Advertenties

De kans op een rechts-populistische coalitie na de Europese verkiezingen

Projectie van de peilingen geeft reëel perspectief

Europees parlement te Brussel

Titelfoto: Europees parlement te Brussel (CC0)

 

Van donderdag 23 tot en met zondag 26 mei 2019 vinden in de 27 EU-landen verkiezingen voor het (post-Brexit) Europees Parlement plaats. Nederland gaat gelijk op de eerste dag naar de stembus. De splijtzwam zal zonder enige twijfel “migratie” worden. In het voorjaar nemen de migratiestromen weer toe, terwijl de gevolgen van de verhoogde migratie van de afgelopen jaren nog doorwerken in de meeste Europese landen.

Elite versus populisme

In de afgelopen vijf jaar zijn op nationaal niveau grote verschuivingen opgetreden in het politieke landschap. In veel landen zijn grote nationalistisch-rechtse partijen opgekomen zoals de AFD in Duitsland, Forum voor Democratie in Nederland en de Dansk Folkeparti in Denemarken. Bestaande partijen die al in dit spectrum zaten zijn significant gegroeid zoals Lega-Nord in Italië, Rassemblement National (het oude Front National) in Frankrijk en de PVV in Nederland. Aan de andere kant van het spectrum is het aandeel van de Groene beweging toegenomen (o.m. Groenlinks in NL, Die Grünen in Duitsland), dit alles ten koste van de gevestigde partijen in het centrum.

Deze trend zet nog steeds door gedreven door de polarisatie van het publieke debat. De polarisatie ontstaat weer doordat de middenpartijen geen adequate oplossingen weten te implementeren voor de grote problemen in de samenleving (Immigratie, Integratie, Islam, EU, Cultuur en Klimaat). Burgers hebben terecht de hoop verloren dat de bovenkant (globale elite) de onderkant nog kan bedienen. De onvrede met de traditionele partijen wordt vooralsnog gekanaliseerd door een democratische stem op de polen van het politieke spectrum. En dus gaat electoraal de elite het afleggen tegen het populisme, zoals Franse geograaf Christophe Guilluy treffend beschrijft.

Terug naar de kern

Ik verwacht dat het omslagmoment mogelijk slechts zes maanden van ons verwijderd is. Ik zal daarbij ook de route erheen schetsen. Daarvoor is wel een “paradoxale beweging” van de EU-kritische populistische partijen nodig. Er zal de komende tijd nauw moeten worden samengewerkt tussen deze partijen om gezamenlijk de opvolger van Europese Commissie-voorzitter Juncker te leveren. Vanuit deze positie kan volledig democratisch de huidige trend van federalisering en expansie van de EU worden beteugeld en misschien zelfs deels ontmanteld. Zodat weer kan worden teruggekeerd naar de kern: efficiënt handel drijven tussen soevereine natiestaten.

Samenwerking op rechts

Deze samenwerking klinkt makkelijker dan het is, want het vereist bijvoorbeeld dat in het Europees Parlement de PVV en FvD samen in een fractie stappen. Dit kan alleen maar door een gemeenschappelijk doel vast te stellen – indammen van migratie – en te onderkennen dat er verschillende kleurschakeringen mogelijk zijn rondom dit doel. Waar de PVV bijv. migratie wil voorkomen om minder moslims binnen de EU te krijgen, liggen de beweegredenen van FvD misschien meer bij het beperken van de financiële en culturele gevolgen van migratie. Dezelfde overwegingen kunnen spelen in België, waar de N-VA en het Vlaams Belang nationaal verschillen, maar op EU-niveau prima kunnen samenwerken. Net zo goed als D66 en de VVD dat doen in Brussel door samen in de ALDE-fractie te zitten.

Eurokritische fractie

De sleutel tot verandering is de oprichting van een gelegenheidsfractie (naamsuggestie People of Europe, POE) van populisten, rechts-conservatieven en nationalisten en een afsplitsing van de Europese Volkspartij uit de Visegrad-landen. Deze bundeling van partijen moet tot overeenstemming komen over een agenda voor 2019-2024 en die via de Commissievoorzitter gaan uitvoeren. In plaats van oppositie spelen in Brussel en opnieuw ingaan van een periode van vrijblijvend schoppen tegen de macht, is het tijd dat de stem van kritische burgers Europa op democratische wijze zijn weerslag krijgt op het beleid. Het is tijd om verantwoordelijkheid te nemen en de EU te reorganiseren. Met een nieuwe rechtse coalitie die als grootste partij de voorzitter van de Europese Commissie levert komt er eindelijk een tegenwicht voor EU-fanatici als Timmermans en Verhofstadt.

