Tijd voor grote schoonmaak binnen ambtenarij en bureaucratie
Beter een kleinere overheid dan belastingverhoging
In Nederland groeit de ambtenarij als bureaucratisch onkruid dat elk jaar weelderiger woekert. Van Maastricht tot Groningen verstikken ministeries, gemeentes en waterschappen de samenleving met regels, formulieren en beleidsnotities. Een simpele subsidieaanvraag vergt een handleiding van tachtig pagina’s en leidt tot een expeditie door een doolhof van loketten. Ambtenaren, gewapend met stempels en Excel-sheets, bewaken hun procedures als schatbewaarders. Naar verluidt heb je in sommige gemeenten een VOG-verklaring nodig voor een VOG-aanvraag.
Het aantal ambtenaren zwelt jaarlijks aan. In 2024 telde Nederland al ruim 1,2 miljoen overheidsmedewerkers, van beleidsadviseurs tot ‘coördinatoren synergie’. Kantoren puilen uit en Den Haag bouwt nieuwe torens voor afdelingen als de Directie Regeldrukreductie – ironisch genoeg zelf een regeljungle. Voor een zorgtoeslagaanvraag is een master in bedrijfsadministratie nodig. Anekdote: “Waarom zo ingewikkeld?” vroeg een Groninger ondernemer. “Voor de rechtszekerheid”, antwoordde de ambtenaar, terwijl hij een twaalf-stappenplan voor een terrasvergunning uitprintte.
EWmagazine becijferde onlangs dat de Nederlandse economie voor ongeveer 50% uit overheidsdiensten bestaat met 461 miljard euro aan totale uitgaven. Daarvan wordt zo’n 156 miljard besteed aan ambtenaren en overhead, inclusief sectoren zoals openbaar bestuur, onderwijs, politie, defensie en waterschappen. “Het geschatte verstorende effect in de markt zorgt voor nog eens 150 miljard verspilling, 306 miljard in totaal is een derde van het BBP. Dus niet alleen lever je de helft of meer van je inkomsten in, daarvan wordt wordt ook nog tweederde verspild.”
Ambtenarij werd duurder
Dat moet anders, realiseerde ook het – nu demissionaire – kabinet-Schoof zich bij zijn aantreden in het hoofdlijnenakkoord. Het doel was om de groei van 22% – 25.000 fte’s – sinds 2018 terug te draaien, ongeveer een op de vijf ambtenaren zou moeten verdwijnen. Het aantal rijksambtenaren steeg vorig jaar nog met ruim 9000 naar 157.000 fte. De personeelskosten gingen van €75.100 in 2018 naar €91.600 per fte door de groei van het dure ambtenarenapparaat en CAO-stijgingen, plus 9,7 procent nog vorig jaar.
De partijen schreven in het hoofdlijnenakkoord, dat de groei van het aantal ambtenaren en de inzet van consultants bij (kern-)departementen van de afgelopen jaren ‘meer dan teruggedraaid’ moesten worden ‘waarbij uitvoerende diensten worden ontzien’. De bezuiniging moet op termijn een miljard opleveren en loopt op van 239 miljoen in 2025 tot 904 miljoen in 2028. Men hoopt tevens op een vermindering van regels en administratieve lasten voor de samenleving en de uitvoering.
Uitdijende bureaucratie
Het CBS becijferde eerder al dat er vorig jaar geen sprake was van een afname van het aantal rijksambtenaren en bovendien van een forse groei van externe inhuur van mensen voor de overheidsdiensten. De toename van vaste contracten was fenomenaal, ook omdat veel tijdelijke dienstverbanden werden omgezet naar een vaste aanstelling. Bovendien vaardigen ministers geregeld nieuw beleid uit, maar weten ze niet te bedenken hoeveel mensen daarvoor nodig zijn. Dus dat loopt geregeld als zelfrijzend bakmeel uit de hand.
Onderzoek naar de uitdijende bureaucratie bij de rijksoverheid wijst uit, dat ongeveer de helft van alle ambtenaren zich bezighoudt met ondersteuning, management of controle van de andere helft. Inmiddels is twee derde van de mensen die in onderwijssectoren werkzaam zijn bezig met organisatie, management, adviseren en besturen en ‘kwaliteitsborging van het proces’. Dat dit tot excellente resultaten heeft geleid, daaraan twijfelt inmiddels toch niemand meer?
