisme dat keer op keer zijn werk doet.
Alternatief boek
Het wordt nog schrijnender wanneer een 21-jarige Joodse student, Elisha Loonstein, zelf een alternatief boek moet schrijven om zichtbaar te maken dat Joden wel degelijk bestaan en een onlosmakelijk deel uitmaken van Amsterdam. Dat een jonge student dit moet corrigeren, terwijl een hele stad onder leiding van haar burgemeester dit moedwillig laat liggen, is beschamend. Dit gaat niet over een kinderboek, dit gaat over een patroon. Een patroon van selectieve inclusiviteit, van bestuurders die de schijn ophouden maar ondertussen een smerige boodschap uitdragen: Joden doen er niet toe. Als je de Joodse kinderen uit het verhaal van Amsterdam schrijft, schrijf je meteen ook de waarheid uit de geschiedenis. En dat is geen fout, dat is propaganda.
Amsterdam is gebouwd met Joodse stenen. Al in de zestiende eeuw vluchtten Joden voor vervolging in Spanje en Portugal en vonden hier ademruimte. Zij bouwden mee aan de handel, de kunst, de wetenschap en de stad zelf. Het koosnaampje Mokum komt uit het Jiddisch. De ziel van de stad draagt ons in zich. En juist daarom is het zo wrang dat uitgerekend in het Mokum van nu de Joden uit het verhaal worden gewist. Femke kan zichzelf wel op de kaft zetten als gezicht van diversiteit, maar zolang ze de Joden uit het verhaal van Mokum schrijft, laat ze zien dat haar inclusiviteit een toneelstuk is.
“Moeilijke keuze voor Hamas”
Van de kaft van een kinderboek naar de kolommen van De Volkskrant. De Volkskrant publiceerde Op 30 september een stuk van stuk van Rob Vreeken dat zich analyse noemt, maar dat in werkelijkheid terreur wegpoetst met nette zinnen. Het zet Hamas neer als een club die een moeilijke keuze moet maken. Alsof we praten over een gewone politieke partij met wat intern gedoe. Niet over een terreurorganisatie die op 7 oktober baby’s uit wiegjes rukte, vrouwen verkrachtte en honderden mensen afslachtte.
De framing is doorzichtig. Hamas staat voor het blok, Hamas kan bijna niet anders dan akkoord gaan. Alsof Israël Hamas in een lastige hoek drukt, terwijl Hamas maar één doel heeft: Israël vernietigen en Joden uitroeien. Hamas accepteert nooit een plan, behalve als het Israël van de kaart veegt. Zolang Hamas bestaat, is vrede onmogelijk. Elk plan dat hun macht beperkt, gooien ze weg. Niet omdat Israël onrechtvaardig zou zijn, maar omdat Hamas geen vrede wil. De bevolking in Gaza misschien wel, maar Hamas niet. Hamas knevelt Israël en de Gazanen. Beide samen lijden onder die ideologie. Dat is de realiteit die in zo’n analyse wordt weggepoetst. Ook NOS-reporter Sander van Hoorn sprak zich eerder in vergelijkbare vergelijkbare bewoordingen uit.
Framing
En dan die zin in het Volkskrant-artikel: “Op korte termijn wordt Hamas dan beroofd van zijn belangrijkste troef in de onderhandelingen met Israël: de gijzelaars.” Een troef? We hebben het hier niet over kaarten, maar over mensen. Over jonge gasten die stonden te dansen op een festival. Over vaders en moeders die uit hun huizen werden gesleurd. Over kinderen die nooit meer terugkwamen bij hun ouders. Het zijn levens, geen fiches op een onderhandelingstafel. Dit woordgebruik laat zien hoe ziek de framing is. Het reduceert vaders, dochters en zonen tot een drukmiddel. Dat is precies hoe je geweld normaliseert, door mensen weg te schrijven als troeven in een spel.
Wat lees je niet in dit stuk? Geen slachtoffers, geen gijzelaars, geen woord over hoe Hamas zich verstopt tussen ziekenhuizen en scholen. Alleen maar gepraat over steun, Qatar en diplomatieke spelletjes. Alsof dat het echte drama is. Dit is geen analyse, dit is propaganda.
Joden als bijzaak
Wat heeft een zogenaamd inclusief kinderboek te maken met een zogenaamd neutrale krant? Meer dan je denkt. Beide laten hetzelfde mechanisme zien. Het is de kracht van taal en framing. Antisemitisme werkt anno nu niet alleen door luidkeels te roepen dat Joden weg moeten, maar ook door hen weg te schrijven uit verhalen, uit boeken, uit analyses. Door hen te reduceren tot bijzaken of helemaal te laten verdwijnen. Door hun vijanden te normaliseren en hun geschiedenis te schrappen.
In Amsterdam gebeurt het door eeuwen Joodse aanwezigheid te wissen uit een kinderboek dat zogenaamd divers wil zijn. In De Volkskrant gebeurt het door slachtoffers te reduceren tot troeven en terreur te verpakken als een diplomatiek schaakspel. Beide zijn niet toevallige fouten. Beide zijn mechanismen van uitwissen. Beide maken het antisemitisme van nu onzichtbaar en daardoor gevaarlijk. Want waar het netjes wordt verpakt, glijdt het ongemerkt de hoofden van kinderen en lezers binnen. Daar waar je het niet verwacht, werkt het het krachtigst.