Projectie op basis van peilingen

In de afgelopen week heb ik samen met de analytische twitteraar @fluwelenvuist van alle 27 EU landen de laatste peilingen geanalyseerd. We hebben hierbij gebruik gemaakt van de cijfers van Europe Elects en Poll of Polls. Vooral deze laatste organisatie houdt trendmatig alle peilingen van de EU-landen bij en deelt deze ook in naar de bekende grote Europese fracties. In het Europarlement zijn in totaal op dit moment acht fracties en een restgroep van niet-ingeschrevenen. Op dit moment is de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) van Juncker de grootste fractie. Vanuit Nederland is het CDA hierbij aangesloten. De (progressieve) Sociaal Democraten (S&D) zijn de tweede partij en de conservatieven (ECR) staan op de derde plaats. Waarom fractievoorzitter Guy Verhofstadt van de liberale ALDE doorgaans zo’n grote mond heeft is onduidelijk als je naar het toch bescheiden zetelaantal in het parlement kijkt. 👇🏽

Huidige zetelverdeling Europees Parlement

Huidige zetelverdeling Europees Parlement

Wanneer we echter de gegevens van de laatste peilingen bekijken en analyseren, ontstaat al een heel ander beeld. De EVP en S&D verliezen fors, de liberalen (ALDE) groeien, voornamelijk omdat de partij van Macron zich onlangs bij hen heeft aangesloten. In de peilingen komt ook nog een groot aantal nieuwe partijen voor die zich nog niet hebben aangesloten bij een fractie, zoals bijvoorbeeld Forum voor Democratie. 👇🏽

Nieuwe zetelverdeling Europees Parlement volgens peilingen

Nieuwe zetelverdeling Europees Parlement volgens peilingen

Het is vreemd dat grote EU-kritische partijen – zoals de partij van Victor Orbán in Hongarije en de ÖVP van Kurz in Oostenrijk – aangesloten zijn bij de christendemocratische EVP. Wat verder opvalt is dat er rechts verdeeld is over  marginale onderwerpen, maar dat er een grote overeenkomst is op hoofdzaken als migratie. Veelzeggend is hierin dat steeds meer EU-landen besluiten om de Marrakech-verklaring niet te ondertekenen. Er is pas verandering mogelijk als de migratiekritische delen van de bestaande fracties zich verenigen in een nieuwe fractie, zodat in de zittingsperiode een duurzaam beleid kan worden ontwikkeld.

Bundeling

Concreet spreken we dan van bundeling van de fracties ENF (PVV) en EFDD (AFD), aangevuld met de “Marrakech”-afsplitsing van de EVP-fractie (ÖVP-Oostenrijk, Fidesz-Hongarije, GERB-Bulgarije, HDZ-Kroatië, Kukiz-15-Polen, de helft van KO-Polen en FvD-Nederland). Als we de peilingen van deze groep optellen, dan leidt dit tot het volgende plaatje waarbij overduidelijk de nieuwe fractie aan de leiding gaat in de peilingen. Deze coalitie zou ook moeten werken aan een coalitie conservatieve fractie ECR.

Mogelijke rechtse coalities Europees Parlement na verkiezingen 2019

Mogelijke coalities Europees Parlement na verkiezingen 2019

De huidige twee grootste partijen in  het parlement (EVP en S&D) hebben begin dit jaar verklaard dat zij de kandidatuur van de Spitzenkandidat van de winnende fractie zullen voordragen als nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Uiteraard zijn ze hierbij uitgegaan van de verwachting dat een van hen dit wordt, zich niet realiserend dat de bovengenoemde andere optie bestaat. Uiteraard zit er nog een addertje onder het gras. De uiteindelijke benoeming van de voorzitter van de Europese Commissie wordt gedaan door de regeringsleiders in de  Europese Raad. Die race is dus nog niet gelopen.

