Over Anomalisa, de nieuwe film van Charlie Kaufman
Arabist. Afgestudeerd op de "moderne" geschiedenis van het Midden Oosten.
- De onnodige nasleep van de moord op Samuel Paty - 2 november 2020
- Neo-moslim Joram van Klaveren kent illustere voorgangers - 10 februari 2019
- Filmbespreking: Meyer Levin en “The Illegals” - 7 december 2018
In een interview met de Volkskrant beweerde Francis Ford Coppola dat de Gouden Eeuw van de film nog niet was aangebroken. Wat hem zelf betrof dacht hij aan persoonlijke films die lieten zien waarover hij nadacht en wat hij voelde.
Dat is moeilijk, vond hij en dat is het ook. Een filmmaker die duidelijk op weg is naar die Gouden Eeuw is Charlie Kaufman. Niemand weet op zo’n gelaagde wijze binnen te dringen in de psyche van de moderne hedendaagse mens, gevangen in al haar tegenstrijdigheden. De scenarioschrijver van grensverleggende films als Being John Malkovich en Eternal sunshine of the spotless mind, kwam pas in 2008 met zijn debuut, het ambitieuze en moedige Synecdoche New York. Een film met een fenomenale rol van Philip Seymour Hofman over een getroebleerde theatermaker die zijn hele leven bezig is met zijn ultieme levenswerk, totdat het uiteindelijk verglijdt zoals het leven zelf.
krachtige metafoor over
leven en wezenloosheid
Nu is er dan Anomalisa, noodgedwongen een animatiefilm, omdat Kaufman na Synecdoche New York niet meer in staat was de financiering rond te krijgen. Het is een beperking waar Kaufman een krachtige metafoor van heeft weten te maken over leven en wezenloosheid.
Ogenschijnlijk simpel verhaal over Michael, een customer service guru die in al zijn ellende een congres bezoekt voor een lezing naar aanleiding van zijn helpdesk bijbel. Zijn illusies over leven en liefde zijn duidelijk kapot en geruïneerd. Iedereen buiten Michael blijkt dezelfde stem te hebben totdat daar uit het niets opeens een levende vrouwenstem weerklinkt.
Wanhopig en tegelijkertijd gebruik makend van zijn heldenstatus bij talloze helpdeskmedewerkers die zijn afgereisd om hem te horen spreken, klampt hij zich vast aan dat kleine beetje menselijkheid dat hij meent te ontwaren. Een anomalie op het monotone, levenloze geroezemoes waarmee hij is omringd. Persoon achter de stem blijkt Lisa te zijn (vandaar de titel) een nogal corny, maar ontwapenend onschuldige en eerlijke vrouw. De hieruit voortvloeiende sexscene is inmiddels een veel besproken klassieker en laat niemand onberoerd.
Maar voor Michael zal het niet genoeg zijn om de horreur van zijn leven te verdrijven. Hij komt terug met een nogal ongelukkig op de laatste valreepcadeau voor zijn zoon. Een soort bizarre antieke Japanse pijppop, aangeschaft in een toyshop die ’s avonds nog open was en een sexshop bleek te zijn. In een soort analogie anomalie op It’s a wonderful life van Frank Capra valt Michael met zijn neus in een surpriseparty die vooral een bevestiging is van de hel waarin hij leeft.
Er is nog een kleine toegift waarin Anomalisa on the road, badend in hoopgevend licht, een briefje schrijft dat heel anders zal zijn dan de brief waarmee de film begon. Liefdevol en zonder verwijten of verwachtingen stelt zij vast wat er tussen hun was en vooral wat er niet was. Beter kan je het niet krijgen, althans niet in dit leven.
Een anomalie op het monotone,
levenloze geroezemoes
Nog nooit is de wanhoop van de sleur zo nauwgezet in beeld gebracht. Beeldje voor beeldje. Dertig beeldjes per seconde. De film blijft dagen doorwerken. Het herbeleven van de details doet telkens weer een ander licht schijnen op de betekenis. Lees de mooie persoonlijke bespreking van Zadie Smith, die op dezelfde dag met haar zoon ook nog een 4d kleuterspektakel van Robert Zemeckis zag. Anomalisa schrijft in haar brief dat in haar Japans-Engels woordenboek stond dat Anomarisa een godin in de Hemel is. Niet dat zij zichzelf zo ziet maar zij vond het gewoon vermeldenswaard.
Op zoek naar deze godin stuitte ik ook op dit prachtige blogvan de onbekende Elia Hayes. Het geeft weer een andere draai aan het eind. Zonder woordenboek kon Lisa overigens weinig kaas maken van Michaels helpdeskbijbel.