Waterhoofd
De intenties van Schoofs politiek gedecimeerde clubje lijken wel oké, maar geloven ze zelf dat het gaat werken? De woekering binnen bureaucratieën en ambtenarijen is endemisch en zit ingebakken. Over vrijwel de hele wereld kunnen we dit aanschouwen, zelfs bij grote bedrijven ontstaat geregeld een waterhoofd vol ambtelijke procedures. Het enige wat je daartegen kunt doen is de zaak met enige regelmaat grondig en stevig doorlichten of de boel eens flink op zijn kop zetten en de innerlijke weerstand eruit slopen.
Gelukkig zijn er ook geluiden van dit gezonde verstand in het publieke debat te horen. “Nederland verdient beter, geen bureaucratie die zichzelf in stand houdt. Dit land verdient een overheid die ruimte geeft aan mensen om te leven, te ondernemen, en te vertrouwen. En dat begint met durven snijden in je eigen vlees. Wie durft?” vraagt econoom Dr. Gert Jan Mulder zich af. “Laten we het eens hardop zeggen: Nederland heeft te veel ambtenaren. Te veel vergaderende beleidsmakers, te veel coördinerende teamleiders, te veel controlerende toezichthouders van andere toezichthouders. Te veel papier, te weinig daadkracht. En het ergste is: niemand durft het hardop te zeggen in Den Haag, laat staan ernaar te handelen.”
Log, traag en duur
Volgens Mulder is het ambtenarenapparaat in Nederland log, traag en duur, het maakt almaar complexere regelgeving in zijn doorgeschoten controlezucht en verslaving aan beleid maken, zonder ooit iets tot een goed einde te brengen. Ambtenaren bedenken regels voor burgers, die regels roepen op tot nieuwe uitzonderingen, die weer nieuwe ambtenaren vragen om ze te beheren.
Met verwante geesten is hij van mening dat alleen een rigoureuze aanpak van de klerkenstand echt kan werken. Bijvoorbeeld 50% minder ambtenaren binnen 5 jaar en een fundamentele heroverweging van wat de overheid is, doet en laat, vóór een overheid die werkt. Die wendbaar, dienstbaar en doelgericht is, burgers niet wantrouwt, maar ondersteunt en dat kan met de helft van de mensen, als je bereid bent keuzes te maken. Zie bijvoorbeeld Estland waar 98% van de bevolking alles kan regelen met de overheid zonder ooit een kantoor binnen te stappen.
Twee vliegen in een klap
Nederland kan ook twee vliegen in een klap slaan, schreef columniste Annemarie van Gaal al eens: overbodige regels tegen het licht houden en miljarden besparen, zo valt te concluderen uit een advies van topambtenaren aan het kabinet om jaarlijks 17 miljard euro per jaar te besparen op de overheid, ruim 1.000 euro per Nederlander. Met de besparing blijft het tekort in 2028 beperkt tot 2%, en anders komt het begrotingstekort boven de Europese norm van 3% uit.
”De overheid grijpt traditioneel naar één beproefd middel om de begroting sluitend te krijgen: belastingverhoging. En daar is de afgelopen jaren dan ook stevig op ingezet”, aldus Van Gaal. Maar inmiddels lijkt duidelijk dat die route zijn grenzen heeft bereikt. Nederland loopt het risico zijn grootste belastingbetalers naar het buitenland te jagen. Een oplossing met echte bezuinigingen is daarom goed voorstelbaar, dat kan best.
Groei leidt tot bureaucratie
Iedere ondernemer of bestuurder van een groot bedrijf herkent het patroon: naarmate een organisatie groeit, groeit ook de complexiteit. Nieuwe afdelingen worden opgericht, extra mensen worden aangenomen. Die brengen weer nieuwe ideeën, nieuw beleid, en dus weer meer mensen om het uit te voeren. Voor je het weet draait alles om vergaderen en overleggen, in plaats van doen.
De overheid is daar een treffend voorbeeld van. Wat ooit overzichtelijk en slagvaardig begon, is veranderd in een logge, bureaucratische organisatie. Op de ministeries in Den Haag werken inmiddels 147.000 rijksambtenaren, goed voor meer dan 12 miljard euro aan salariskosten per jaar. Ieder jaar komen er weer meer inspecties, agentschappen, adviescolleges en samenwerkingsverbanden bij. Niet alleen salarissen vormen een enorme kostenpost. Ieder nieuw beleid, iedere regel die bedacht wordt – zinvol of niet – kost geld. En zelden wordt er kritisch gekeken of dat nog nodig is of effect heeft.
