Abonneer je gratis op OpinieZ →

OpinieZ — altijd onderbouwd.

Een breed rechts geluid, van liberaal tot conservatief. Opinie en nieuwsanalyse, met de bronnen onder elk artikel. Gratis voor iedereen, zonder betaalmuur. Geen ophef om de ophef, geen complotten, en geen podium voor antisemitisme of racisme. Rechts, maar niet dát soort rechts.

Lees waar we voor staan →
Naar de voorpagina
Colofon

Trump spreekt de taal van Azië

Een dealmaker bereikt meer dan de EU-regelfabriek

Laatste berichten van Uri van As (alles zien)
Titelfoto artikel Trump spreekt de taal van Azië Uri van as opiniez nieuwsanalyse

Foto: US Government Work. Public Domain, CC0.

Anutin Charnvirakul is geen man van de grote glimlach. Voor de camera oogt de Thaise premier meestal stijfjes en ernstig. Afgelopen dinsdag was er op de Thaise televisie een heel andere Anutin te zien. Een man die in Manilla breed lachend en amicaal naast Donald Trump stond, met in zijn hand de ondertekende verklaring dat de onderhandelingen over een handelsakkoord met Amerika in hoofdzaak rond zijn1. Vanaf het allereerste raamwerk hadden Washington en Bangkok daar ruim een jaar voor nodig1. Met de Europese Unie zit Thailand al sinds maart 2013 om de tafel. Eindeloos praten over precies zo’n akkoord4. En nog steeds ligt er niets.

In een jaar de zaken pragmatisch regelen of bijna veertien jaar lang praten over papieren werkelijkheden. Daar zit de kloof tussen een Azië dat van oudsher rekent in macht, markten en belangen en een Europa dat zichzelf blijft wijsmaken dat het in de wereld draait om regels, voorwaarden en goede bedoelingen. Trump spreekt de taal van Azië. Naar Brussel luistert men hier vooral uit beleefdheid.

Bangkok heeft er flink wat voor over. Thailand schaft alle invoertarieven op Amerikaanse goederen af en laat Amerikaans varkensvlees toe12. Het Thaise leger wil daarnaast voor maximaal 123 miljoen dollar Amerikaanse HIMARS-raketartillerie aanschaffen. Volgens het Witte Huis zou dit weleens de eerste aankoop van dit raketsysteem op het vasteland van Zuidoost-Azië kunnen zijn7. De Thaise regering kiest gewoon eieren voor haar geld. Wie zijn handelswaren in Amerika kwijt wil, zal zaken moeten doen met de man die de deur van die markt in handen heeft.

Op straat hoor je vooral bewondering, voor een dealmaker die China durft aan te pakken en ondernemers voorspoed brengt. Thailand is geen uitzondering. Op de Filipijnen heeft 68 procent van de bevolking vertrouwen in Trump, ver boven de 23 procent of minder waar hij in de helft van de 36 landen uit hetzelfde Pew-onderzoek op blijft steken5. Alleen in het islamitische Maleisië zakt hij naar het niveau van Netanyahu5. Dat zegt meer over de Israëlhaat in dat islamitische land dan over Trump.

Zet na zet

Laten we Trumps stappen van de afgelopen maanden eens naast elkaar leggen. Want het begon al in april, op een eilandje waar u vermoedelijk nooit van hebt gehoord. Itbayat.

Taiwan ligt midden in een eilandketen die van Japan tot de Filipijnen loopt. Wie met een Chinese vloot de open Stille Oceaan op wil, moet door een van de zeestraten in die keten. De zuidelijkste is de Straat Luzon. Tijdens de oefening Balikatan zette het Amerikaanse leger raketwerpers neer op Itbayat, een eilandje ongeveer 160 kilometer onder Taiwan18. Balikatan is de jaarlijkse oefening van Amerika en de Filipijnen, die dit jaar 17.000 militairen op de been bracht, onder wie ook troepen uit Australië, Canada, Frankrijk en Japan18. De raketten bestrijken zo’n kleine 500 kilometer, tot ver voorbij de zuidpunt van het eiland18. Een Chinese vloot die Taiwan wil insluiten, zal eerst langs Amerikaanse raketten moeten varen.

