EU-regeringsleiders praten eindelijk over de Brusselse regelmachine
Bedrijven en burgers zuchten onder administratieve en financiële verplichtingen
Voorbereiding informele EU-top 12 januari 2026. Foto: , conform voorwaarden copyright Europese Unie.
Op donderdag 12 februari is er een informele bijeenkomst van de regeringsleiders van de EU-lidstaten op initiatief van premier Meloni en Bundeskanzler Merz. Het doel van deze heisessie is het functioneren van de Europese Commissie kritisch door te lichten vanwege de overregulering en politieke geldingsdrang. Factoren die de economie verlammen, de industrie de nek omdraaien en de burger tot wanhoop drijven. Zou deze bijeenkomst een kantelpunt kunnen zijn?
De EU-heisessie van komende donderdag is een initiatief van bondskanselier Merz en premier Meloni van Italië. In het Belgische kasteel de Landcommanderij van Alden-Biesen in Belgisch Limburg, komen de 27 regeringsleiders van de lidstaten in een informele Europese top samen. De inzet van Merz en Meloni is een einde te maken aan de overregulering door en de politieke geldingsdrang van de Europese Commissie, een combinatie die de economie verlamt, de industrie de nek omdraait en de burger tot wanhoop drijft.
Besluiten worden niet verwacht, maar wel een consensus dat het zo niet verder kan.
Regelmachine
De afgelopen jaren is de Europese Unie uitgegroeid tot een ongeëvenaarde regelmachine. Achter vrijwel elke politieke ambitie volgt een richtlijn, verordening of gedelegeerde handeling, vaak tot in detail uitgewerkt en juridisch dichtgetimmerd. De Commissie presenteert dit als noodzakelijk voor harmonisatie, rechtszekerheid en bescherming van burgers. Maar in steeds meer lidstaten groeit het besef dat deze reflex de EU niet sterker maakt, maar juist belemmert — economisch, bestuurlijk en politiek.
Klacht bedrijfsleven
Wie het woord ‘overregulering’ gebruikt, wordt in Brussel al snel weggezet als kortzichtig of niet solidair. Toch is het probleem inmiddels concreet, meetbaar en breed voelbaar. Bedrijven klagen over exploderende administratieve lasten, nationale overheden worstelen met uitvoerbaarheid en burgers verliezen het overzicht én het vertrouwen. De heisessie moet daarom niet gaan over nieuwe ambities, maar over de vraag waarom de Europese Commissie structureel doorschiet in normstelling en detailregulering.
Duurzaamheid
Een illustratief voorbeeld is de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Transparantie over duurzaamheid wordt door de meeste regeringsleiders wel gezien als legitiem doel, maar de wijze waarop dit is vormgegeven stuit steeds meer op verzet. Tienduizenden bedrijven, waaronder veel middelgrote ondernemingen, worden geconfronteerd met honderden rapportage-indicatoren, complexe dataverplichtingen en hoge implementatiekosten. Nationale toezichthouders waarschuwen dat handhaving niet haalbaar is. Toch blijft de Commissie vasthouden aan het oorspronkelijke kader, alsof uitvoerbaarheid een secundaire bijzaak is.
Hetzelfde geldt voor de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze richtlijn verplicht bedrijven om verantwoordelijkheid te nemen voor mensenrechten en milieu in hun volledige toeleveringsketen, inclusief leveranciers buiten de EU. Een juridisch risicovolle en economisch ontwrichtende richtlijn. Bedrijven worden aansprakelijk gesteld voor situaties waar zij nauwelijks invloed op hebben, terwijl concurrenten buiten Europa aan vergelijkbare verplichtingen ontsnappen. De Commissie lijkt niet geïnteresseerd en persisteert in morele profilering.
Klimaat- en energiebeleid
Het klimaat- en energiebeleid vormt het meest zichtbare spanningspunt. De Green Deal (van voormalig EU-Commissaris Timmermans) is uitgegroeid tot het vlaggenschip van de Commissie, maar roept steeds meer weerstand op bij burgers, boeren en industrie.