Van Gaal: “Waarom voeren we peperdure marktonderzoeken uit als we de uitkomst al kunnen voorspellen? Waarom stellen we commissies in om triviale vragen te beantwoorden? Waarom kost een simpele beleidsnotitie soms honderden pagina’s, terwijl een paar A4’tjes zouden volstaan? En dan is er nog de jaarlijkse 2 miljard euro die naar ingehuurde consultants en zzp’ers gaat. Ook dat vraagt om een kritische evaluatie. Er zijn slimmere manieren van organiseren die met minder ambtenaren toe kunnen. Hoe eenvoudiger de overheid werkt, hoe effectiever en goedkoper ze wordt.”
Bureaucratisch niemandsland
Het deed me ook denken aan een anekdote van Wybren van Haga van Belang Van Nederland (BVNL), die een tijdje geleden verhaalde hoe hij zes jaar geleden een kamer betrok in het Nationaal Archief van het parlement. “Daarbinnen trof ik een opmerkelijk tafereel: een groep mensen zonder doel en tijdsbesteding. Op de vraag aan de dames bij het koffieapparaat wat hun functie was, werd er lacherig verteld dat ze die niet meer hadden. De laag boven hen was gereorganiseerd en niemand wist meer dat deze spookambtenaren nog bestonden.”
Maar salaris kregen ze nog wel en ze kwamen ook nog steeds opdagen. “Een congregatie van ambtenaren zonder ambt, die daar hun tijd en uw geld zaten te verdoen. De ‘Boulevard of Broken Dreams’ werd het genoemd op de Haagse burelen: de plek waar bestuurlijke dromen nachtmerries werden en ambtenaren veranderden in zombies in een bureaucratisch niemandsland, omdat hun professionele wereld was opgehouden te bestaan. Als the walking dead doolden zij daar acht uur per dag werkeloos rond, tot de klok weer vijf sloeg en zij terug konden naar de bovenwereld.”
Veelkoppig monster
Volgens Van Haga’s analyse is de overheid uitgegroeid tot een veelkoppig monster dat alsmaar gevoed moet worden, waardoor de enige manier om het te verslaan is om het uit te hongeren. In zijn ogen komt dat komt neer op een drastische verkleining van het overheidsapparaat, waarmee er miljarden vrijkomen voor mensen en banen waar Nederland daadwerkelijk iets aan heeft. “Die ervoor zorgen dat onze kinderen niet meer zonder ontbijt naar school toe hoeven en onze ouderen niet meer onderkoeld het ziekenhuis in gereden worden, omdat ze hun energierekening niet meer kunnen betalen.”
Het is eenvoudig: een aannamestop voor ambtenaren invoeren en alle externe inhuur te verbieden. Zo kunnen bullshitbanen worden opgeheven. In de VS laten Musk en zijn DOGE-kornuiten zien hoe simpel het is om in de ongecontroleerde overheidsbureaucratie te snoeien. In Argentinië hanteert president Milei hiervoor het symbool van een motorzaag, en met succes. Het kán, ook in Nederland, dus waar wachten ze op in Den Haag?
Over de auteur
- Raymond Peil: Journalist (ex professo, 44+ jaar). Vanaf 1980 bij het Leidsch Dagblad, GPD, real-time newswire AFX/MoneyView en Elsevier. Werkte bij de internationale law firm Loyens & Loeff, de Nederlandse (Vereniging van) Banken en als uitgever financiën en economie bij Elmar in Delft. Websites sinds 2008, weblog/redacteur/ghost writer voor Sylvester Eijffinger. Jurist Corporate Law & Competition Law, (financiële) economie - 1 jaar Chartered Financial Analist, ICT-nerd van A tot Z | onderzoek | webmaster | MSM-immuun.
Recent gepubliceerd
Economie29 augustus 2025Nieuwe wet voor zzp’ers geeft ondernemers kopzorgen
Economie11 augustus 2025Trump hervormt buitenlands beleid én wereldeconomie met tariefdiplomatie
Economie2 augustus 2025AOW dreigt nieuwe melkkoe van komende bezuinigingsronde te worden
Politiek Internationaal26 juli 2025Oekraïne wankelt op het slagveld, regering staat op omvallen
De overheid is inderdaad een veelkoppige monster dat steeds meer voeding nodig heeft.