In Manilla vertelde Trump afgelopen dinsdag aan president Marcos dat het bondgenootschap nog nooit zo goed was geweest. Zijn regering keurde al voor ruim vijf miljard dollar aan wapenverkopen aan de Filipijnen goed19. Bovendien trekt Washington nog eens 400 miljoen dollar uit voor Filipijnse militaire operaties in de Zuid-Chinese Zee7. Diezelfde dinsdag schoof hij aan bij de Quad, het veiligheidsoverleg met India, Japan en Australië, waar de vier zich uitspraken tegen elke eenzijdige poging om de status quo te veranderen, ook die met geweld of dwang3. In Peking snappen ze dondersgoed welke status quo hier bedoeld wordt, ook al noemde niemand China of Taiwan bij naam.

Op maandag 16 november, de dag dat hij naar Azië vloog, had Trump via zijn ministerie van Handel een vergunningplicht ingevoerd voor de export van geavanceerde AI-chips naar Thailand, Maleisië, Singapore, Indonesië en Brazilië11. Washington vermoedt dat er vanuit die landen chips naar China worden doorgesluisd, of dat Chinese bedrijven er op afstand Amerikaanse rekenkracht huren12. Amerikaanse bedrijven met datacenters in die landen zijn vrijgesteld. Voor datacenters die veel rekenkracht aan Chinese klanten leveren, geldt de vergunningplicht echter volop11. Trump draait aan de AI-chip kraan. Het is zijn hand die de toevoer bepaalt.

Dat raakt Thailand recht in het techhart. In Chon Buri en Rayong, in de economische zone aan de oostkust, zie je de ene datacenterhal na de andere verrijzen, betaald met heel veel Amerikaans geld uit de zakken van Microsoft, Amazon en Google. Het Chinese ByteDance, eigenaar van TikTok, stak er ook miljarden in. Niet rechtstreeks maar via zijn Singaporese dochteronderneming13. Daar heeft Trump een stokje voor gestoken. Voor die omweg is nu een Amerikaanse vergunning nodig. Minister van Buitenlandse Zaken Sihasak Phuangketkeow zei op Bloomberg TV dat Thailand voorzichtiger moet worden12, wat in diplomatentaal betekent dat de boodschap is aangekomen. Ik verwacht dat de Chinese datacentermiljarden in Thailand op korte termijn vleugellamme investeringen blijken te zijn.

Pas na al deze zetten zat Trump op donderdag in Shenzhen tegenover Xi. Over Taiwan hoefde hij geen woord vuil te maken, want zijn antwoord stond al op de kaart. Ze maakten gezamenlijke afspraken over “vangrails” voor wat Trump superintelligentie noemt. Volgens zijn minister van Financiën Scott Bessent zijn beide leiders het erover eens dat “SI niet autonoom mag optreden bij grote militaire acties”21. De race zelf gaat gewoon door. Geen top chips meer voor China. De H200 van Nvidia, een tweederangs chip, blijft het beste wat China met een vergunning mag kopen en ook de toegang op afstand is volgens Bessent ingeperkt21. Zo rollen de VS. Je spreekt met je rivaal af hoe je ongelukken voorkomt, en ondertussen houd je hem op achterstand. Realpolitiek in optima forma.

Thuis bouwen

Afgelopen vrijdag volgde in de perszaal van het Witte Huis de volgende zet. Amerikaanse bedrijven die in het buitenland datacenters bouwen, krijgen voortaan een enorme belasting en forse straffen aan de broek8. Waarom, zei Trump er letterlijk bij. “We laten geen datacenters naar andere landen gaan, want China pikt ze allemaal in”8. Hoe die belasting eruit gaat zien, liet hij in het midden, en zijn eigen staf had hij er nog niet over ingelicht20. Amerika ligt volgens hem voor op China in superintelligentie, en die voorsprong kan het kwijtraken als het verzet de bouw van datacenters thuis afremt20.

De persconferentie van president Trump in het Witte Huis op 20 november 2026 (video van The White House).

Een aanval op Zuidoost- en Oost-Aziatische landen zie ik daar niet in. Trump wil voorkomen dat China nog langer meelift op Amerikaanse chips en Amerikaanse rekenkracht. Dat de miljarden aan investeringen en duizenden banen die daarbij horen dan in Amerika blijven, neemt hij graag voor zijn rekening2. Bedrijven in de regio treft deze belasting niet. Thailand kan gewoon doorgaan met zijn eigen AI-industrie. Net als Singapore en Taiwan. Europa krijgt daarentegen niets. Het datacenter dat een Amerikaans bedrijf in Finland wil gaan bouwen, krijgt geen toestemming van Trump8. Daarin kun je niets anders lezen dan dat Washington zijn rekenkracht niet eens met zijn Europese bondgenoten wil delen. Brussel mag vanaf de zijlijn toekijken.

