Advertenties

Het brein van de zwevende kiezer ontrafeld

Onverwachte gebeurtenissen kunnen doorslaggevend zijn voor de kiezer

Volg OpinieZ

 

Het brein van de zwevende kiezer ontrafeld

CC0

 

In de peilingen gaat de VVD nog steeds aan de leiding. Dat intrigeert mij. Ik denk veel na over het vraagstuk welke variabelen bijdragen aan de politieke werkelijkheid van de burger. Om dit vraagstuk te introduceren wil ik drie denkwerelden naast elkaar zetten: die van Rutte, Baudet en Klaver.

Wereldbeelden

Iedereen heeft een wereldbeeld. Het helpt je de oorsprong van de kosmos, het leven, bewustzijn, morele waarden en andere fenomenen te begrijpen. Dit wereldbeeld wordt tijdens je leven gevormd en continu bijgeschaafd door je ervaringen. Het basale wereldbeeld ontstaat tijdens de opvoeding, maar het ontwikkelt zich verder zodra je zelfstandig kunt nadenken. In de puberteit en op school ontdek je dat er bepaalde verschillen ontstaan tussen jouw wereldbeeld en dat van je ouders.

Rutte’s zorgeloze wereld

In de wereld van premier Mark Rutte gaat het (na jaren van economische laagconjunctuur en bezuinigingen) weer lekker in Nederland. De lonen stijgen, de huizenprijzen gaan omhoog, de immigratie is onder controle gebracht aan de randen van Europa en de EU slaagt er steeds beter in om samen te werken op het gebied van veiligheid. De EU mag dan soms inefficiënt zijn, maar terugvallen op een versnipperd Europa met de kans op intra-europese fricties, is een slecht alternatief.
Er is reden om optimistisch te zijn, er is politieke stabiliteit met kabinetten die de rit uitzitten. En iedere partijcrisis wordt op een normale manier opgelost. Politiek is mensenwerk, niks aan de hand. Tot nu toe is Nederland behoed voor terroristische aanslagen. Nederland kan twee keer per jaar op vakantie, werkt lekker en staat op de innovatielijstjes bovenaan!

Baudet’s bezorgde wereld

In de wereld van Baudet (en Wilders) bewegen de trendlijnen juist de verkeerde kant op, zo ook Nederland. Het referendum is afgepakt, de immigratie is massaal en gaat Nederland significant veranderen. De belastingdruk is enorm en neemt alleen maar toe; bedrijfswinsten groeien sterker dan de lonen. De EU is een trage dieseltrein en vervalt in ridicule maatregelen als de discussie over zomer- en wintertijd. We moeten tientallen miljarden investeren in bizar klimaatbeleid met een miniem effect op de temperatuur, de schone gaskraan gaat dicht en onze krijgsmacht wordt aan zijn lot overgelaten. Het partijkartel draait, bepaalt en beslist, niemand doet ertoe, behalve Unilever en Shell. Die bepalen de agenda van Rutte. Redenen genoeg dus om bezorgd te zijn.

Klaver’s droomwereld

Jesse Klaver droomt, maar is ook bezorgd: over het klimaat, over de kinderen van vluchtelingen die mogelijk uitgezet worden en over de bonussen van de bankiers. Er is behoefte aan minder kapitalisme, meer solidariteit in de samenleving, meer overheidsingrijpen en minder vrij spel van de maatschappelijke krachten. Er moeten meer mensen aan de slag, de lasten moeten eerlijker verdeeld worden en de economie moet duurzaam worden.

De bezorgdheid delen Baudet en Klaver. Ze waren het wonderlijk genoeg best eens in hun kritiek op het regeringsbeleid. Dat bleek in september tijdens RTL Late Night.

 

En nu?

Rutte, Baudet en Klaver hebben elk een ander wereldbeeld en ze hebben alledrie op onderdelen gelijk. Dit is ook typisch voor een discussie op een verjaardag als een politiek vraagstuk ter sprake komt. Argumenten van de werelden komen bij elkaar en de conclusie is vaak dat het wel anders moet, maar dat de apocalyps nog een ver-van-mijn-bed-show is. We moeten duurzaam leven, maar de wereld vergaat niet als we het klimaatakkoord niet omarmen. Vluchtelingen zijn best tijdelijk welkom, maar economische migranten niet. Criminelen moeten worden aangepakt.  Kortom: nee, we bevinden ons niet op de rand van de afgrond in Nederland, maar nee, het gaat óók niet lekker.