Maar waarom?
Vanwege de immigratie van niet-westerse migranten.
Van deze mensen verkeert 2 van de 3 levenslang in een uitkering. Met heel veel cursussen, ondersteuning, begeleiding, taalles, bijstand, enzovoort.
Deze mensen moeten we kunnen meedoen in onze samenleving. Wettelijke verplichting.
Vele tienduizenden mensen – ondernemers, ambtenaren , vrijwilligers – worden in beslag genomen door de inmiddels honderdduizenden migranten die ondersteund moeten worden. Plus de druk op alle andere voorzieningen en infrastructuur die dit betekent.
Immigratie is de voornaamste bron van bijna alle structurele problemen in dit land, want het werkt door in alles.
Al jaren deel ik dezelfde mening. Dat vrijwel alle problemen op vrijwel elk domein terug te voeren zijn op de ongebreidelde massa-immigratie. Het is onmogelijk dat onze ‘bestuurders’ zich dat niet zouden realiseren. Dan kun je maar 1 ding concluderen: het is opzet.
Verder denk ik soms dat deze groei van de overheid met opzet wordt veroorzaakt door de linkse partijen. We werken nu al de helft van de tijd voor de overheid. Uiteindelijk zal dat 100 procent worden en dan zitten we plotseling in een socialistisch land als Cuba, Venezuela of Noord-Korea.
Dat wordt genieten!
Dat is een zekerheid, geheel volgens de marxistische leer wordt de westerse democratie uitgehold en het resultaat zal chaos zijn.
Moge de sterkste winnen.
Hier in Twente woont een boer die meedoet aan de uitkoop-regeling van de overheid.
Als je hier aan meedoet moet je voor een bepaalde datum je stallen gesloopt hebben.
Hij krijgt tot nu toe echter geen sloopvergunning van …. dezelfde overheid.
Je moet waarschijnlijk zelf ambtenaar zijn om hier iet van te snappen.
Wellicht goed om bij wisseling van kabinet de ambtenarentop te ontslaan zonder wachtgeld en de bestuurlijke laag daaronde kan solliciteren naar de vacante baan.
Beste H. Nijhuis,
Zo heet is dit Amerikaanse soepje nooit opgediend geweest in Europa, of het moet zijn in het kader van coups al dan niet in combinatie met burgeroorlogen. Daar hebben we al een poosje geleden plechtig beloofd dat niet meer te doen.
De Grieken hadden de voortzetting van de Tweede Wereldoorlop in de vorm van een vrij lang en wreed uitgesponnen burgeroorlog, met volop inmenging van buitenlandse partijen. Toen na een militair bewind PASOK kwam tot een vreedzame machtsovername aan burgelijke autoriteiten, hadden ze een hele elegante manier om niet te vervallen in een soort Noord-Ierse toestanden.
De ambtenaren van de ene politieke snit werden ontheven van hun taken maar doorbetaald qua loon. Bij latere machtswisselingen is er meerdere keren van stuivertje gewisseld.
Deze methode was natuurlijk wat duur voor een overheid, wat in combinatie met de lokale gewoonte om zo min mogelijk belasting te betalen voor onoverkomenlijke problemen zorgde. Zo moest natuurlijk de defensie wel op peil gehouden worden om de Turkse NATO-bondgenoten minutieus in de gaten te houden en waar nodig af te straffen.
De oplossing zal bekend zijn, die heette EEG wat in combinatie met een lichtelijk omkatten van financiële stromen voor alweer een mooi ziekenhuis of fraaie brug heel veel langer goed heeft kunnen werken dan binnen de oude, veel meer beperkte bandbreedte van de nationale economie.
Kunnen we als NL hier niet fraaie EU geldstromen aanboren?
Volgens mij zijn de salarissen voor hoge ambtenaren toereikend op een dergelijke werkbeeïndiging.
Bureaucratie is een maatschappelijke ziekte van incomoetente overheid op alle niveaus. Al die interimmanagers die ingehuurd worden om vervelende beslissingen te nemen voor bazen die dat niet doen om zelf zonder blaam te blijven. Al die samengestelde commissies die van alles en nog wat moeten oplossen voor de leidinggevenden die dat horen zelf te doen. Er zijn zoveel adviseurs in de diensten sector dat je je afvraagt wie is nog eigenlijk productief? De DOGE van Elon Musk zou hierop moeten losgelaten worden. Ongelooflijk wat in de VS is naar buiten gekomen. Maar misschien zouden wij het overtreffen.
