China speelt vals in de wereldhandel
WRR: Europa moet eindelijk een keer terugduwen
- China speelt vals in de wereldhandel - 31 augustus 2026
- Trumps hobbelige route naar vrede in het Midden-Oosten - 14 augustus 2026
- Trumps offensief tegen de Deep State verdient navolging - 23 juli 2026
Foto: CC0
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid heeft een noodsignaal afgegeven aan het kabinet. Het recente rapport over de wereldhandel laat niets aan duidelijkheid te wensen over. China speelt vals door oneerlijke concurrentie te faciliteren en dient tot de orde te worden geroepen.
De EU moet optreden tegen China, vindt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport Strategisch handelen. Beleid voor een geopolitieke economie. Niet door zelf ook vals te spelen, maar door China te dwingen een einde aan de oneerlijke concurrentie te maken. Geen protectionisme dus, geen Fort Europa, maar een handelspolitiek overleg om tot een level playing field te komen. Bij voorkeur uitmondend in een handelsverdrag, wel met een stok achter de hand (anti-dumping en soortgelijke maatregelen) voor het geval de Chinese partijleiding niet valt te vermurwen. Het is een tactiek die president Trump in zijn eerste termijn met succes op China heeft toegepast.
Geopolitiek wapen
Nu landen als China en de Verenigde Staten hun economische macht steeds vaker als geopolitiek wapen gebruiken, zijn Europa en Nederland kwetsbaar. Er moet een oplossing worden gevonden voor de scheefgetrokken handel. Als we dat niet doen, lopen we het risico een belangrijk deel van de Europese industrie kwijt te raken.
Voilà, een bijzondere oproep uit een land dat aan de wieg stond van vrijhandel en Mare Liberum (vrije zeevaart) van Hugo de Groot, en dat zich altijd verzette tegen de protectionistische neigingen van andere EU-lidstaten, met Frankrijk voorop. De nood is nu blijkbaar echt aan de man.
Het WRR-rapport komt niet uit de lucht vallen. Al geruime tijd woedt er een heftige discussie binnen de EU – vooral tussen Duitsland en Frankrijk – over de vraag hoe te reageren op de dumping van Chinese goederen op de EU-markt. Vele Chinese producten, vooral industriële, zijn zo’n dertig procent goedkoper dan de Europese equivalenten. Deze kostenverschillen zijn niet zomaar met wat productiviteitsverhogingen te overbruggen. Bij een dergelijk concurrentieverschil leggen Europese bedrijven het loodje.
Duitsland
Duitsland is echter bevreesd dat maatregelen tegen de Chinese praktijken van overheidssubsidie, schending van octrooi- en andere internationale rechten en zelfs valutamanipulatie tegenmaatregelen uitlokken en de positie van de Duitse industrie in China in gevaar brengen. Frankrijk, een land dat nooit vies is geweest van protectionisme (denk aan het continentale stelsel van begin negentiende eeuw), wil wel maatregelen.
De Europese Commissie is heel voorzichtig. Zij wil duidelijk Duitsland noch Frankrijk tegen zich in het harnas jagen, met als resultaat weinig actie, oftewel het Chinese valsspelen onbeantwoord laten. De consequenties kennen we inmiddels: de Duitse auto-industrie krimpt met 15.000 banen per maand en de Europese producenten van zonnepanelen zijn al failliet.
De WRR pleit voor een stevige aanpak van China en stelt een tweesporenbeleid voor: enerzijds inzetten op innovatie met industriebeleid op Europees niveau – lees: de voorstellen van Draghi en, in Nederland, Wennink uitvoeren – en anderzijds de scheefgetrokken handel tussen China (en de VS) en de EU aanpakken.
Industriebeleid werkt niet
Over industriebeleid kan ik kort zijn. Het is kostbaar en levert niets op. Industriebeleid heeft nog nooit gewerkt. Behalve de WRR pleit ook voormalig president van ASML Wennink voor industriebeleid. Hij is van mening dat het begrotingstekort in Nederland best nog wat op mag lopen, als het geld voor industriepolitiek wordt ingezet. Op de lange termijn komt dat geld via winsten van bedrijven en door die bedrijven betaalde belastingen weer terug.