Electorale verschuivingen

In de peilingen staat Forum voor Democratie (FvD) al een tijd op grote winst, terwijl de PVV maar weinig verliest ten opzichte van de uitslag van de laatste Tweede Kamerverkiezingen. De VVD daalt, maar blijft wel de grootste partij. Het CDA en D66 halveren. In het meest waarschijnlijke scenario verliezen VVD en CDA zetels aan FvD, terwijl de klap bij de VVD gedempt wordt door liberale kiezers die van D66 overstappen naar de VVD. Of naar GroenLinks.

Zwevende kiezers

Uit voorgaande verkiezingen (Kantar) is bekend dat er potentieel 30 zetels zijn voor zwevende kiezers en daarboven nog 20 tot 30 zetels vanuit de groep die niet 100% zeker weet op welke partij te stemmen. De NOS ging zelfs uit van 100 “zwevende zetels” (tweederde van alle Nederlanders) bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen op basis van I&O-research.

De grote groep zwevende kiezers is goed voor naar schatting 50-100 zetels. Gemiddeld kunnen er 75 zetels schuiven. Dat gebeurt vooral tussen aanpalende partijen. Een VVD-er wordt immers niet opeens een SP-er en een PVV-er zal niet zo snel DENK stemmen. Wat motiveert deze kiezers om over te stappen? Het is voor een Rutte-fan niet makkelijk om opeens een aanhanger van Baudet te worden. Of om als gematigde D66-er opeens naar het meer activistische GroenLinks te gaan.

Invloeden op wereldbeeld

Welke variabelen beïnvloeden je politieke wereldbeeld, en dus de keus voor een politieke partij die daarbij hoort?

1. Sociale klasse

De eerste variabele is de maatschappelijke klasse waartoe je behoort.

Hoe je tegen de wereld aankijkt, wordt van jongsaf aan sterk door je directe omgeving beïnvloed. De buurt waarin je opgroeit, de school die je bezoekt, het beroep van je ouders, de welvaart die je ervaart, de studie die je kiest, het werk dat je gaat doen. Het beïnvloedt je politieke voorkeur en tevens of je überhaupt wel naar het stembureau zult gaan.

2. Gebeurtenissen

Waar je vandaan komt is één ding, maar wat je beleeft is minstens zo belangrijk.

Je wereldbeeld kan opeens drastisch veranderen als je iets meemaakt. Een inbraak door Oosteuropeanen kan jouw mening over arbeidsmigranten sterk beïnvloeden, een prettige Marokkaanse collega je mening over de islam.  Ziekte in de familie beïnvloedt je mening over de zorg en de zoveelste lerarenstaking maakt je misschien cynisch tegenover het onderwijs.

3. Persoonlijkheid

Ook je persoonlijkheid maakt verschil. Extraverte mensen zijn bijvoorbeeld meer op het contact met anderen gericht en zullen ook vaker een risico nemen. Introverte mensen calculeren beter, zijn meer op zichzelf en redeneren vaker iets verder door. Welbespraakte politici met een mooi verhaal resoneren beter bij extraverte mensen, terwijl mensen van de inhoud liever een feitelijk verhaal horen.

4. Politieke betrokkenheid

Nederlanders hebben wel een mening over politiek, maar slechts weinigen zijn lid van een politieke partij. Partijleden stemmen meestal op hun eigen partij. Ben je lid-af, dan is het waarschijnlijker dat je zweeft. Niet-politiek-betrokkenen (die bijvoorbeeld niet weten dat Klaver een linkse politicus is) kijken meer naar de uitstraling van een politicus. Of ze stemmen gewoon hetzelfde als altijd.

5. Idolen

Verreweg de belangrijkste variabele is tegenwoordig de verpersoonlijking van het wereldbeeld waar je je goed bij voelt. Ben je van #teamtrump of ben je van #antitrump? Vind je Baudet een visionair of een aansteller? Is Rutte een stabiele premier? Of is hij een gladde leugenachtige aal? Onbewust kies je iemand bij wie je je thuisvoelt, met wie je een biertje zou willen drinken en met wie je voor de dag kan komen. Dit kan tweeledig worden uitgelegd: hoe je idool als persoon is en wat hij of zij voor elkaar krijgt. Dus je kan voor Trump zijn om zijn daden, maar hem als persoon verafschuwen.

6. Werkkring

Je werkkring is van invloed op je politieke voorkeur. Een ambtenaar zal zijn mening over de overheid aanpassen aan zijn dagelijkse ervaring. Dit kan meer inlevend zijn doordat hem de complexiteit duidelijk wordt, of juist kritischer doordat hij wantoestanden tegenkomt. Hetzelfde geldt voor beroepsgroepen als militairen, docenten en beveiligers.