Om even positief te beginnen eerst dit. Externe inhuur is op zich een goede zaak, als het gaat om eenmalige expertise, die niet in huis is en daarom uiteindelijk goedkoper. Maar het wordt een stuk beroerder – en ik spreek uit ervaring – indien je als externe specialist op de allereerste vergadering een lijn voor een projectontwikkeling uitzet en dan te horen krijgt van de ambtenaren, dat zoiets onmogelijk is. Over zoiets moet eerst meerdere keren vergaderd worden. Ik had toen al een pilot gemaakt, en daarmee goedkeuring gekregen om door te gaan. Na 3 maanden werd mijn tijdens de eerste vergadering voorgestelde lijn ongewijzigd overgenomen.
Om het nog spannender te maken. Voorafgaand aan dit project was men al twee jaar aan het zoeken, hoe dit kon worden uitgevoerd. Toen ik er mee geconfronteerd werd, kreeg ik veertien dagen om te bewijzen, dat het wel uitvoerbaar was. Na drie dagen deze uitdaging te hebben bestudeerd, mocht ik het samen met één collega uitwerken tot de geslaagde pilot, die ik al noemde.
Het afgeronde project werd uiteindelijk uitgeroepen tot meest succesvolle en binnen budget en tijd uitgevoerd. Dit alles speelde zich af bij de Belastingdienst meer dan 20 jaar geleden.
Dit voorbeeld bewijst m.i. dat onze overheid grotendeels functioneert als een willekeurig bedrijf.
De voornaamste motivatie van een bedrijf is het voorzien van inkomen voor de werknemers. De wensen van de klanten die het inkomen moeten genereren, zijn niet meer dan een middel.
Ook overheidsdiensten zijn er vooral op uit om zichzelf in stand te houden – door veel te vergaderen.
Prioriteit van een bedrijf is continuïteit. Zichzelf in stand houden.
Doel van het bedrijf is het maken van winst.
Als er geen winst is kan een bedrijf zichzelf niet in stand houden.
Onze overheid kan zichzelf alleen in stand houden door het incasseren van belastingen.
Wanneer wordt de grens bereikt?
Mensen met een ideologie kunnen een bedrijf geen continuïteit geven. Per definitie.
Er wordt altijd prioriteit gegeven aan de ideologie. Dat gaat ten koste van het bedrijf op de lange duur.
Beste Raymond,
Een plan is beter dan geen plan. En wie daar niet van overtuigd is, hoeft de sporen van de 14 jaar ‘leiderschap’ van de drs. maar in ogenschouw te nemen. Het kan best zijn dat er vele doelen waren die 100 % gediend zijn, maar dat waren nou niet de doelen – ‘voor visie moet je bij de opticien zijn’ – waar u en ik in ons burgerlijk bestaantje heel erg veel mee opgeschoten zijn.
Alleen vanuit het ambtelijk apparaat zal geen enkel initiatief los komen om de prettige status quo ook maar enigszin – voor Dorknoper Inc. – nadelig te beïnvloeden. En als zo’n driest initiatief toch de wind in de zeilen dreigt te krijgen, dan is met een paar simpele stappen de hele boel dermate in zanderige verten te sturen dat er nooit meer iets vernomen van zal worden.
Zie de frisse blik van NSC die ruim binnen één parlementaire periode – nota bene – door hun eigen gelederen in een paar ogenblikken verflensd is. En dan denken dat Eddy vH. bij de nieuwe verkiezingen het verschil kan maken.
In algemene zin geldt natuurlijk dat hoe mooier en omvattender de regels worden, hoe stroperiger de boel wordt. Daarmee worden haarlemmerdijkies – noodwet iemand? – meer en meer aantrekkelijk, wat op termijn er vanzelf voor zorgt dat willekeur en rechtsonzekerheid weer keurig netjes naar boven komen borrelen.
Elke rechtstatelijke democratie of democratische rechtstaat dient zo maat te houden om niet hopeloos de eigen houdbaarheid voorbij te galopperen.
Als dat gebeurt – en ik denk dat we het voor onze ogen zien gebeuren – dan koersen we af op toestanden waarbij een DOGE-aanpak nog verhoudingsgewijs heel humaan en sociaal is. De bestaande belangen zullen elke ingreep echter als fascisme, populisme en/of niet-rechtstatelijk kwalificeren.