Er is ook nog een binnenlandse component. Bij de midterms, nog geen drie weken geleden, wonnen de Democraten ruime meerderheden in beide Kamers van het Congres. Deels dankzij de onvrede over datacenters20. De linkse senator Bernie Sanders en de Democratische congresvrouw Alexandria Ocasio-Cortez willen al sinds het voorjaar een landelijke stop op de bouw van nieuwe AI-datacenters. Er zullen strenge regels moeten komen volgens dit duo22. De Democratische senator John Fetterman noemde hun plannen destijds glashard “China First”22.

Het lijkt mij duidelijk dat Trump de nieuwe meerderheid met zijn belasting voor voldongen feiten zet. Wie in Amerika een datacenter tegenhoudt, kan de bouw nu niet meer stilletjes naar het buitenland laten uitwijken. Zulke politici geven hem in Trumps rekensom weg aan China. Dat onmogelijke verhaal mogen de Democraten hun kiezers straks zelf gaan uitleggen.

Of het allemaal tot in detail op papier stond, laat ik graag aan de Trump-critici over. Eerst de raketten in de Straat Luzon. Dan de Quad in een nieuw militair jasje. Handelsdeals all over the place. Grote wapendeals. Plus de chipkraan en de vangrails met Xi op Trumps voorwaarden. Terug in Washington haalt Trump ook nog eens de rekenkracht naar huis. Elke zet van Trump beperkt de strategische speelruimte van China. Wie denkt dat Xi de stappen van Trump niet heeft gevoeld in Shenzhen, is ziende blind.

Een stukje Berlijnse Muur

In Nederland zagen de journalistiek en de “experts” vooral een mislukking. De NOS schreef dat de top in Azië weinig tastbaars had opgeleverd en kopte dat de drie het Strafhof in Den Haag “schofferen”10. Op tv en in de kranten tapte men uit hetzelfde vaatje. Trump krijgt niets voor elkaar, Trump noemt Poetin zijn vriend. Het bekende geopolitieke onbenul, waar de polderelite zo gretig in grossiert. Geen Hollandse duider die zag wat er die week in de Straat Luzon, in de chiphandel en in Shenzhen verschoof.

Europa ging intussen verder met wat het altijd doet. Op de dag van de top in China kwam in Berlijn de Coalition of the Willing bijeen. Een groep landen die Oekraïne militair en financieel steunt. Daar oreerde bondskanselier Friedrich Merz dat “een Jalta-format geen vrede brengt”, waarna hij de ruim veertig delegaties ieder een stukje van de Berlijnse Muur meegaf17. Bij wijze van souvenir. De Britse premier Andy Burnham meldde stoer dat er zonder Europa in de zaal niets over Europese veiligheid kan worden besloten17. Het is vooral lawaaitaal. In Shenzhen zat geen Europeaan aan tafel. Al die Berlijnse poeha vind ik vooral wereldvreemd.

Een regelfabriek

In maart 2013 begon de EU te praten met Thailand over een vrijhandelsakkoord. Na de militaire coup van 2014 verdwenen die gesprekken in de ijskast. Pas in maart 2023 warmde Brussel de bevroren boel weer een beetje op4. Bijna negen jaar stilstand. Morele hoogvliegerij die de handelskansen voor de EU flink heeft beschadigd. In Phuket, bij de tiende(!) gespreksronde eind september en begin oktober, ging het nog altijd over de vraag wie wat mag verkopen en welke gevoelige producten men liever buiten de deur houdt14.

Wat Brussel wel volop exporteert, zijn regels. Neem de plastic dop die dankzij Frans Timmermans in de EU aan de fles vast moet blijven zitten9. In Zuidoost-Azië ziet u die dop alleen op producten die naar Europa gaan. Er wordt hartelijk gelachen om zulke Europese hoogstandjes. Europees geld neemt men graag aan, maar de regels die eraan vastzitten vindt men onwerkbaar. Brussel vergeet dat de Aziatische markt groot genoeg is om ook zonder de EU ruim te groeien.

