De teloorgang van de moderne samenleving

Ik ben opgegroeid in een tijd waarin het verdwijnen van religieuze uitingen en symbolen uit de openbare ruimte werd toegejuicht, althans door mensen die daarin een teken van vooruitgang zagen.

Het was de bevestiging van een algemeen gevoel dat we toegroeiden naar een grotere mate van individuele vrijheid en rationaliteit. De verzuiling was voorbij, religie hoorde voortaan thuis in het privédomein.

Stilteruimtes
De tijden zijn veranderd, dat zien we dagelijks om ons heen. Vooral door de immigratie uit moslimlanden, is religie meer dan ooit en demonstratief terug in de openbare ruimte. Maar niet alleen daar: de leerkracht met hoofddoek voor de klas in een openbare school, de inwilliging van eisen voor stilteruimte (=islamitische gebedsruimtes) in openbare gebouwen en onderwijsinstellingen, zijn een bewijs voor de teloorgang van de principes van een moderne samenleving.

Intimidatie
Steeds meer leveren we de emancipatie en het verheffingsideaal van het liberale en sociaaldemocratische gedachtegoed in voor multicultureel pamperen en buigen voor intimidatie door religieuze zeloten. Zoals we ook de problemen negeren van monoculturele enclaves in onze steden die zich van onze samenleving afwenden.

Ik zie dat met verontrusting aan. Mijn gedachten gaan steeds vaker terug naar beelden uit mijn jeugd. Begin jaren 50, een dorp aan de rand van de ‘Biblebelt’, waar mijn uit Amsterdam afkomstige ouders, die als joodse onderduikers de oorlog overleefden, bleven wonen, te midden van een protestants-christelijke gemeenschap.

Openbare school
De keuze voor de openbare school was ook ideologisch bepaald: mijn vader die voor de oorlog in de strijdbare linkerkant van het politiek spectrum had bewogen (RSAP, Sneevliet), had zich bij de PvdA aangesloten en was actief in de gemeentepolitiek, zoals hij zich ook uitleefde in de culturele kant van de sociaal-democratie (de”Stem des Volks”, “Ontspanning na Arbeid” en voetbal).

De keuze voor de openbare school voor zijn kinderen lag voor de hand, evenals het feit dat de vaderlandse driekleur niet wapperde op de verjaardagen van het koningshuis, wij geen vuurwerk mochten afsteken of met kinderpistooltjes mochten spelen.

Die agnostische, linkse visie werd fier uitgedragen: op de openbare school in ons dorp kwam vrijdagochtend de hervormde dominee langs voor twee uurtjes catechisatie. Mijn principiële vader haalde ons uit protest van school. Openbaar is neutraal, sprak hij. Die school handhaafde zich in die jaren strijdvaardig tegenover het dominante christelijk onderwijs. De schoolstrijd lag kennelijk nog vers in het geheugen.

Rooien
Met gemengde gevoelens denk ik terug aan deelname aan de optochten van de “Rooien” op 1 mei. Voorafgegaan door trommelaars en rode vaandels trok een stoet van kinderen en volwassenen door het dorp, demonstratief met extra volume langs de christelijke scholen, op weg naar de feestzaal, achter één van de dorpscafés. Daar wachtte ons een middag met een clown, een goochelaar en een oudere man met een nogal prominent gebit, die een voor ons kinderen volstrekt onbegrijpelijk pleidooi voor staatspensioen afstak. De warme chocolademelk en de sinasappel voor onderweg maakten veel goed.

Natuurlijk: nostalgie en folklore. Maar de capitulatie voor het hoofddoekje voor de klas in een openbare school, voor de gebedsruimtes in openbare instellingen en het demonstratief vertoon van de Islam in onze steden, zijn tekenen van de teloorgang van waarden en overtuigingen die liberaal en progressief Nederland ooit met verve uitdroeg. Ik vind daar wat van!

De PvdA mag dan wel nog altijd uit volle borst de Internationale aanheffen op partijcongressen, maar de regel: “sterf, gij oude vormen en gedachten” is een loze kreet geworden..

Advertisements

4 thoughts on “De teloorgang van de moderne samenleving

  1. Camo

    We zijn in het postmoderne tijdperk beland. Postmodern betekent in feite anti-modern.
    En natuurlijk cultuurrelativisme.

  2. Eric

    Ook mee eens. Maar als we toegeven aan een achterlijke cultus zoals de islam, verdienen wij deze teloorgang.

Comments are closed