Voedingsbodem
Het schrappen van Joden uit een kinderboek lijkt misschien klein. Het wegmoffelen van terreur in een krant lijkt misschien abstract. Maar samen vormen ze de voedingsbodem waarop antisemitisme groeit. Als kinderen in Amsterdam leren dat hun stad is opgebouwd uit alles en iedereen behalve Joden, dan leren ze dat Joden er niet toe doen. Als krantenlezers steeds opnieuw lezen dat Hamas onder druk staat in plaats van dat Hamas terreur bedrijft, dan leren ze dat terreur iets is om te begrijpen, niet om te bestrijden. Zo groeit er een samenleving die antisemitisme normaliseert zonder dat iemand het woord hardop zegt.
En de gevolgen? Die zien we nu al. In universiteiten waar Joodse studenten worden bedreigd. Op straat waar demonstraties tegen Israël omslaan in openlijke haat tegen Joden. Online waar complottheorieën over zionisten rondgaan als feiten. Het is geen toeval. Het is een logisch gevolg van de subtiele uitwissing die elke dag plaatsvindt in politiek en media.
Salonfähig
Het wordt tijd dat we deze mechanismen benoemen. Tijd dat we het patroon doorbreken. Geen toneelstukjes meer van selectieve inclusiviteit. Geen analyses meer die terreur normaliseren. Geen propagandistische taal die slachtoffers reduceert tot fiches. Als we dit blijven accepteren, betalen onschuldigen de prijs. Joden én Palestijnen. Want zolang Hamas wordt witgewassen, blijft de bevolking in Gaza gekneveld door hun terreur. En zolang Joden uit de verhalen van Amsterdam worden geschreven, blijft antisemitisme salonfähig.
Antisemitisme anno nu kent vele gedaanten. Soms schreeuwend en zichtbaar, in hakenkruizen op muren of leuzen die Joden bedreigen. Soms glad en subtiel, verpakt in een kinderboek of een zogenaamd neutrale analyse. Maar of het luid of stil is, bot of geraffineerd, het effect is hetzelfde: Joden worden gedehumaniseerd, uitgewist of tot speelbal gemaakt. Het begint met taal, maar eindigt altijd met geweld. Daarom moet het ontmaskerd worden. Wie Joden uit de boeken en de analyses schrapt, schrijft de waarheid zelf uit.
En dat is geen vergissing. Dat is propaganda. Punt.
Over de auteur
Recent gepubliceerd
Israël1 april 2026Dilemma’s bij Israëlische wet over de doodstraf voor terroristen
Antisemitisme18 maart 2026De buitenwereld bepaalt niet wat Joden zijn, moeten vinden en doen
Antisemitisme15 maart 2026Aanslag Joodse school is geen geopolitiek maar Jodenhaat
Antisemitisme9 maart 2026Schaamteloos confereren over vernietiging van Israël en het Joodse volk
Dank voor het interessante artikel. Wat is dat toch die zelfhaat van Nederlanders? Alles moet beschermd worden maar niet onze eigen cultuur. Men doet alles om de islamitische cultuur aan ons op te dringen. We worden langzaam in het pak genaaid door de zogenaamde progressieven in onsl and..
De overheersende ideologie in ons land is het globalisme en de belangrijkste uiting daarvan is diversiteit.
Dit klinkt gezellig en vrijblijvend, maar in feite is het een vernietigingspolitiek tegen het eigen volk. Diversiteit wordt niet vrijwillig bereikt, het is een proces dat plaatsvindt onder dwang en met bedrog en list.
Joden hebben vanouds een relatief gesloten groep gevormd en Israël is trouw aan deze groep en slaagt er in om zich als natie-staat te handhaven.
Dat is voor de globalisten een bron van ergernis. Dus grijpen ze naar andere middelen, zoals het uitwissen van de geschiedenis van de joden in Amsterdam.
Uitstekende analyse. Ik moet steeds aan mijn familie denken die zich in 1795 vanuit Antwerpen in Amsterdam vestigde omdat in dat jaar joden welkom waren in Mokum mijn geboortestad. Het was ook de geboortestad van mijn vader met zijn joodse moeder en half joodse vader. De familie vertrok in 1943 vanuit Amsterdam Oost naar onbekend Haarlem Noord en zijn moeder dook onder in Friesland want het werd te gevaarlijk. Mijn vader ging als vrijwilliger in juni 1943 in Berlijn werken en het salaris en de extra bonnen gingen naar zijn moeder om het onderduiken te bekostigen. Mijn vader werkte bij Argus Motorenwerke in Reinickendorf Berlijn, een voormalig joods bedrijf die na de vlucht van de eigenaar werd ingepikt en maakte vliegtuigmotoren en later ook voor de V1 en V2.