Be careful what you wish for.
👍👍👍
U mist het allerbelangrijkste: subsidiariteit.
Veel van u voorstellen zullen alleen tijdelijk werken omdat elke organisatie zal groeien, de wet van Parkinson. De enige oplossing is de beslissingsbevoegdheid zo dicht mogelijk bij de burger leggen zodat deze de mensen die de beslissingen nemen kan aanspreken. Ik woon in een klein dorpje in Frankrijk en het is fantastisch wat een burgemeester kan doen van een dorp met minder dan 3000 inwoners.
Subsidiariteit is de basis van de EU volgens Artikel 5 dus er is een kader om beslissingsbevoegdheden naar de mensen te brengen. Er is bv geen enkele reden om de politiek rond de wolf in Brussel, Den Haag, en zelfs de provincie te regelen. Dat kunnen dorpen en steden prima zelf. Ido voor Natura2000 e.d.
Het bestuur moet zo dicht mogelijk bij de burger staan, alleen situaties waar het absoluut noodzakelijk is moet je coördinatie regelen.
Probleem hierbij lijkt me toch wel dat als een gemeente of provincie besluit iets zelf te regelen – zoals het afschieten van een bijtgrage wolf – andere overheden en NGO’s in de rij staan om de subsidiariteit van de gemeente of provincie te dwarsbomen.
We hebben zoveel lagen en soorten subsidiariteit, dat het niet meer zo geweldig werkt.
Nederlanders willen nu eenmaal graag de wereldverbeteraar uithangen. Hoeveel ambtenaren en hoeveel geld er ook wordt ingezet, het doel zal nooit behaald worden. Dus wordt er weer nieuw beleid ontwikkeld met nog meer geld en nog meer ambtenaren.
Je kunt dus alleen grote schoonmaak houden en ophouden een falende overheid te zijn, als de doelen worden beperkt door haalbaarheid. Zoals uitsluitend Nederlandse belangen behartigen i.p.v. belangen van de hele wereld.
Tja; als er steeds meer bedrijven het land verlaten en de overheid hier niets aan doet,wordt de ambtenarij steeds problematischer! Lekker salaris!! Mouwtjes opstropen bestaat niet meer! Gemak dient schijnbaar toch de mens!!
We kennen nu 4 bestuurslagen: De gemeente, de provincie, de regering in Den Haag en Moloch te Brussel. Om te beginnen moet daar minstens 1 laag uit. Mijn voorkeur is Moloch, maar zolang die hier de mores bepaalt is de regering in Den Haag overbodig.
Of je degradeert die regering tot provincie+ en je laat de provincies vervallen.
Verder kan AI heel wat ambtenaren vervangen. Maakt ook veel facilitaire ambtenaren overbodig. Maakt en passant ook heel wat consultants overbodig. En ja, net als met de mechanisering van arbeid destijds en automatiseren van arbeid rond de eeuwwisseling is nu de ambtenarij aan de beurt.
En als je toch bezig bent, zou je ook de schaalvergroting van samengevoegde gemeenten kunnen terugdraaien. Daarmee kan je kleine gemeenteraden (en ook weer gemeentepolitie) dicht bij de bevolking krijgen. Korte lijnen werken beter. Voor gemeentegrens-overschrijdende zaken kan je naar de provincie. En wat daar bovenuit gaat naar het rijk.
Ik vrees dat deze discussie achterhaald zal worden door de werkelijkheid. Ook als de maatregelen tot sterke ambtenaren reductie zullen worden uitgevoerd gaan daar al gauw een paar jaren overheen. Volgens Sam Altman (OpenAI), en anderen die verstand van dat soort zaken hebben, kunnen we AGI verwachten rond 2030; misschien sneller.
Wat we nu hebben is Artificial Narrow Intelligence: een AI kan 1 ding heel erg goed, bv schaken (Stockfish), of heel snel heel veel data verwerken en daar de essentie uit halen (ChatGPT en andere LLM’s). Zodra het stadium van AGI bereikt wordt, Artificial General Intelligence, zal een AI alle taken van de mens kunnen overnemen; mogelijk met uitzondering van een loodgieter of andere handarbeiders. Op dat moment kunnen alle ambtenaren vervangen worden, niet alleen in Nederland maar in alle landen. Reken maar dat de EU staat te popelen om alle lidstaten vanuit Brussel te besturen. Ook rechters zijn niet meer nodig omdat je eenvoudigweg de geregistreerde feiten naast de talloze wetboeken kunt leggen om tot een conclusie te komen. De AI zal zelf snel genoeg kunnen bepalen welke wetten overtollig zijn, samengevoegd of verwijderd kunnen worden.