Wennink gaat voorbij aan de vraag of de overheid in staat is te voorzien, beter gezegd te voorspellen, welke bedrijven in welke sectoren gesubsidieerd moeten worden. Of een bedrijf in een bepaalde sector succesvol is, weten we meestal pas achteraf, want de markt bepaalt dat en niet de overheid. Goed geld naar kwaad geld gooien is geen denkbeeldig risico. Dat is al zo vaak gebeurd. Denk aan het RSV-schandaal en de vergeefse poging Fokker te redden, maar ook aan het topsectorenbeleid van Nederland en het pôles de compétitivité-beleid van Frankrijk, waarvan in beide gevallen wegens gebrek aan succes niets meer wordt vernomen.
Minder regeldruk
Wennink gaat er ten onrechte vanuit dat financiële steun aan bedrijven altijd rendement oplevert. Ook is hij positief over overheidsprojecten in beloftevolle sectoren. Beide verdienen daarom een uitzonderingspositie in een verantwoord begrotingsbeleid – een actueel thema, in de aanloop naar Prinsjesdag. Niets is echter minder waar. In het bedrijfsleven wordt winst gemaakt door de tucht van de markt; de overheid kent die tucht niet. Overheidsprojecten duren daarom altijd langer dan gepland en kosten altijd meer dan begroot.
De geschiedenis heeft bewezen dat industriepolitiek niet werkt en alleen maar geld kost. Beter is het als de overheid faciliteert, obstakels opruimt en de regeldruk vermindert. Dan kan het bedrijfsleven weer concurreren en de economie weer groeien. Wennink is een Draghi-adept: ook Draghi denkt Europa weer competitief te maken met grootschalige overheidsinvesteringen, met industriepolitiek.
Er is een beter alternatief dan het voorstel van Wennink en Draghi om industriepolitiek te gaan voeren: voltooi de interne markt! En stop de lastenverzwaring en regeldruk.
Strategische symmetrie
Het advies van de WRR snijdt met dít pleidooi voor strategische symmetrie meer hout. Met industriebeleid wordt het verschil van dertig procent met China niet overbrugd. Met een route van strategische symmetrie, volgens de WRR, wel. Bedoeld wordt oog om oog en tand om tand: het beleid dat China ten opzichte van de EU voert dient de EU ook ten opzichte van China te voeren, en wel op een consistente manier. Alle eisen en verboden die de Chinese overheid aan Europese bedrijven oplegt, dienen met wederkerigheid te worden beantwoord.
Wanneer China een joint-venture eis stelt aan toegang tot de lokale markt, dan moet de EU dat ook doen. Wanneer China eisen stelt aan het aandeel van het werk dat door Chinezen moet worden gedaan, dan moeten Chinese bedrijven in dezelfde mate Europeanen in dienst nemen. Als Europese bedrijven worden gestimuleerd om hun onderzoek en ontwikkeling naar China te verplaatsen, dan moet de EU Chinese bedrijven stimuleren om dat ook in de EU te doen.
Handelsbescherming
Om het verschil van dertig procent met China te overbruggen, is een strategisch-symmetrische route volgens de WRR echter niet voldoende. Om echt het verschil te overbruggen, zal ingezet moeten worden op stevige handelsbescherming. Want valutamanipulatie wordt met strategische symmetrie niet ongedaan gemaakt, evenmin als subsidies aan Chinese bedrijven – tenzij de EU zelf de euro zou devalueren en het eigen bedrijfsleven zou gaan subsidiëren. Het eerste zou slechts leiden tot een race to the bottom en het tweede is een kostbare zaak. Beter is een algemene handelsbescherming. De WRR noemt het voorbeeld van president Trump niet, maar tussen de regels door wordt eenzelfde aanpak bepleit. Op een breed front en met de dreiging van een omvangrijk pakket dient China te verstaan worden gegeven dat het niet door kan gaan met oneigenlijke concurrentie, met valsspelen.
Er zal met andere woorden handelspolitiek overleg met China moeten worden gevoerd om tot een level playing field te komen, bij voorkeur uitmondend in een handelsverdrag, wel met een stok achter de deur (anti-dumping en soortgelijke maatregelen) als de Chinese partijleiding hardnekkig blijkt. President Trump paste die tactiek met succes toe in zijn eerste termijn: het phase-one agreement van januari 2020.