7. Ondersteunende narratieven

Narratieven (frames of verhaallijnen) zijn krachtige instrumenten om opvattingen te veranderen. Een bekende is de kartel-these van Thierry Baudet. Veel mensen voelen aan dat baantjes verdeeld worden in de politiek, maar een pakkende verhaallijn beïnvloedt de gedachtenvorming en laat individuele wereldbeelden verschuiven. Een ander frame dat momenteel ontstaat is ‘de dictatuur van de minderheid’. Dit laatste zie je vooral rondom identiteitspolitiek waarbij na veel ophef door een gekwetste groep de meerderheid moet inbinden.

8. Momentum

Een niet te onderschatten reden om ergens op te stemmen is momentum. Mensen horen liever bij een winnaar dan bij een verliezer. Ze willen graag deel uitmaken van een succesvolle beweging. Het is makkelijker om GroenLinks of Forum te stemmen en te winnen, dan om CDA of VVD te stemmen en te gaan verliezen. Peilingen spelen hierin een belangrijke rol, maar nog belangrijker is het gesprek over de peilingen.

wereldbeeld3

Waar het op aankomt

Zo vlak voor de verkiezingen kunnen niet veel variabelen meer worden beïnvloed. Op het laatst kunnen alleen nog gebeurtenissen een grote rol spelen. Gebeurtenissen met impact voor de komende verkiezingen zijn de doorrekening van het klimaatakkoord, de update vanuit het CPB over de koopkrachtcijfers en enkele Kamerdebatten die een grote impact kunnen hebben op het momentum en de ondersteunende narratieven. Als blijkt dat onze koopkracht enorm onder druk komt, dan zal dit het narratief van de oppositie dat Rutte wederom heeft gelogen versterken.

Wat er ook gebeurt, het worden in elk geval spannende weken voor de politieke partijen.

Email-abonnement

14
Reageer.

Meld je aan om te reageren.
avatar
1800
5 Draadjes
9 Antwoorden
3 Volgers
 
Meest bediscussieerde reactie
Meest actieve draadje
8 Auteur(s)
RonFransFrans BBegrensEuropa!Sabreur Recente reacties van de auteur(s)
  Abonneren op reactie(s)  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Theo Prinse
Theo Prinse
Artikelwaardering :
     

Rutger van den Noort benoemt correct de zwevende kiezer als de nummer een factor in de verkiezingen van het laatste decennium.
Sinds het einde in 1991 van de extreme politiek maatschappelijke polarisatie van de koude oorlog en de gestage daling van de abonnees van kranten door de opkomst van social media is de zwevende kiezer in aantal fors gegroeid.
Tegelijk heeft links juist na het wegvallen van het met de Sowjet Unie samenhangende klassieke economische marxisme daarvoor het culturele marxisme van 1968 in de plaats gesteld.
Het cultureel marxisme van de Anthropogenic Global Warming en met het multiculturalisme samenhangende niet-westerse immigratie maffia, Europese lage lonen dictatuur, is als veelkopig monster door de instellingen gemarcheerd en heeft zich gelieerd met de opkomst van de islam in de wereld.
De groeiende groep Nederlandse zwevende kiezers werd ontdaan van het simpele arbeider vs kapitalisten klasse concept en ziet zich nu overrompeld door een tsunami aan quasi strijdperken.
Hierdoor is de zwevende kiezer veel vatbaarder voor de linkse media manipulatie en waarom de niet-linkse social media als fake geframed wordt.
Nederland moet uit de Europese unie en weer soeverein over de eigen wetten heersen.

ni28
ni28
Artikelwaardering :
     

Uitstekende analyze van de diepte van menselijke geest. Blijft een vraag over, en nu? Veel mensen blijven toch stemmen zoals zij gewend zijn. Overgaan naar een partij met een totaal andere denkbeeld zal voor velen een te grote stap zijn die zij niet durven nemen. Incidenten van de laatste tijd zullen weer cruciale rol spelen. Voor Rutte was het eerder het weigeren van een Turkse minister en nu de stiekeme aankoop van aandelen Air France/KLM. Wat goed zal menige kiezer denken die intussen vergeet dat ie weer meer aan belastingen kwijt is dit jaar. En Rutte blijft bij zijn leugen dat iedereen op vooruit gaat totdat men het gelooft. Zijn kansen zijn weer beter geworden. De gemiddelde kiezer blijft kritisch op e zittende macht tot de dag van de verkiezingen. Dan stem ie weer zoals ie gewend is. Voor zekerheid, dan. Ellende die wij hebben is hem bekend en alles wat nieuw is kan verkeerd uitpakken. En zo blijft alles bij het oude en wordt weer een vakantie geboekt. Ach ja, wij hebben het toch nog goed!?