Het klimaat- en energiebeleid laat zien hoe de onverholen geldingsdrang van de Commissie uitmondt in bestuurlijke overbelasting. Het Fit for 55-pakket, de uitbreiding van het emissiehandelssysteem (ETS2) en aanvullende rapportageverplichtingen hebben geleid tot een vrijwel ondoorgrondelijk regelcomplex. Burgers begrijpen niet meer waarom energie duurder wordt, bedrijven weten niet welke investeringen nog renderen (of gooien de handdoek in de ring, zoals de chemische industrie) en nationale overheden moeten uitleggen waarom Europese doelen botsen met woningbouw, infrastructuur en landbouw.
Natuurherstelwet
De Natuurherstelwet is daarbij misschien wel het meest politieke voorbeeld. Ondanks stevige waarschuwingen van lidstaten over de gevolgen voor ruimtelijke ordening, voedselproductie en vergunningverlening, zette de Commissie door. Dat dit dossier heeft bijgedragen aan politieke polarisatie en electorale onvrede in meerdere landen, lijkt in Brussel nauwelijks tot zelfreflectie te leiden. Integendeel: weerstand wordt gezien als bewijs dat men “het grotere goed” niet begrijpt.
Artificial Intelligence
Zelfs op terreinen waar Europa achterloopt, kiest de Commissie reflexmatig voor regulering. De AI Act moet burgers beschermen tegen de risico’s van kunstmatige intelligentie, maar legt tegelijkertijd zware compliance-eisen op aan ontwikkelaars en startups. Terwijl de Verenigde Staten en Aziatische landen inzetten op schaal, snelheid en innovatie, bouwt de Coimmissie een juridisch kader voordat de technologie volledig is uitgekristalliseerd. Het risico is reëel dat de EU straks vooral regels exporteert, maar geen technologie meer ontwikkelt.
Politieke geldingsdrang Commissie
Wat deze dossiers gemeen hebben is niet alleen hun inhoud, maar de bestuursstijl erachter. De Europese Commissie opereert steeds vaker als politieke agenda-zetter in plaats van als uitvoerend orgaan. Ambities worden centraal geformuleerd, vertaald naar gedetailleerde regelgeving en vervolgens uitgerold over 27 lidstaten met uiteenlopende economische structuren en maatschappelijke voorkeuren. Nationale parlementen mogen implementeren, maar nauwelijks nog afwegen.
Subsidiariteit
Dit schuurt met het subsidiariteitsbeginsel en ondermijnt het draagvlak voor Europese samenwerking. Steeds vaker klinkt in lidstaten niet de vraag of een doel wenselijk, haalbaar en betaalbaar is, maar waarom Brussel tot in detail bepaalt hoe dat doel moet worden bereikt. De heisessie biedt een gelegenheid om die vraag fundamenteel te beantwoorden.
Realisme
Dat betekent dat de EU minder rigoureus beleidsdoelen moet nastreven en selectiever en realistischer moet opereren. Niet elk maatschappelijk probleem vraagt om (nieuwe Europese) wetgeving. Niet elke norm hoeft juridisch afdwingbaar te zijn. En niet elke politieke wens hoeft te worden vastgelegd in honderden pagina’s regelgeving.
Resultaat
Verwacht mag worden dat tijdens de heisessie kritisch wordt gekeken naar de top-down benadering van de Commissie, waarbij politieke haalbaarheid en maatschappelijk draagvlak te vaak pas achteraf worden meegewogen. Een belangrijke uitkomst zou kunnen zijn dat leiders aandringen op meer flexibiliteit, minder dogmatiek en een duidelijker rolverdeling tussen Brussel en de lidstaten.
Daarnaast zal de interne werking van de EU onvermijdelijk onderwerp van gesprek zijn. De Commissie heeft de neiging haar mandaat steeds verder op te rekken, wat de spanning met nationale regeringen vergroot en het vertrouwen in Europese besluitvorming ondermijnt. In een Unie die mogelijk verder uitbreidt en geconfronteerd wordt met uiteenlopende politieke realiteiten, is die centralistische reflex steeds moeilijker vol te houden. De heisessie kan bijdragen aan een herijking van de institutionele balans, waarbij de Commissie weer nadrukkelijker wordt gezien als uitvoerder en bewaker, en minder als politieke motor.
De Commissie moet de opdracht krijgen van de Europese Raad van regeringsleiders om in alle gevallen een simpele maar belangrijke vraag te stellen: draagt deze regel aantoonbaar bij aan het beoogde doel, en is zij uitvoerbaar zonder disproportionele lasten? Die toets ontbreekt momenteel, of wordt pas toegepast nadat schade is aangericht en publieke ophef is ontstaan.
