We moeten af van het financiële rondpompcircus in de Zorg
Ga eindelijk eens kijken naar kosten en baten
Dat onze overheid met veel te weinig kennis van zaken er niet in slaagt om de grote problemen van deze tijd op te lossen zien we dagelijks gedemonstreerd. Niet alleen ontbreekt een professioneel energieplan, ook op andere terreinen – bestaanszekerheid, gezondheidszorg – lopen de kosten steeds verder op terwijl het rendement bedroevend laag is. Het kan anders door kennis van zaken bij bewindslieden te eisen, concrete oplossingen te formuleren en kosten-baten analyses in te voeren.
In het vorige artikel over kosten en baten van overheidsuitgaven hebben we gekeken naar het huidige energiebeleid. We lieten zien dat de professionele energiewereld in hun kosten-baten analyse (KBA) gebruik maakt van het begrip ‘Energy Return on Investment (EROI)’. Dat geeft aan hoeveel kilowattuur energie (Nin) we in een energiesysteem moeten investeren om er Nout kilowattuur uit te krijgen. Of in een simpele formule: EROI = Nout/Nin. Zo’n professionele KBA laat zien dat de moderne kerncentrale torenhoog boven alle alternatieven uitsteekt: EROI = 75! Ook de fossiele brandstoffen scoren uitstekend (EROI = 28), maar met windenergie is het triest gesteld (EROI = 4) en met zonenergie is de situatie nog treuriger (EROI = 2).
We hebben uitgelegd dat voor mensen met enig verstand van energietechnologie deze werkelijkheid géén verrassing is. Het is dus uitermate treurig dat onze overheid niet naar deskundigen heeft willen luisteren en juist gekozen heeft voor de allerslechtste alternatieven. Denk daarbij ook aan ons aardgasbeleid. Wist u dat er nog voor zo’n 600 miljard euro (!) aan aardgas onder de Nederlandse bodem zit, maar dat de overheid bezig is de productieputten vol te gooien met beton? Wat bezielt de huidige politieke generatie?
Kabinet, waar blijft dat broodnodige professionele energieplan?
Maatschappelijk rendement
En hoe zit dat met de andere beleidsgebieden van de overheid?
In het volgende zullen we kritisch kijken naar de rendementsgetallen van oplossingen die de overheid heeft gekozen voor problemen in de zo belangrijke zorg- en zekerheidssector. We zullen dat doen door te kijken naar hoeveel euro’s de overheid uitgeeft aan de gekozen oplossing (Nkosten) en hoeveel euro’s er uiteindelijk bij de doelgroep terechtkomen (Nbaten). In deze maatschappelijke sector wordt hiervoor het begrip ‘Social Return on Investment (SROI) of Maatschappelijk Rendement’ gebruikt. Het SROI van een overheidsapparaat kan dus eenvoudig worden uitgerekend met de simpele formule: SROI = Nbaten / Nkosten.
Ik zal in het volgende twee specifieke voorbeelden uit de bovengenoemde sector geven, volledig gebaseerd op harde feiten. Let daarbij op dat als de SROI <<1, dat dan de verliezen onacceptabel groot zijn en de politiek zich moet afvragen of het ligt aan de ineffectiviteit van de gekozen oplossing of dat het te wijten is aan de inefficiëntie van het uitvoerende overheidsapparaat. We zullen in de voorbeelden zien dat beide het geval is.
Voorbeeld 1: bestaanszekerheidsvangnet
Het rondpompcircus is door de overheid in het leven geroepen om mensen die niet kunnen werken (‘inactieven’) te ondersteunen. Zoals de naam al zegt, in dit overheidsapparaat houden ambtenaren in rondpompbanen een bizar circus in stand, waarin premies en belastingen met onzinnig veel bureaucratie worden geïnd en vervolgens weer met nóg meer onzinnig veel bureaucratie worden uitgedeeld. Dat innen en uitdelen is ontaard in een ondoorzichtig doolhof aan superingewikkelde activiteiten en beslissingen (wie niét, wie wél en hoeveel?), waarin fraude en onrecht welig tieren. Een berucht voorbeeld is de kindertoeslagenaffaire!