karton
karton

@ ni28.
“De gemiddelde kiezer blijft kritisch op de zittende macht tot de dag van de verkiezingen. Dan stemt ie….voor zekerheid”.
Vóór ik ga stemmen kijk ik áltijd naar wat een partij heeft gezegd vóór de verkiezingen en vervolgens naar wat zij daarvan hebben terecht gebracht. Evenzo volg ik de z.g. “leiders” van die partijen, zowel in de Kamer als in de regering.
Al járenlang kom ik tot dezelfde conclusie :
IK BEN WééR BESODEMIETERD, HOOFDZAKELIJK DOOR LEDEN VAN DE REGERINGSPARTIJEN!!

Een z.g. partij/programma, ook al is die zo dik als de Bijbel, geeft geen enkele zekerheid, zelfs geen aanwijzing van de richting waarin de betreffende partij zal gaan.
Met één pennenstreek verandert zo´n partij haar beloften.

Sabreur
Sabreur

@karton : dit zou de taak van de MSM moeten zijn. Het analyseren van het stemgedrag van de politici in lijn met de gedane beloften.
Helaas levert het hen veel meer subsidiegeld op om deze leugenaars een podium te bieden om hun leugens over onze hoofden uit te strooien.

ni28
ni28

Beste Karton, ik ken helaas genoeg mensen die de hele jaar door boos zijn op de zittende regering maar als puntje bij paaltje komt stemmen zij weer wat zij al de hele leven stemmen. Helaas en het is triest maar mijn vertrouwen in de gemiddelde kiezer is niet hoog meer.

karton
karton

@ ni28.
Ook mijn vertrouwen in de gemiddelde kiezer is niet hoog meer.
Maar nóg minder hoog is mijn vertrouwen in de z.g. “boven-ons-gestelden”, w.o. “politici”.

Ni28
Ni28

Helaas worden deze politici in het zadel gehouden juist door deze type kiezer en dat weten zij. Daarom veranderd ook niets.

karton
karton

@ Ni28.
Een nóg betere aanleiding om te gaan stemmen op 20 maart a.s. is er niet !!!!
(maar dan niet op de huidige “regerings”-partijen)

BegrensEuropa!
BegrensEuropa!
Artikelwaardering :
     

De vraag van Van den Noort is: wat kan de 75 (50-100) zwevende kiezers nog beinvloeden? De onderliggende vraag (van Opiniez) is: hoe kan realo-rechts in 2021 (of eerder) een zodanige meerderheid krijgen dat een realo-rechts kabinet onvermijdelijk wordt? Ik mis in dit stuk de punten van geloofwaardigheid (naar de kiezer) en onderling vertrouwen (tussen de kabinetspartijen). Als we kijken naar de laatste twaalf kabinetten dan zie je dat Lubbers III viel op milieubeleid (Nijpels!), Kok II op moslimconflict (Srebrenica), Balkenende IV ook op moslimconflict (Uruzgan na verlies gezag Balkenende in Irakconflict), dus nu krijgen we Rutte III. Dat worstelt met zowel milieubeleid (klimaatwet, weer Nijpels!) als de gevolgen van moslimconflicten (massamigratie). Dus de signalen voor Rutte III staan op rood. De drammers van kryptogroenlinks D66 en CU zetten de boel onder druk, onder dreiging van verlies meerderheid in Eerste Kamer neemt die druk nog verder toe. Het kabinet heeft zichzelf in het pak genaaid met het idee van een Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Is dus zelf verantwoordelijk. Die verantwoordelijkheid rust ook zwaar op de VVD (Rutte, Wiebes). Een en ander geeft wel een lekkere meerderheid, maar iedereen ziet dat de klimaatwet niet klopt en massamigratie evenmin. Allebei hebben een sterke EU component, dat is bekend. En daarnaast hebben we achterlijke identiteitspolitiek waar niemand op zit te wachten. Hoe sneller er wordt ingegrepen hoe beter (universele wet). De crisis waarvan iedereen weet dat die komt kan worden bespoedigd door een flinke verschuiving in de Eerste Kamer. En dat gaat onvermijdelijk gebeuren, maar onvoldoende voor een solide meerderheid. Laatste peiling: VVD 22 + PVV 18 + FvD 18 + CDA 9 + 50+ 5 + SGP 3 = 75.

BegrensEuropa!
BegrensEuropa!

