Advertenties

Mijn ongemakkelijke gevoel bij 4 en 5 mei

Beladen herinneringen aan een verdwenen wereld

Titelfoto: Huwelijksdiner echtpaar Van Beetz (1942) – bron: L.C. Van Beetz

Vorig jaar om deze tijd schreef ik al: “Ik heb nu eenmaal wat minder met de uitbundig beleden verbindingsboodschappen waarmee we de laatste jaren Bevrijdingsdag zijn gaan vieren, dan met de momenten van bezinning op de vooravond daarvan. Die raken mij persoonlijk meer.”

Het is weer bijna 4 en 5 mei. Ik vraag me weer af waar dat ongemakkelijke gevoel vandaan komt. Het heeft vast ook te maken met het beschamende gesol met die feestdag en met de moeizame invulling daarvan.

Herinnering

Mijn eerste herinneringen aan de vijfde mei zijn uit 1955, toen werd tien jaar bevrijding uitbundig gevierd. De herinneringen aan de oorlog waren in die jaren van de wederopbouw nog vers. De middenstand in ons dorp was gevraagd om de sfeer van die oorlogsjaren zichtbaar te maken. Daar leefden de winkeliers zich echt in uit: de ene etalage was nog leger dan de ander! Oorlog was kennelijk toch vooral schaarste. Verder herinner ik me het gebruikelijke dorpse feestvertoon: de fanfare, de kermis, wedstrijden en kraampjes. Daarna zou de bevrijding nog maar eens in de vijf jaar gevierd worden. Pas in 1990 werd de 5e mei uitgeroepen tot een nationale feestdag.

Driekleur

In mijn herinnering heeft zich nog iets vastgezet, een schrijnend gevoel dat me steeds meer is gaan bezighouden. Waarom vlagden wij thuis niet op bevrijdingsdag? Van alle huizen en in alle straten van het dorp wapperde de driekleur, maar niet bij ons. Ik zal m’n vader er ongetwijfeld een keer naar gevraagd hebben, maar zijn antwoord was kennelijk nogal ontwijkend. Ik heb het verder maar laten rusten. ‘t Zal wel wat met zijn politieke overtuiging te maken hebben gehad, moet ik hebben gedacht. Want we waren ‘rood’ , zoals dat toen heette.

Jodenster

Pas vorig jaar realiseerde ik me dat de Jodenster in Nederland op 3 mei 1942 werd ingevoerd. Dat was toen precies vijftig jaar geleden. Ineens kreeg die foto van het huwelijk van mijn ouders, op 5 mei 1942, een bijzondere betekenis: de verplichting tot het dragen van de Jodenster en die datum, 5 mei. Ik kende die foto alleen van het dressoir bij mijn grootouders. Thuis hingen of stonden er geen lijstjes met foto’s van voor de oorlog, ook die trouwfoto niet. Foto’s ‘van vroeger’ waren opgeborgen in een schoenendoos, in de linnenkast, waar ik ook ooit die revolver vond.

Fotodoos

Slechts een enkele keer ging de doos open en mochten we die foto’s bekijken. Bijna allemaal familiefoto’s, kiekjes met mensen ‘die er niet meer waren’. Ooms, tantes, grootvader en grootmoeder, neven en nichten. Mensen die je met een afstandelijke, bijna gestolde blik aankeken. Als kind keek je in een ontoegankelijk geworden wereld met vreemde mensen. M’n moeder legde dan met merkbaar onbehagen uit wie er op die foto’s stonden: ze wilde er liever niet aan herinnerd worden. Een verdwenen wereld in een weggeborgen schoenendoos. Van mijn vaders familie is nauwelijks een foto bewaard gebleven.

Joden geweerd

Die trouwfoto van mijn ouders duikt af en toe op, in publicaties en op het internet. Misschien omdat die zo iconisch is geworden: een joodse familie in een huiskamer bijeen voor het bruiloftsdiner. Ik zie geen echte feeststemming, geen vrolijke, verwachtingsvolle blikken naar een onbezorgde toekomst. Vanaf 1941 werden de joden als joden geregistreerd, uit het openbare leven geweerd en buitengesloten, geïsoleerd. Steeds meer plekken: cafés, parken, markten, dierentuinen werden voor joden verboden, kinderen werden van de openbare scholen verwijderd. Met de invoering van de ster werd de strop nog verder aangesnoerd.

Jacques Presser schrijft in de inleiding van zijn beklemmende “Ondergang, de vervolging en de verdelging van het Nederlandse Jodendom 1940-1945”: “Dit boek behelst de geschiedenis van een moord. Een moord, tevens massamoord, op nimmer gekende schaal, met voorbedachten rade en in koelen bloede gepleegd.”

Dreiging

Het lijkt alsof die foto een voorgevoel verbeeldt: in de gezichten op die trouwfoto ervaar je dat bijna, je voelt de dreiging. Nog niet iedereen draagt die net ingevoerde ster: de bevoorrading haperde die eerste dagen en van mijn vader weet ik dat hij de ster op z’n trouwdag niet wilde dragen.