Eind 2025 waren er 1,5 miljoen inactieven. Dat zijn de personen die de doelgroep vormen voor het rondpompcircus. Als we ervan uitgaan dat die personen met alle toeters en bellen recht hebben om gemiddeld €2.000,- netto per maand op hun rekening gestort te krijgen, dan komt er dus in totaal bij deze doelgroep 12 x €2.000 x 1,5 miljoen = €36,- miljard terecht. Maar de overheid gaf in 2025 meer dan €110 miljard uit aan het zekerheidsvangnet. Dit betekent dat meer dan 2/3 van de bestaanszekerheidsmiljarden niet bij de doelgroep terechtkwam, maar aan fraude werd uitgegeven en aan de bureaucratische strijkstok van het overheidsapparaat bleef hangen. Weer in termen van het SROI: van de euro’s die werden uitgegeven (Nkosten) door het desbetreffende overheidsapparaat (‘rondpompcircus’), kwam slechts 1/3 bij de doelgroep (Nbaten) terecht: SROI = 1/3. Wat een onvoorstelbare verspilling van ons belastinggeld (jaarlijks 74 miljard euro).
Voorbeeld 2: gezondheidszorg
De gezondheidszorg is al vele kabinetten een knetterend hoofdpijndossier. De kosten voor onze gezondheidszorg rijzen de pan uit (± 8% / jaar) en bedroegen in 2025 ongeveer 120 miljard euro. Zonder hervorming wordt dat in 2030 al 170 miljard euro. Onze gezondheidszorg zal dus snel ingrijpend moeten worden veranderd. De pseudo-commerciële bureaucratische zorgverzekeraars moeten verdwijnen. Dat geldt ook voor de ruim 18.000 – elkaar beconcurrerende en in toenemende mate malafide – zorgleveranciers.
Wist u dat de fraude in de gezondheidszorg in 2025 wordt geschat op ruim 10 miljard euro? Gevreesd moet worden dat dit bedrag slechts het topje van de ijsberg is. Naast toenemende fraude zien we ook nog eens de wachtlijsten oplopen. En wist u dat er 1,4 miljoen personen werken in zorg en welzijn? Bijna de helft van de salarissen van die personen gaat op aan doorgeslagen bureaucratie. Komt u wel eens in een ziekenhuis of bij een zorgorganisatie? Valt het u dan niet op dat zoveel personen in beslag worden genomen door hun computerscherm? Kijkend naar al deze tekortkomingen: natuurlijk nemen de wachtlijsten toe, natuurlijk wordt de zorg onbetaalbaar.
Nationale gezondheidszorg (NGZ)
Als onderdeel van mijn boek Masterplan voor de Toekomst van Nederland wordt voorgesteld dat de basiszorg voortaan geleverd wordt door een ziekenfonds in een modern jasje, de Nationale Gezondheidszorg (NGZ). De uitgangspunten van de non-profit NGZ zijn kwalitatief-hoge, bureaucratie-arme en vooral patiënt-zinvolle zorg. Dat laatste is ook gericht op de overconsumptie in het hoge medicijnengebruik en het uitvoeren van dubieuze medische ingrepen in ziekenhuizen.
De nieuwe NGZ zit ook vol met innovaties. Zo zal de preventieve gezondheidszorg met efficiënte laagdrempelige diagnostische klinieken (denk niet alleen aan hartecho’s en röntgenfoto’s, maar ook aan CT-scans en MRI’s), efficiënte gespecialiseerde klinieken voor planbare ingrepen (zoals heup-, knie- en staaroperaties) en efficiënte speciale klinieken voor ouderenzorg de hoogste prioriteit krijgen. Alle klinieken krijgen een ranking op basis van de kwaliteit die ze afleveren. Doorgeslagen bureaucratie en winstbejag zijn uit den boze in de basiszorg!
De non-profit NGZ werkt uiteraard met één uniform Elektronisch Patiënten Dossier (het uniforme EPD). De focus van ziekenhuizen komt te liggen op spoedeisende behandelingen en alle zinvolle medische zorg die de klinieken niet leveren. Verzekeraars spelen alleen nog een rol in de private zorgsector.