EU mist instrumentarium
Probleem in de EU is dat men weliswaar over de instrumenten beschikt om maatregelen te treffen tegen oneerlijke praktijken van China, maar dat deze product-specifiek zijn en een lange administratieve weg moeten volgen. Een triest voorbeeld is zonnepanelen: op het moment dat er binnen de EU in de jaren 2010 eindelijk overeenstemming was bereikt om oneerlijke concurrentie vanuit China te adresseren met tarieven, was de Europese sector al weggevaagd. Om een handelsoorlog met China te kunnen voeren – want die stok achter de deur is nodig, wil een handelspolitieke aanpak van China geloofwaardig overkomen – is het huidige instrumentarium van de EU onvoldoende.
Er is wel iets gebeurd op dit terrein, zoals de Verordening buitenlandse subsidies (2023), waarmee de Europese Commissie buitenlandse subsidies (staatssteun) kan aanpakken. Een ander voorbeeld is het anti-dwanginstrument (Anti-Coercion Instrument), om opzettelijke economische druk van derde landen te voorkomen en, indien deze zich toch voordoet, tegenmaatregelen mogelijk te maken. Een alomvattend handelspolitiek instrumentarium heeft de EU echter nog niet. De WRR blijft hier vaag over in haar rapport, maar om echt verschil te maken zal het ontwikkeld moeten worden.
Aanpak à la VS
Een tandeloze EU kan geen level playing field met China (en de VS) afdwingen. Dat de WRR het voorbeeld van de door president Trump met China gevoerde handelsoorlog niet expliciet noemt, mag niet verbazen. Het TDS (Trump Derangement Syndrome) tiert welig in Nederland. Dat een aanpak à la die van de VS zou werken, is niet moeilijk in te zien. China is voor economische groei volledig afhankelijk van zijn exportindustrie, en het merendeel van die export gaat naar de EU. Die zal men niet in de waagschaal willen stellen. Als de EU zich hard gaat opstellen, zal China met andere woorden snel inbinden.
Gemengde reacties
Het rapport van de WRR heeft gemengde reacties opgeroepen, variërend van adhesiebetuigingen tot harde kritiek. Het probleem is, nogmaals, dat de WRR op belangrijke punten vaag blijft. Het risico is daarom levensgroot dat bepaalde belangengroepen en politieke partijen met het rapport aan de haal gaan en er een eigen interpretatie aan geven: om het begrotingstekort verder te doen oplopen, om Nederlands belastinggeld aan de EU ter beschikking te stellen (direct of indirect via eurobonds), om bij voorbaat falend en kostbaar industriebeleid te gaan voeren, en zelfs om nationale bevoegdheden aan de Europese Commissie over te hevelen.
Emeritus-hoogleraar en voormalig directeur van De Nederlandsche Bank Lex Hoogduin waarschuwt voor een Fort Europa. Hij vreest een verkeerde uitleg van het WRR-rapport en een aanpak van China die tot een onversneden protectionisme zal leiden. Dat gevaar is niet denkbeeldig. Het zou niet de eerste keer zijn dat politici met een rapport aan de haal gaan en dat oneigenlijk gebruiken als onderbouwing voor hun eigen beleid.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Een verdeelde EU dus, dat worden geen consistente maatregelen richting China.
Los daarvan schiet de EU zichzelf al voldoende in de voet met klimaar, migratie en bureaucratie. Industriepolitiek zal dat niet oplossen.
Europa’s rol in de wereld is volkomen uitgespeeld.
Helemaal mee eens. Dat de WRR dit adviseert, verbaast me wel weer een beetje, want daar schijnen redelijk wat Chinaknuffelaars te zitten uit de linkse hoek. Net als bij adviescolleges als het ROB, RVS, AIV en ACOI (lees ik bij Wynia). In de Raad van State wemelt het ook van de linkse Chinaknuffelaars die in dat land nog steeds een communistisch paradijsje zien, als tegenhanger voor het vreselijke kapitalisme van de VS onder Trump. En ook in de Opperste Sovjet van de EU wordt China altijd zo ijverig naar de mond gepraat, dat je haast zou denken dat het een NAVO lidstaat is of een aspirant-EU-lidstaat.
Een algemeen erkend Chinaknuffelaar als Rosenmuller heeft volgens AI zo duizelingwekkend veel commissariaten en zit in zoveel adviescolleges, dat ik niet eens probeer ze op te sommen wegens ruimtegebrek. Iemand met die reputatie die echt overal in zit – het zegt alles over hoe onze overheid in elkaar zit.
Nee dat China beleid van de EU zal niet snel veranderen.