Projectie zetelverdeling Europees Parlement na verkiezingen 2019

Projectie mogelijke zetelverdeling Europees Parlement na verkiezingen 2019

Duiding

Natuurlijk is het zo dat bovenstaand scenario alleen werkt via een aantal stappen die doorgaans in de politiek niet zo snel en makkelijk gaan. Zo zullen Parlementsleden van de EVP niet makkelijk de veilige paraplu van hun moederpartij en hun groep in het Europees Parlement willen verlaten. De nieuwe rechtse coalitie zal ook wisselende meerderheden moeten zoeken in een verdeeld politiek spectrum. Er spelen verder meer belangrijke politieke dossiers dan alleen migratie, waardoor bijv.afsplitsing van de EVP niet zo aannemelijk is. Onderschat hierbij niet de forse netto geldstroom vanuit de EU naar Oost-Europese lidstaten. En tot slot kan je aanvoelen dat als een rechts-populistische fractie aan de macht komt in Brussel, de Europese Raad met daarin de eurofiele Duits/Franse-as daarvoor gaat liggen.

Terug naar de basis

Maar dan toch. Als we de redenen noemen waarom deze nieuwe coalitie niet zou lukken, dan kunnen deze grotendeels worden geschaard onder het politieke spel. Maar als je teruggaat naar de basis en er van uit gaat dat een volksvertegenwoordiging de stem van het volk is, dan ontkomt geen van de eurokritische partijen op rechts aan de verantwoordelijkheid om de mogelijkheden van een nieuwe krachtenbundeling te onderzoeken. Het kan niet zo zijn dat populistische partijen aan de voorkant in hun eigen land de bevolking op het thema migratie proberen te overtuigen op hen te stemmen, terwijl zij zelf de verantwoordelijkheid aan de achterkant niet pakken om zich terdege te organiseren.

Mijn stem zal in mei gaan naar een partij die niet alleen de juiste zaken adresseert, maar ook haar kanaal in Brussel goed heeft ingericht. Interessant is dat de beoogde lijsttrekker van Forum voor Democratie Derk-Jan Eppink in Brussel op zoek wil gaan naar coalities, zou hij eenzelfde analyse hebben gemaakt? Sterker nog: zou hij de ambitie hebben om Juncker op te volgen?

9

Meld je aan om te reageren.
avatar
1800
9 Draadjes
0 Antwoorden
0 Volgers
 
Meest bediscussieerde reactie
Meest actieve draadje
9 Auteur(s)
FransRoelofjeMarienBegrensEuropa!Frans Groenendijk Recente reacties van de auteur(s)
  Abonneren op reactie(s)  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Piet van Linden
Piet van Linden

Hoogste tijd om onze schijndemocratie te elimineren. De elite kruipt na verkiezingen steeds weer samen in coalities en vergeet de gedane verkiezingsbeloften op het zelfde moment. Door populistische partijen en niet welgezinde partijen te demoniseren, dan wel van een cordon sanitaire te voorzien, behoudt de elite steeds weer de macht. Deze macht strekt zich uit tot de media, met name kranten en televisie. Het internet geeft veel mogelijkheden voor tegenspraak, vandaar “nepnieuws” en allerlei beperkende mastregelen voor opinisites. De elite begint hem te knijpen. Hoedt u voor meer Kafkaïaanse maatregelen vanuit Europa. Groot Brittanië voelt zich bevrijdt, nu wij zelf nog.

marjo012
marjo012

Schijnbaar komen we nooit af van dat monster wat zich verenigd Europa durft te noemen. Mocht dat zo zijn hoop ik dat alle burgers in heel Europa eindelijk de ogen eens open gaan en in gaan zien wat de linkse elite vanaf dat de EU bestaat gedaan hebben met Europa.De meeste burgers in heel Europa verarmd en Europa in de afgrond geholpen dankzij Merkel en haar domme vriendje in Frankrijk. Tijd voor een totale ommekeer in heel Europa vind ik en ik hoop dat de burgers dan eens eindelijk met verstand gaan kiezen en links helemaal wegstemmen. Wil men nog een beetje redden van de eigen Europese cultuur zonder dat men nog meer ellende importeert zoals nu al jaren het geval is,zal die ommekeer nodig zijn om Europa nog te redden. Met links zijn we nu al bijna verloren en een islam continent aan het worden,dit moet stoppen. Alle gasten die naar Europa gekomen zijn op uitnodiging van Merkel gelijk samen met Merkel naar hun islam landen terug sturen. Want het zal nooit gaan lukken in de toekomst dat dat deze mensen zich aan de Europese cultuur zullen gaan aanpassen. Ze kosten de Europese burgers alleen maar miljarden en als dank hiervoor worden ze bedankt met aanslagen moorden en verkrachtingen. Mijn stem zal zeker naar een partij gaan die eindelijk voor eigen burgers de handen uit de mouwen wil steken.