Een groot deel van de bruiloftsgasten op het huwelijk van mijn ouders, die met zo’n bijna voelbare vrees naar de camera keken, keerde niet terug, vermoord in de concentratiekampen. Ook dat maakt die trouwfoto wellicht zo iconisch.

En daarom is de vijfde mei voor mij meer beladen geworden en moest die datum, immers hun trouwdag, dat ook voor mijn ouders zijn geweest.

Over de auteur

Freek van Beetz
Freek van Beetz
Freek van Beetz, studeerde Planologie en Politicologie, was van 2001-2010 adviseur van de MP van de Ned.Antillen. Auteur van Uitzicht op Zee (roman, 2015) en van Het laatste Kabinet (2010) en Het einde van de Antillen (2013).www.freekvanbeetz.nl
Advertenties

7

Reacties zijn welkom. Graag kernachtig, niet meer dan 15 regels (ca. 200 woorden). Er wordt gemodereerd. De spelregels staan in de voettekst. De redactie gaat niet in discussie over geweigerde reacties.

  Abonneren  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Anton

Is die wereld echt verdwenen???
Die mensen zijn er niet meer, maar zij zijn wel onze erfenis.

Anton

We hebben er niet van geleerd en als we al iets geleerd hebben, is het vergeten.
Zoals het er nu voor staat, denk ik dat een tweede kans er niet in zit.

Arie

@Bosgeus,

Onzin. De eerste dictator van Zuid Vietnam was inderdaad katholiek, maar die werd al in 1963 met goedkeuring van de CIA vermoord.
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m
Ngo werd vervangen door een boeddhist (Duong Van Minh), en later een caodaist (Phan Khac Suu).

Maar ook tot die tijd was er geen sprake van “genocide”, zelfs niet van “etnische zuivering”. Je kunt geen dorp of stad noemen waar boeddhisten om hun religie zijn vermoord. Ze werden wel gediscrimineerd ja, en dat leidde tot protesten die met geweld de kop in werden gedrukt. Zo gaat dat in dictaturen, dat was onder zijn opvolgers niet anders. Nog veel wreder was de socialistische dictatuur in Noord Vietnam.

En zo komen we bij de rol van de VS. Op het hoogtepunt van de koude oorlog bleek dat een enkele socialistische dictatuur doorgaans leidt tot de val van de landen daar omheen. Het socialisme is immers, net als de islam, een sterk op verovering gerichte religie. Hitler en Stalin verdeelden en veroverden bijna heel Europa, en na een onderlinge oorlog veroverde Stalin heel Oost Europa. Mao veroverde (delen van) India, Korea en Tibet. Al deze landen steunden bovendien terreurbewegingen in hun buurlanden; ook West Europese terreurbewegingen als de RAF en IRA kregen steun van oa de DDR, en diverse linkse dictaturen in het Midden Oosten (oa Libië, Syrië, Noord Jemen).

Ook Noord Vietnam steunde de terroristische Vietcong in Zuid Vietnam. We kunnen met de bril van 2018 van alles vinden over wat er destijds gebeurd is, maar midden in de koude oorlog zagen mensen dingen heel anders. Het socialisme is de enige religie die de islam in de 20e eeuw heeft overtroffen qua genocides; met zo’n 200 miljoen slachtoffers in amper 80 jaar.

In dat licht moet de Vietnamoorlog gezien worden, hoe gruwelijk die verder ook was. Van een vooropgezet plan om 0,0000001% van de Vietnamese boeddhisten uit te roeien, was geen sprake. Integendeel, de VS-inmenging begon heel kleinschalig (militaire adviseurs) en liep in de decennia daarna volledig uit de hand met steeds meer manschappen, en steeds grootschaliger bombardementen.

De vergelijking van dat conflict met het op grote schaal opsporen en naar vernietigingskampen deporteren van joden is misselijkmakend.

Marjo

Het antisemitisme heeft anders weer toegenomen in Nederland, maar nu uit de hoek van de geimporteerde moslims helaas, die met hun ideologie alles over heersen willen en afdwingen overal. Misschien dat wij Nederlanders straks gekenmerkt rond moeten lopen door deze overheersende en alles eisende import groep, en dit gebeurd inmiddels in heel Europa .Dit alles dankzij Merkel en haar vrienden.

Bij de Vietnam Oorlog was er een genocide op boeddhisten.

Ter referentie:
http://www.reformation.org/vietnam.html

De 2e wereldoorlog verschilde, militair gezien, niet van andere conflicten zoals b.v. de Vietnam-oorlog.
Wat deze oorlog anders en gruwelijker maakte was de systematische vernietiging van het
joodse volksdeel.
Wat mij betreft de belangrijkste reden om op 4 mei 2 minuten stil te zijn.