Op het moment dat AGI bereikt wordt zijn er geen mensen meer nodig om de AI te verbeteren, dat kan hij nu zelf. Het enige wat de AI nodig heeft zijn data en energie, en wel heel veel van allebei. De nu slimmere AI gaat zichzelf steeds slimmer maken en je komt in een zichzelf versterkende cirkel terecht. Dat is wat ASI genoemd wordt, of Artificial Super Intelligence. Niemand kan inschatten wat een ASI gaat doen, sommigen voorspellen het einde van de mensheid, maar niemand weet dat zeker omdat een ASI vele malen slimmer gaat zijn dan wij ooit kunnen worden.
Beste Zafod,
Net zoals ‘de computer’ een papierloos kantoorbestaan zou inluiden?
De sporen die AI en al helemaal de super opgevoerde versies ervan zullen trekken in combinatie met steeds kortere concentratieboogjes (met dank aan de zoveelste vervlakkende onderwijsvernieuwing en pa en ma 100 % op de smartphone bij wijze van goed voorbeeld) zullen verbijsterend zijn. Ook al omdat de goemeente voor een groot deel niet meer het vocabulaire heeft om alsdan splijtende gedachten op dit punt te kunnen verwoorden.
Je weet tog? Niets dat niet in een TikTok-filmpje duidelijk te maken is.
Deze heilstoestand werkt alleen maar als de AI machines gevoed blijven worden met vele Kwh’s die wij met zijn allen besparen om tussen 16:00 en 21:00 niet te pieken op het stroomnet. We doen het toch voor elkaar. En of AI – ‘I’m sorry I can’t allow that, Dave’ – dan accepteert dat de stekker er uitgetrokken wordt als het wat al te ontwrichtend wordt qua energieverbruik, hallucinaties en onzinlagen.
Voor nu wijst AI er hoogstwaarschijnlijk op dat er complete digitale klimaatveranderende humuslagen over je internetcontent getrokken gaan worden, waardoor een kritische beoordeling of al die informatie min of meer klopt / juist is meer en meer onmogelijk zal worden.
En op die composthoop ‘leert’ AI dus verder.
Dat er iets te gebeuren staat is duidelijk, maar GIGO blijft gelden. In de tussentijd is het wellicht handig om ergens nog 25 deeltjes leuke Winkler Prins encyclopedie op de kop te tikken. De kennis is misschien 40 à 30 voorbij de tijd, maar wat er in staat is geen onzin.
Het kantoor waar ik werk is niet alleen papierloos, papier is zelfs verboden; overigens net als alle andere media waarop informatie naar buiten gesmokkeld kan worden. Ik kan me eigenlijk geen werkplek herinneren waar we nog met papier werkten. En ik werk niet eens voor een geheime dienst.
Het is mooi dat je ook een mening hebt over AI en wat ervan te verwachten. Hopelijk neem je het me niet kwalijk maar ik hecht wat meer gewicht aan de inzichten van mensen die in de frontlinie staan van de laatste ontwikkelingen.
Ik miste de volgens mij belangrijkste reden waarom het aantal ambtenaren in Nederland steeds groeit, terwijl in verkapte termen wél in het artikel te vinden is. Ik bedoel de opmerking “voor de rechtszekerheid”. Om maar geen fouten te maken, om accountable te zijn, transparant en vooral iedereen altijd eerlijk te behandelen, moet elke overheidshandeling of -beslissing juridisch gefundeerd zijn (bestuursrecht). Vervolgens worden daarop eindeloos gedetailleerde procesbeschrijvingen (protocollen) gebaseerd die tot op de letter gevolgd dienen te worden en waarvoor altijd meerdere personen moeten tekenen (gedeelde verantwoordelijkheid = geen verantwoordelijkheid!). Dus, hoe groot of klein het (verzonnen) probleem ook is, hoe dik of dun de aanvraag van iets: de procedure is heilig, er is geen ruimte voor maatwerk, er mag geen millimeter van de voorgeschreven visie of stappenplan afgeweken worden. We willen immers geen willekeur!