Als we starten met de invoering van de bureaucratie-arme NGZ in 2030 en we de kosten van het fraude-arme basiszorgpakket per volwassene schatten op €500 per Nederlander per maand, dan zijn nieuwe kosten voor 14 miljoen volwassenen 12 x 500 x 14 miljoen = 84 miljard euro per jaar (Nbaten). Als we dat vergelijken met de razendsnel uitdijende kosten van de huidige apparaatskosten – 170 miljard euro (Nkosten) in 2030 – dan komen we op een SROI = 1/2. En dat beschamend lage getal wordt snel nóg lager als we niets doen.
Met een masterplan de weg omhoog
Onze democratische rechtsstaat zal zich opnieuw moeten uitvinden, anders blijft Den Haag bestuurlijk één grote modderpoel. Wist u dat ons democratisch bestel dateert uit het jaar 1848? Het bestel is ruim 175 (!) jaar geleden ontworpen en ingevoerd door de grote staatsman Rudolph Thorbecke.
Sindsdien is de samenleving spectaculair gegroeid en veranderd. Wist u dat in 1850 de bevolking heel stabiel was en al eeuwen bestond uit slechts drie miljoen inwoners? Omdat in de moderne samenleving alles technisch, economisch en sociaal met elkaar verbonden is (‘complexiteit’), zal het besturen van ons land broodnodig vernieuwd moeten worden. In deze moderne tijd waarin alles samenhangt, zal het besturen van ons land dienen te geschieden vanuit een systeemconcept. Zoals ik al aangaf, anno 2026 is systeemdenken een sine qua non als we de grote problemen willen oplossen.
In het bovengenoemde Masterplan wordt uitvoerig uitgelegd hóe het in deze moderne tijd wezenlijk anders kan door concrete oplossingen te formuleren.
In het nieuwe Nederland dient het moderne landsbestuur een samenhangend “programmakabinet” te zijn dat met lef, kennis van zaken en bestuurlijke ervaring ons land weer op de rails gaat zetten. Bijvoorbeeld: bewindslieden moeten het verstand hebben om de koers van het energiebeleid volledig te wijzigen en bovengenoemde vernieuwingen in de zorg en zekerheid grondig te begrijpen en daadwerkelijk uit te voeren (geen geprietpraat). En toekomstige bewindslieden moeten de durf hebben om sterk verouderde verdragen op het gebied van asielzaken op te zeggen en dito eigen wetten daarover te actualiseren. Wist u dat AZC’s voor twee derde gevuld zijn met personen die daar helemaal niet horen? Geweld, diefstal en harddrugs zijn daar aan de orde van de dag. Waarom laten we dat al decennia toe?
Toekomst
Kijkend naar de instabiele toestand in de wereld, wordt in het masterplan warm bepleit dat het programmakabinet zich ook bezighoudt met de toekomst: ‘Waar willen we met ons land naar toe? Waar liggen onze kwetsbaarheden en waar onze kansen?’ Om dat professioneel te doen moet de overheid grondige kennis hebben van onze nationale waardeketen.
Vandaar de grote nadruk in dit artikel op kosten-baten analyses (KBA’s) en rendementen ROI’s. In de toekomst moeten KBA’s standaardgereedschap worden in de overheid en moet het gebruik van SROI gemeengoed worden. Denk hierbij vooral ook aan het bizarre stikstofbeleid, waarmee ons land vrijwel op slot is gezet. De maatschappelijke kosten van dat beleid moeten gigantisch zijn, met als gevolg een ongekend lage SROI!
Tot slot
In een moderne democratische rechtsstaat geven burgers aan welke grote problemen de overheid moet oplossen (‘het wát’) en krijgt vervolgens de overheid de taak om die problemen professioneel op te lossen (‘het hóe’). Daarbij moet beleid van het heden bijdragen aan wat we in de toekomst willen zijn.
Als Nederlandse burgers van nu af aan op politieke partijen gaan stemmen, die met hart en ziel bijdragen aan de hier voorgestelde bestuurlijke hervorming – coalition of the willing – dan zal het met ons land weer helemaal goedkomen.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
Recent gepubliceerd
Economie12 mei 2026Twee horrorscenario’s voor overvol, energiearm en islamiserend Nederland
Economie18 april 2026We moeten af van het financiële rondpompcircus in de Zorg
Economie15 april 2026Kabinet, waar blijft dat broodnodige professionele energieplan?