Er wordt de afgelopen kabinetsperiodes vaak geschermd met de “bestuurbaarheid van het land” en “niet aan de zijlijn blijven staan” (dat laatste vooral als verwijt naar de PVV, terwijl er juist een cordon sanitaire is tegen de PVV – en FvD? – zodat het wel aan de zijlijn moet blijven staan, tenzij het even gebruikt kan worden om VVD verlanglijstjes in te willigen). Wat we met de krappe meerderheden met veel verschillende coalitiepartijen zien is dat er geen normaal beleid meer gemaakt wordt, m.n. sinds Rutte I. Rare verlanglijstjes worden ingewilligd als zoethoudertjes (130 km/u), maar hete hangijzers worden omzeild, hoe belangrijk ze ook voor de toekomst van het land mogen zijn. Bestuurbaarheid is nu juist bedoeld om waarheid en redelijkheid te laten zegevieren en niet te vierendelen. Als voldoende mensen dat inzien, en daar lijken de peilingen in toenemende mate op te wijzen, dan komt het wel goed met realo-rechts.

Frans
Frans
Artikelwaardering :
     

Het basis probleem zit hem in ons democratische systeem zelf.
Zo is een ongekleurde voorlichting van het electoraat een basis voorwaarde voor democratie en hoort dus in het democratische systeem zelf verankerd te zijn.
Dat dit niet het geval is moge duidelijk wezen.
Vervolgens is daar dan het probleem dat de kans dat er tussen die paar honderd kandidaat volksvertegenwoordigers eentje zit die over alle politieke kwesties exact hetzelfde denkt als de benutter van het rode stem potlood vrij klein is.
En dan is er nog het, eigenlijk niet in ons democratische systeem thuis horende, partijen systeem en de daar tegenwoordig aan verbonden “partij discipline”.
Zelfs als er al een kandidaat volksvertegenwoordiger gaat zijn die over alle politieke kwesties exact hetzelfde denkt als degenen die op hem gestemd hebben gaat deze dus vervolgens bij stemmingen in de kamer niet naar eigen inzicht en overtuiging mogen stemmen.
Ons democratische systeem is een restaurant waar je niet uitgebreid “à la carte” kunt eten, je kunt enkel kiezen uit een beperkt aantal menu’s, en op elk menu staan wel wat dingen waar je niet enthousiast over bent, en vaak zelfs dingen die je simpelweg niet lekker vindt.
Ons democratische systeem is gewoon niet meer van deze tijd; principieel niet in staat de sinds haar geboorte enorm toegenomen maatschappelijke, economische, en technologische complexiteit in goede banen te leiden.
We zijn aan een democratie 2.0 toe; een directe democratie waarin de politiek enkel mogelijke beleidsopties aanbied, waar een goed en ongekleurd voorgelicht electoraat dan vervolgens middels een referendum systeem rechtstreeks ja of nee tegen kan zeggen.

Ron
Ron

Dag Frans,
U kent vast wel het Libertarische stokpaardje m.b.t. democratie: twee wolven en een schaap die overleggen over wat er vanavond op het menu zal staan. Dus graag een zeer kleine staat, met als taak grenzen beschermen, beschermen van de rechten en vrijheden van het individu. Particulier initiatief; goudstandaard; een ieder heeft recht op de vruchten van zijn arbeid.
Om met Ron Paul te spreken en te eindigen: Don’t steal – the government hates competition!

Frans
Frans

@ Ron
Het concept “democratie” heeft zijn voor en nadelen, zo zal een democratie bijvoorbeeld altijd de dictatuur van de meerderheid blijven.
Beste argument vóór de democratie is dat dit het minst slechte alternatief is…
Maar daarom is het dus (inderdaad) ook belangrijk dat een overheid zich beperkt tot het noodzakelijke en zich zo min mogelijk bemoeit met het leven van de burger.
Scheelt ook een hele berg belastingcenten overigens.
En hetzelfde geld voor de EU natuurlijk.
Om jouw voorbeeld er even bij te halen; de wolven heten Frankrijk en Duitsland, de naam van het avondeten mag je zelf invullen…

Frans B
Frans B
Artikelwaardering :
     

Van Rutte 3 zijn we voorlopig nog niet af. Hij heeft wel vaker geregeerd zonder meerderheid in de Eerste Kamer. Je kunt veel van de man zeggen, maar in onderhandelen en compromissen sluiten is hij goed en Groen Links en de PvdA zijn de meest waarschijnlijke kandidaten om mee in zee te gaan. FvD en PVV gaan zo hard tekeer tegen het kabinet dat daar, hoe groot ze ook worden, weinig zaken mee te doen valt. Dat “realo” rechtse kabinet is meer een fantasierechts kabinet. De vorige keer dat CDA en VVD met de PVV samenwerkte was ook bepaald geen succes en dat zijn ze bij de regeringspartijen nog niet vergeten.