Wat ik nergens genoemd zie is het (korte termijn) voordeel van de door inflatie uitgeknepen Europese burgers. Die goedkope (maar kwalitatief allesbehalve slechte) Chinese produkten maken de door Draghi en zijn maffia consorten aangestuurde inflatie draaglijk.
Dat wordt anders als iedere culturele groep mensen zijn eigen producten maakt. Dat houdt het consumentengedrag tegen en dus ook de verspilling. We zijn slaaf van de welvaart.
Het wordt allemaal nog gekker als we gaan kijken naar de getalletjes.
EU export naar China: 200 MRD (2025)
China export naar EU: 560 MRD
EU naar VS 550 MRD
VS naar EU 530 MRD
China dumpt massaal op de EU markt vanwege de beperkingen naar de VS markt.
Het overschot van 360 MRD heeft China dus echt heel hard nodig.
China heeft de EU nodig, niet omgekeerd. Die productie kan ook uit Brazilië, Tunesië of Kazachstan komen.
Maar ja….die Chinaknuffelaars zien dat natuurlijk heel anders.
Het zijn ook heel veel Europese bedrijven die gebruik maken van China als maak land, waar ze hun spulletjes goedkoper en met name efficiënter laten produceren en de EU in exporteren. Veel gerichte beleidsinstrumenten zullen in de EU gelijktijdig succesvol ingezet kunnen worden om daar wat tegen te doen. De VS is op dat punt veel succesvoller, maar dat komt niet door de uitmuntendheid van de leiding daar. Regenboogzebrapaden en “Free Palestine” als hoogste doelen leveren immers andere economische uitkomsten dan de bij de VS en China gekozen doelen.
Geef mij Fort Europa maar. En de nationale grenzen. En de nationale valuta.
Beste Johannes,
Wat losse flarden:
Van de laatste, naar verluidt geimplementeerde NL-poging om iets te doen met ’10 top sectoren’ is weinig concreets vernomen, of het moet de algehele vermenging van bepaalde bedrijfsbelangen met onze heersende nomenklatoera zijn.
China is netjes bezig om de ‘eeuw van vernedering’ te revancheren, en dat gaat reuze goed. Leuke spulletjes voor ons, wat minder democratie en aan de mensenrechten is sinds de corona ook wel wat te morrelen.
Wil je hier wat tegen doen – net zoals tegen die andere planmatige club, de islam in zijn broederschap of salafistische versie – dan moet je als moerascluppie hier een eigen idee hebben. En laat dat nu ronduit, maatschappelijk breed echt geweldig zoek gespeeld zijn. Sommigen verwachten de zegen van boven, uit Brusselse hoogten. En anderen zijn – al dan niet stevig geholpen door o.a. Chinese socials – dermate met hun eigenste ikje bezig, dat ze niet eens doorhebben van alle kanten keihard geexploiteerd te worden.
Nationale kampioenen al dan niet op EU schaal naar Frans voorbeeld – remember Groupe Bull – lijkt mij een slecht idee.
Iets met voorwaarden beleid, zou dat niet wat zijn?
Bij voorbeeld je eigen onderwijs zo goed maken, dat je leergierige studenten exporteert naar het buitenland in plaats van andersom. Waarom heeft HBO/universitair Nederland 40 % buitenlandse studenten nodig om de opleidingen te vullen? Kennelijk omdat NL eindexamenabsolventen iets anders te doen hebben en/of het niveau niet aankunnen.
Begin bij back to basics in het basisonderwijs. Denk alleen dat China niet 13 jaar leerplicht en 4 a 6 jaar vervolgstudie gaat afwachten om het eigen spelletje verder te spelen.
Volkomen juiste conclusie: ga geen zakken met geld naar het bedrijfsleven smijten, naar zorg dat ze kunnen ondernemen door fors in de regels en bureaucratie te snijden. Scheelt uitgaven én je kunt de helft van de ambtenarenstapel in Brussel en Den Haag naar huis sturen.
Op BNR rouleert een reclame van Masters of Sustainability waarbij een hallucinante brij aan vierletterafkortingen te horen is waarbij de Masters je wel even zullen helpen. Allemaal regelbrij uit Brussel die het bedrijfsleven verstikt en het gaat maar door en het gaat maar door. Het is überhaupt een schande dat zo’n bedrijf alleen kan bestaan dankzij de Brusselse bureaucratie.
Reacties verwijderd. Stop met het herhaaldelijk versturen van dezelfde reactie. Lees onze reactie spelregels.