Economie1 maart 2026Kabinet-Jetten gaat gewoon door met megaverspillingen


De oorzaak van dit alles is het gegeven dat een politicus de bevolking van dit land alleen nodig heeft om aan de macht te komen.
Daarna niet meer.
Daarna zijn internationale verdragen, bondgenootschappen en VN-organen veel belangrijker. Omdat de handel en industrie afhankelijk is van transnationaal regelingen en dat is de economische motor van alles.
De zorgstructuur, zoals beschreven in het artikel, is noodzakelijk omdat de transnationale organisatie van handel en industrie enorme migratiestromen op gang brengt met heel veel frictiewerkloosheid en aanpassingsproblematiek.
De oplossing is dus het afremmen van de migratiestroom omdat alle andere problemen daaraan verbonden zijn: infrastructuur, woningschaarste, verpaupering van wijken.
Nu ligt de prioriteit van de regering bij de economie en wordt de sociale kant gezien als een aanpassingsprobleem. Die volgorde zou omgekeerd moeten worden.
Ideologie versus realiteit kost altijd geld en leidt nergens toe. Beter gezegd het leidt tot onnodige crisissen en veel ellende voor de gewone burger. Kennelijk is dat de keuze van de huidige politiek onder druk van activisten betaald door dezelfde politiek.
Een overheid met “te weinig kennis van zaken” ? Dit is wel héél erg voorzichtig uitgedrukt, vind ik. Wij zitten opgescheept met een overheid die totaal géén kennis van zaken heeft. Een mij zeer na familie-lid heeft dagelijks met de overheid te maken op ’t gebied van t milieu.; met name met de zg. “Omgevingsdiensten”. Het wemelt van de ambtenaren zónder enige opdracht, computersystemen die niet met elkaar kunnen “communiceren” waardoor grote fouten ontstaan; de grote concurrentie tussen de diverse afdelingen betreffende de boetes die worden opgelegd aan bedrijven, een ambtenaar die de hoogste boete oplegt wordt door zijn/haar chef “de hemel in geprezen”. En dát is precies de bedoeling : boetes, boetes en nog eens boetes; de ambtenaren v.d. diverse “omgevingsdiensten” smullen hiervan en de overheid profiteert ervan. Dit i hetgeen ik van een échte deskundige hoor/zie en ’t betreft twee “Omgevingsdiensten”. hoe zou ’t in de overige diensten gaan, vraag ik me wel eens af.
En loopt ’t een keer ergens goed fout ……. dan huurt de overheid toch een onderzoeksbureau in, dat bureau doet voor een paar ton euro’s effe een onderzoekje en ziket : de overheid is er weer klaar mee, maar wel via uw én mijn portemonnee.
De boetes zijn een uitdrukking van de mentaliteit van de overheid: particulier initiatief gaat automatisch ten koste van de omgeving, milieu, dwz. ‘het sociale’, het communautaire.
Onze overheid heeft een mindset waarin het individu en het ondernemen altijd kwalijk is en een mindset waarin de gemeenschap beschermd moet worden tegen het individu en het ondernemen.
Het besef dat individu en ondernemen juist de bron van welvaart en zingeving zijn, is grotendeels verdwenen.
We zitten met een conflict op Europees continent, dan wil je toch als land een Minister en staatsecretaris op defensie met verstand van zaken. Die hadden we in de persoon Gijs Tuinman die het buitengewoon goed deed. Nu zitten we met jesuldingetje die nergens van weet, en ook totaal iets doet buiten haar vermogen. En het loopt niet een keer fout op een ministerie, nee dat is al jaren en jaren dat het vastgelopen is. Asielcrisis niet opgelost, toeslagen affaire niet opgelost. aardbevingsschades niet opgelost, en zo is er een eindeloze rij van problemen na jaren en jaren nog steeds niet opgelost. Verkiezingen meerdere gehad allemaal loze beloftes ook niet door de PVV of wie dan ook in Den Haag. En de problemen die er zijn worden niet opgelost door de politiek die sturing moet geven aan. Want die het werk moet gaan uitvoeren die weigerd dat uit te voeren. Dat moet je bij een werkgever doen, dan sta je zelfde dag nog op straat. Maar op ministerie kan het schijnbaar wel dat je als directeur generaal gewoon weigerd de opdracht uit te voeren om dat het je niet zint! En dat soort types loopt met een salaris naar huis en voeren plat gezegd geen reet uit!