Frans
Frans

@Roelofje
Bij het Oekraïne referendum wist ik ook van te voren dat de regerende elite zich met een ongewenst resultaat de achterkant af ging vegen, en ik ben toch gaan stemmen.
Dat heb ik toen sowieso gedaan om te voorkomen dat deze kliek het door deze kliek gewenste resultaat ging verkrijgen, en dat dan vervolgens kon gaan misbruiken om ongewenst beleid te legitimeren.
Maar dat heb ik toen tevens gedaan om ze te dwingen publiekelijk hun ware ondemocratische aard te tonen.
Voor het Euro parlement geld hetzelfde, ook al weet je van te voren dat ze toch het beleid niet gaan bepalen, je kunt wel voorkomen dat de EU dictators dit parlement als legitimatie voor hun ongewenste beleid kunnen gaan misbruiken, en dat parlement ook nog eens als wapen tegen democratisch verkozen tegenstanders kunnen gaan inzetten.
Het Euro parlement is inderdaad slechts een democratisch masker waar zich een ondemocratisch dictators clubje achter verschuilt, maar als we ze dat masker afnemen krijgt tenminste de hele EU het ware gezicht van Juncker & Co eens te zien.

Jan de Wit
Jan de Wit

Een goede analyse, maar samenwerking is nationaal al een probleem, laat staan in de drank en gebak omgeving van het Europees parlement. Ik schat de organisatiekracht van Forum voor Democratie hoog in, maar denk dat ze de weg van de geleidelijke opbouw volgen zoals ze dat nu – terecht – ook in Nederland doen. Het eindproduct zal dan veel solider overeind blijven staan.

Ahava
Ahava

mmm, matig artikel. AfD schrijf je trouwens met een kleine f (van ‘für’) in het midden, maar dat terzijde. Ik lees tussen de regels door nog veel te veel EU-gezindheid, zint me niks. Europa met natiestaten, ja maar EU met een ‘parlement’ als democratische dekmantel, nee.

Roelofje
Roelofje

Ik heb nog nooit gestemd tijdens Europese verkiezingen. Ook met een tegenstem neem ik deel aan, en legitimeer daarmee dat “Parlement”. Daarnaast gaat dat parlement – in wat voor samenstelling dan ook – geen potten breken in Brussel. De weg naar verandering gaat via de regeringsleiders, de ministers, en dus via een andere politieke wind binnen de natiestaat. Zolang we het moeten doen met types als Macron, Merkel en Rutte is elke hoop op verandering slechts lucht en leegte..

Marien
Marien

Dirk Jan Eppink zie ik wel zitten als opvolger van Juncker. Dan gaan we er 10.000 % of zo op vooruit.

BegrensEuropa!
BegrensEuropa!

Het belangrijkste is een brede, meertalige campagne om mensen ertoe over te halen op partijen te stemmen waar hun hart niet naar uitgaat. Dit als noodzakelijke democratische correctie op de huidige gang van zaken. Een dergelijke campagne hoeft niet duur te zijn. Zoals Lubach de NPO kan deconstrueren, zo kan iemand anders dat ook met het EP. Er moet ook gestreefd worden naar meer eensgezindheid onder de EU-kritische partijen in de belangrijkste EU-kritische landen. Anders wordt het weer business as usual.

Frans Groenendijk
Frans Groenendijk

Ik lees: “De huidige twee grootste partijen in het parlement (EVP en S&D) hebben begin dit jaar verklaard dat zij de kandidatuur van de Spitzenkandidat van de winnende fractie zullen voordragen als nieuwe voorzitter van de Europese Commissie.”
Indien ze dat nodig achten zullen ze zonder een keer met hun ogen te knipperen daar van afzien, vermoed ik. Mogelijk zullen ze daar zelfs eerlijk over zijn.