Mijn vader is bevrijdt door de Russen en in 1945 verhuisden zij terug naar Amsterdam. Mijn vader hield mij een aantal dingen voor:
1. De overheid is je grootse vijand met die van Amsterdam als de top.
2. Vertel nooit iemand over je joodse achtergrond want dat gaan ze ooit tegen je gebruiken.
Ik woon niet meer in Amsterdam en zal ook nooit terugkeren.
Ik ben in mijn leven een aantal keren als rotjood benoemd. Het meest in Amsterdam.
Het sluimert niet, het is constant aanwezig en het wordt tijd dat joden zich gaan bewapenen want van Nederland uit zal het enkel maar erger worden.
Halsema, de mond vol van inclusie maar de joodse Amsterdammer uitsluiten. Deze laffe, hypocriete vrouw is doodsbang voor de islamitsche bevolking in die stad, die daar zo langzamerhand de overhand krijgt. Wat de extreemlinkse volkskrant betreft: die krant is al jarenlang van het padje…..wie leest die krant nog.
Walgelijk hoe men daar de joodse inwoners laat vallen. Ik wordt er misselijk van.
https://www.joodsamsterdam.nl/personen-2/
Veel dank Mevrouw Vink-Meijer voor Uw tweede uitnemende artikel op deze site.
Ik ben er erg bedroefd over.
Gisteren op internet las ik over dit boek dat uitgereikt wordt aan leerlingen in het basis-onderwijs in Amsterdam.
Geen Joodse feestdagen, maar wel Islamitische feestdagen.
Hoe zullen de Joden in Amsterdam dit opvatten.
Nogmaals veel dank!!
De Joden zullen dit helaas ook weer gelaten moeten ondergaan omdat, en dat is de echt grote schande, NL als geheel niet in opstand komt.
Schandalig wat er gebeurt. Hiervoor is Halsema 100% verantwoordelijk, maar wat wil je anders bij een vrouw, die opportunisme bovenaan in haar vaandeltje heeft staan
Opportunisme, ijdeltuiterij en Groenlinkse dwanggedachten.
En hiermee worden opnieuw strafpunten uitgedeeld aan GL/PvdA. Hoe zal Timmermans deze ‘uitglijder’ proberen goed te praten?
Weer een paar GL/PvdA-zetels minder op 29 oktober bij de volgende peilingen?
Veel Dank voor dit verhelderende artikel.
Wat mankeert “links” in de breedste zin van dit woord, Nederland?
Wat voor voordeel verwacht men van die openlijke en versluierde Joden haat!
Plus wat verwacht men van die sterke behoefte om de islam te bevorderen?
Dit land is al genoeg gepolariseerd en ontredderd!
Ik ben blij dat ik niet jong ben in deze armzalige tijd!
Treffende analyse Shanna! Je slaat de spijker op zijn kop.
Ook dit staaltje van een kwaadaardig wegmoffelen en een absurdistische kijk op de aanwezigheid en het belang van de Joodse gemeenschap voor Amsterdam en Nederland, is ongehoord.
Ik zou het correct vinden als de verantwoordelijke gemeente ambtenaar en de burgemeester per direct ontslag nemen. Maar dat zal wel teveel gevraagd zijn.
Het gebeurt niet alleen in 020. Het zit overal, tot in de diepste krochten. Wanneer is het voor NL genoeg?
Een geweldige analyse!
Beste Shanna,
Daar ga ik het helemaal niet oneens mee zijn of nog wat snedige opmerkingen bij plaatsen.
Of misschien dan toch ..
Er zit zeker een plan achter, of het moet een collectief inhouden zijn waar de goegemeente zich er op beroept juist moedig de stap naar voren te doen in confrontatie met facisme, populisme en/of rechts-extremisme.
De tolk zou – dixit Halsema – bij de opening van de Hollandsche Schouwburg echt niets gehoord hebben. Maar de man zal een tolk Nederlands-Ivriet geweest zijn, die wellicht toch wat minder thuis was in het Arabisch, Turks en/of Tamzind.
Idem. ten aanzien van de Maccabi fan, die ditmaal in het Ivriet raillerende liedjes in het Ivriet gezongen zouden hebben, die lokale bewoners zeer geschokt hebben c.q. zouden kunnen hebben.
En dat gefleem bij de Joodse gemeenschap na de door de Whatsapp/Telegram chatgroepleden onverkort als ‘Jodenjacht’ betitelde activiteiten, die de driehoek niet op voorhand had kunnen inschatten. Met zulke vrienden ….
Zelf kan ik iedereen ‘Three Faces of Antisemitism, Right, Left and Islamist’ van Jeffrey Herf (Routledge, 2024) aanraden. Prettig dun en meer academisch voetnotenwerk dan tekst, dus je bent er zo doorheen.
Zeer curieuze kruisbestuiving tussen het betere naziwerk en nare sovjetthema’s (ergens kruist antisemitisme met antikapitalistische zienswijzen) in het huidige Pallie narratief, dat teruggaat op recht-op-en-neer islamistische broederschap waarbinnen de hele wereld een stuk beter af is zonder Yehudi’s.