@ Eric2026.
Gijs Tuinman was een deskundige man op “Defensie” maar hij is géén politicus, maar het is volgens mij nou ook juist niet de bedoeling van de gevestigde “politici” dat zich een échte deskundige tussen hen voegt, want dan worden de “politici” weggeblazen door de échte deskundigen. Kijk hoe figuurtjes als Brekelmans, Vijlbrief, Jekusfus o.i.d. van het ene naar ’t andere ministerie reizen, alsof zij van alles verstand zouden hebben. Om de reden van zeer weinig verstand van de échte materie komt er in ons land nóóit iets echt van de grond en blijven ’t aan-modderen.
Zo bijvoorbeeld ook bij Verkeer & Waterstaat. Houdt de burger zich teveel aan de regels, dan levert dat minder inkomsten uit boetes op. Wat doet dan deze overheid: de boetes verhogen. Dat is het verdienmodel bij sommige diensten: boetes verhogen.
Het probleem op zorg en andere ministeries is de management laag! Er loopt nu manager zus en manger zo, goed opgeleid, maar met het hoofd in de bubbel en de werkvloer problemen niet zien want zijn ze steke blind voor. Tot Meneer of mevrouw zelf op de IC komt te liggen, dan moet iedereen opeens bij gaan springen. Maar verpleegsteegster Mirjam ok Verpleger Joris, die gaat niet extra aan het werk, want thuisbasis wil op vakantie dus sucses. En speelt dit op 1 afdeling dan ben je in notime 4 mensen kwijt, en zo gaat dat bij elke instelling. En natuurlijk ook op de ministeries te Den HJaag, want daar lopen duizenden met hun harses in de bubbel!
Interessant artikel. Wat zou er in zo’n modern ziekenfonds worden opgenomen en wat zou gedekt worden via particuliere verzekeraars? En hoe moet het met de keuring van arbeidsongeschikten?
Vermoedelijk heeft dhr Berkhout dit in zijn boek wel uitgewerkt.
Goede analyse.
Ik las -ik meen op Nieuw-Rechts- dat de AFD in Duitsland zich realiseert dat zij zal gaan regeren en dat zij zich daar ook op voorbereidt. Met .o.a. het maken van een evenwichtige begroting. De Duitsers zijn de clowns die nu **kuch** regeren in rap toenemende mate spuugzat.
Waar de rechterflank in Nederland nog in de kinderschoenen lijkt te staan. Het is al een hele vooruitgang als ze onderling elkaar geen vliegen meer afvangen.
FvD is, als ze de huidige veelbelovende koers in die partij weet te verankeren wel goed bezig.
Zou het mogelijk zijn dat Guus Berkhout de 3 grootste partijen ((e.v.t. PVV), FvD, JA21) benadert met zijn plannen. Deze zijn zinvol en kunnen zelfs tot lastenverlichting bij de bevolking leiden. Wanneer deze partijen die (liefst gezamenlijk) deze voorstellen omarmen, kunnen ze de bevolking goed onderbouwde voorstellen kunnen voorleggen in verkiezingstijd. Liefst eerder.
Het draagvlak voor orde op zaken stellen i.c.m. een goed onderbouwde lastenverlichting zal enorm zijn. De onvrede met het huidige beleid is enorm.
Hiermee heeft rechts dan tenminste een uitstekend uitgangspunt om te kunnen regeren.
ik stuur wel eens columns op aan partijen waarvan ik hoop dat ze de handschoen oppakken. O.a JA 21 Krijg altijd van hen wel keurig antwoord dat ze de mail zullen doorzetten aan degene die zich binnen de partij met het onderwerp bezig houdt.
Ik hoop altijd dat hoogleraar columnisten als dhr Berkhout zelf zijn stukken stuurt aan relevante Kamerleden op het onderwerp.
Geld rondpompen (en wegsluizen uit NL) is niet alleen in de zorg een probleem, maar is een blijkbaar ongeneeslijke ziekte geworden op elk denkbaar terrein.