Kantelpunt?
De EU-heisessie kan een kantelpunt betekenen. Grenzen kunnen worden gesteld aan de ambitie van de EU en de rol van de Commissie. Daarmee bijdragend aan een effectievere en geloofwaardigere Unie. Blijft het echter bij bevestiging van bestaande beleidslijnen en abstracte consensus, dan dreigt de kloof tussen Brusselse ambities en Europese realiteit verder te groeien.
Als de EU-heisessie ergens toe zou moeten leiden, dan is het tot een herwaardering van bestuurlijke terughoudendheid. Minder micromanagement, meer vertrouwen in lidstaten. Minder symbolische wetgeving, meer focus op handhaving van bestaande regels. Minder politieke profilering, meer bestuurlijke effectiviteit.
De Europese Unie staat voor grote uitdagingen. Juist daarom kan zij zich geen bestuurlijke overbelasting veroorloven. Als de Europese Commissie blijft denken dat elk probleem met nieuwe regels kan worden opgelost, zal het draagvlak verder afbrokkelen. De heisessie is hét moment om die realiteit onder ogen te zien.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
“meer focus op handhaving van bestaande regels.”…..Volgens mij moeten er eerst heel veel regels afgeschaft worden en daarmee ook de duizenden dik betaalde ambtenaren die die regels moesten bedenken en handhaven…..Stelletje communisten daar in ‘brussel’….
De Europese Commissie is steeds beter vergijkbaar met de Opperste Sovjet in de tijden van de Sovjet unie. Krankzinnig om te zien hoe de fouten van vroeger herhaald worden in een absolute drang naar macht. De EC wil alles zelf bepalen een teken dat de unie te groot geworden is en onbeheersbaar. Het begin van het einde. Het rijkdom van rijke landen verdampt snel door de groene regels en onbeheersbare migratie. Uiteindelijk wordt er niemand beter van maar iedereen arm net als het geval was in de Sovjet unie. Idealisme is leidend maar niemand kan leven van idealisme. Het is te hopen dat Meloni en Mertz een aardbeving veroorzaken in Brussel. Zolang de macht van links niet wordt gebroken blijven wij zweven boven de afgrond die steeds dichterbij komt. En het wordt een behoorlijke smak als nu niets veranderd.
Zinvol artikel.
De kwestie met de Europese commissie is, dat het haar te doen is om het uitoefenen van macht.
Regels uitvaardigen en erop toezien dat iedereen zich eraan houdt, beklemtoont de afhankelijkheid der landen die dit opgedrongen krijgen.
We zagen het bij corona, bij de klimaatdictaten, de eurobonds die zgn geen bond zijn en de naderend e digitale euro.
Stop!
‘Het functioneren van de EU-commissie kritisch doorlichten’ betekent waarschijnlijk enkele kleine aanpassingen die naar het publiek toe worden voorgesteld als een koersverandering – die het uiteraard niet is.
Want de drie grote fractie in het EU parlement, sociaal-democraten, liberalen en christen-democraten hebben zelf deze EU commissie voorgesteld en goedgekeurd.
Het gaat slecht met de burgers en de economie in de EU door de volgende dingen:
1) een energietransitie (Green Deal) die onuitvoerbaar is en ook nog idioot veel geld kost, zonder dat het iets oplevert;
2) een constante instroom van migranten die ons sociaal stelsel slopen en weinig bijdragen, maar wel islam fundamentalisme en onveiligheid meebrengen;
3) een versnelde opname van Oekraïne in de EU. Dat zou betekenen dat de lidstaten op grond van het Verdrag van Lissabon, art 42 lid 7 troepen mogen sturen naar Oekraïne om te vechten tegen Rusland.
Dit gaat veel verder dan overregulering. De verwachting dat er consensus ontstaat ‘dat het zo niet langer kan’ deel ik niet. Integendeel: het is een rookgordijn van woorden.
Het is de allerhoogste tijd dat Brusselse hoogmoed wordt afgestraft. Dank voor dit heldere artikel hr. Vervloed.
Beste Johannes,
Een clubje alcoholisten dat onderling tot de overtuiging komt, dat de kurk wat minder vaak van de fles moet. Maar ja, wat is ‘minder vaak’ en over welke fles hebben we het?
Op het moment dat ‘ever closer union’ een in de hardste steen gebeiteld anxioma is, dan weet je dat de Babelonische verwarringen onmiddellijk in huis zijn en zullen zorgen voor meta-ophef.
Neem nou de Dublin-verordering omtrent de glap dat het eerste land van (asiel)registratie ook de aanvraag zou moeten afwikkelen. Dat systeem is nooit bedoeld om te werken, maar om twee elkaar uitsluitende perspectieven met elkaar te verenigen. Zuidelijke landen weten dat de nieuwe uniegenoten daar niet willen blijven, registreren links en rechts wat en hoppetee. Country hopping door Oost-Europa of bij Ventemiglia het bergje over.
Noordwestelijke landen weten dat ze het wenspuntje zijn en verwijzen stoer naar ‘harde afspraken’.
Griekenland heeft intussen een heel efficiënt asielsysteem waarbij asylanten tussen de 6 en 12 maanden horen hoe het qua verblijfstatus gaat zijn. Maar dat mooie Griekse vreemdelingenpaspoort is tevens het einde van alle ondersteuning, want die is ook niet beschikbaar voor Griekse nationals. Dus hop, hop naar het Olympus ticket office (of Ryanair, Vueling, etc.).
Hier in NL vinden wij dat ze in GR de EU regels niet op de juiste manier toepassen (NL zou dus een monopolie hebben op de juiste interpretatie van die regels), dus kunnen alle GR asielstatushouders netjes de procedure hier nog een keer overdoen. Dus na 2 à 3 jaar aan de staatstiet 85 % kans op succes en daarna nog veel meer dwangzogen, maar na 5 jaar met verblijfsstatus wel met NL paspoort (ook beschikbaar voor analfabeten e.d. als het burgerschap allemaal wat moeilijk is).
Hubris ook voor u!
Vrees dat het de kwaliteit van leiderschap is, naast het gekozen systeem. Denk zelf dat je het niet redt om goed te navigeren, als je te veel, veel te veel, kapiteins hebt op een schip. Wel kunnen ze er allemaal lekker van vreten. Nee, dat wordt niks meer.
De kop van de Tijd lijkt mij realistischer: “werkgevers eisen dat EU-top bakens verzet”
Maar goed, daar gaat natuurlijk niks van terecht komen. Het is zoals Henk de Verschrikkelijke zegt: een clubje alcoholisten die met elkaar gaan afspreken om toch echt wat minder te gaan drinken.
Blijkbaar zijn er nog altijd mensen die denken, misschien is hopen beter geformuleerd, dat de EU een nuttige organisatie is, of wellicht kan worden. Dit stuk gaat daar ook over: misschien dat de EU nu een nuttige instelling kan worden? Gefeliciteerd! Daar wachten we al meer dan 20 jaar op. En het wordt alleen maar erger; niet beter. Wanneer gaan de liefhebbers van de EU nu eens concluderen dat het een gedrocht is wat tot op de laatste steen moet worden afgebroken. Wat moet er nog gebeuren daarvoor? De economie gaat kapot, energie is peperduur, onderwijs slecht, klimaatonzin, migratie ellende. Hoe veel slechter moet het nog worden voordat de eurofielen concluderen dat de EU toch niet de liberale belofte heeft waargemaakt waarmee de instelling ooit aan je verkocht is?
Erg goed artikel, maar Alden-Biesen licht op 100km van centrum Brussel. In Belgisch-Limburg op zo’n 15km van Maastricht.
“Een dorpje nabij Brussel” is niet de juiste omschrijving.
De oplossing lijkt mij simpel maar daar is moed voor nodig en vooral een stevige ruggengraat. Al die ministers die daar zitten te klazineren kunnen gewoon weg zeggen : dat gaan we niet meer doen, genoeg is genoeg. Ga er eens een keer met een gestrekt been tegenin. Die commissie is niet zo sterk als wij denken. Houdt de jaarlijkse contributie maar eens een keer in dan stort alles in elkaar. Het is natuurlijk een droom omdat al die figuren die daar werken eigenbelangetjes hebben en vooral hun lucratieve inkomsten willen behouden.
ja, ze moeten druk zetten via de portemonnee van Brussel