Die men denkt te kunnen bestrijden met nog meer management en controle lagen, en steeds minder toegankelijkheid voor steeds meer geld. Bullshitfuncties en verzonnen ministerietjes, vage postjes voor politiek afgeserveerden, die op hun beurt weer non issues tot heldendaden proberen te forceren… aan de orde van de dag.
De paar dappere politici die tegen die stroom in proberen te zwemmen worden snel en bijzonder fanatiek in het verdomhoekje geplaatst.
NL heeft het niet nodig om de veestapel te halveren, maar moet juist de bestuurslagen minimaal halveren.
ja, vanmorgen zat die akelige Christianne van der Wal bij WNL op zondag onzin te verkondigen met een hautain glimlachje alsof ze ook maar ergens verstand van heeft . Met een big smile uitleggen waarom er zoveel belasting op auto’s en autorijden betaald moet worden. Ja want de overheid rekent op dit geld. En maar een klein deel gaat naar infrastructuur mobiliteit. Met de rest van het geld worden anderen dingen als uitkeringen betaald of massa immigratie gefinancierd. Ze begreep het wel vanuit de overheid gezien, want dat geld was wel nodig…… Nou is ze voorzitter van die BOVAG club en wil ze glimmend met haar hele gezicht doen alsof ze het systeem anders zou willen.. Ik kon niet meer naar dat kwallende mens luisteren en heb afgezet.
De gezondheidszorg in NL is volledig gericht op curatieve geneeskunde. Er wordt nauwelijks aan preventie gedaan terwijl juist daar de grootste maatschappelijke besparing te vinden is.
Zo lopen de meeste Nederlanders rond met een fors tekort aan vitamine D en daardoor aantoonbaar risico lopen op kanker, dementie, slapeloosheid, vermoeidheid, obesitas en nog een hele trits aan veelvoorkomende klachten en ziekten.
Onderzoeken tonen keer op keer aan dat een gezonde voorraad vitamine D in het bloed ziekenhuisopnames voorkomen. Maar ook dat het gangbare advies voor de dagelijks benodigde inname van vitamine D3 via voedsel en supplementen niet op 400 IU ligt maar ruim 20x hoger. Geen wonder dat zoveel mensen een tekort hebben.
Een gerichte preventieve actie met verstrekking van vitamine D3, K2-MK7 en magnesium in NL zou jaarlijks zo’n 670 miljoen kosten inclusief het testen van de bloedwaarde maar daar staat een geschatte besparing op curatieve zorg tegenover van ca. 1,8 miljard euro. Een gezonde return on investment…
Ik heb een in grote lijnen uitgewerkt plan naar diverse politieke partijen gestuurd maar er is totaal geen interesse voor. Geen enkele reactie…
Geachte heer prof. dr. ir Berkhout, weer een uitstekende en scherpe analyse, zoals ook al geschreven staat in uw vele columns, opinies en boeken. Iedereen die dit leest, koop deze boeken en doe er uw voordeel mee dat bent u verplicht aan de Nederlandse samenleving: http://www.bol.com/nl/nl/b/boeken-guus-berkhout/3651130+8299/, dank u.
Ook wij hebben gewaarschuwd al sinds 1986, 1992 en 2005, zie: http://www.sdnl.nl/quekel-eerste-kamer.htm en http://www.sdnl.nl/quekel-klacht-nma.htm en http://www.sdnl.nl/quekel-34.htm.
Op basis van mijn ICT-kennis: http://www.sdnl.nl/quekel-rodias.htm. Natuurlijk heb ik op onderstaande informatie van de heer S. Dijk en zijn SP geen inhoudelijke reactie gehad. Ook niet van alle duurbetaalde en omhooggevallen ambtelijke, politieke, bestuurlijke hotemetoten, ze hebben slechts één belang (lees inkomen) en het partij belang, dat ze hoog prevaleren boven de belangen van de gewone huis, tuin en keukenburgers en het MKB met haar personeel.
Stop het onbetaalbare KOSTBANEN CIRCUS en de VOLKSONTNEMERS: http://www.sdnl.nl/iedereen.htm#verwijzing-2. HALVEER het aantal ambtenaren. Vereenvoudig Nederland zoals ook mevrouw A. van Gool regelmatig schrijft en zegt.
M.v.g. Paul Quekel 82 jaar
CC: zoals genoemd
BCC: journalisten, politici, hoogleraren en anderen