De Aziatische elite denkt er niet anders over. In augustus besprak de Singaporese onderzoeker Yeo Lay Hwee de jaarlijkse enquête van het ISEAS-instituut onder beleidsmakers en opiniemakers in Zuidoost-Azië. De EU geldt daarin als economische macht en als regelzetter. Als strategische speler wordt ze niet breed erkend, en een derde van de ondervraagden twijfelt aan haar wil of vermogen om leiding te geven15. Aardige lui, maar volstrekt onbelangrijk.

Pal voor het hof

En ons land? Op het Aziatische toneel speelt Nederland geen enkele rol, behalve als gastheer van het Internationaal Strafhof. Toen Washington in oktober sancties tegen het hof aankondigde, liet onze minister van Buitenlandse Zaken weten dat Nederland “pal” voor het hof blijft staan6.

In Shenzhen eisten Trump, Xi en Poetin dat het Strafhof en vergelijkbare instellingen de immuniteit van staatsfunctionarissen dienen te respecteren16. Ze spraken ook af om de VN te hervormen, zodat de organisatie beter kan reageren op mondiale uitdagingen16. Geen van deze drie landen is lid van het hof10. Den Haag heeft zichzelf pontificaal tegenover de grootmachten geplaatst die deze eeuw de dienst gaan uitmaken. Nederland als tegenstrever van een bloeiende regio waar de handel, de chips en de zeeroutes van morgen worden ontwikkeld en verdeeld. Het is zo pijnlijk. En zo zwak.

Thailand en de EU willen hun onderhandelingen voor het einde van dit jaar eindelijk afronden14. Ik verwacht dat Bangkok eerst zijn handtekening onder het definitieve akkoord met Washington zet. Dat Brussel die eigen streefdatum niet gaat halen, vergt geen helderziendheid. Anutin zal er in ieder geval niet minder om lachen.

Dit is het eerste deel van een drieluik over de geopolitieke gevolgen van de gesprekken tussen de grootmachten in Azië, en wat ze voor Europa betekenen. Deel twee verschijnt maandag 23 november, deel drie woensdag 25 november. Exclusief bij OpinieZ.

Bronnen
Getoetst volgens het OpinieZ-toetsingskader vóór publicatie.❯
Elk artikel op OpinieZ doorloopt vóór publicatie een vast controleproces: het OpinieZ-toetsingskader. Daarin wordt gecheckt of de gebruikte bronnen gezaghebbend en actueel zijn, of belangrijke feiten en cijfers kloppen met wat de oorspronkelijke bron meldt, en of conclusies steunen op wat er daadwerkelijk staat. De aanleiding is de gebeurtenis of publicatie waarop het artikel reageert. Primaire bronnen leggen iets voor het eerst vast; overige bronnen bespreken of duiden dat alleen. De cijfers in de tekst verwijzen naar de bronnen hieronder.
Overige bronnen
Deze nieuwsanalyse is gebaseerd op een tekstuele opzet van een OpinieZ-redacteur: onderwerp, invalshoek, structuur, argumentatie en bronnen. Die opzet was in vorm, toon en inhoud leidend. AI is gebruikt voor aanvullend onderzoek, het uitwerken van een eerste schets binnen die opzet, opmaak en taal- en spellingcontrole. Een OpinieZ-redacteur schrijft en bepaalt de eindtekst, controleert de bronnen vóór publicatie en past ze waar nodig aan. De redactie is verantwoordelijk voor de inhoud.

Ontvang de beste analyses die de mainstream media niet brengen.
Gratis alle nieuwe OpinieZ-artikelen en analyses in uw mailbox.

Gratis. Afmelden kan altijd met één klik onderaan elke mail.

OpinieZ bestaat dankzij u!

Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven.

Doneer via WhyDonate →belastingvrij · ANBI-erkend
Doneer via GoFundMe →direct aan OpinieZ

Maak OpinieZ jouw voorkeursbron in Google

Bepaal voortaan zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt in Google. Zo mis je nooit meer de laatste artikelen en diepgravende analyses van OpinieZ.

Hoe voeg je OpinieZ toe als voorkeursbron?

Klik op de knop hierboven. Je komt op een Google-pagina waar OpinieZ al voor je is opgezocht — vink daar het vakje naast OpinieZ aan en bevestig je keuze. Ben je nog niet ingelogd bij Google, dan vraagt Google dat eerst aan je.

Vanaf dat moment krijgt OpinieZ voorrang wanneer je in Google zoekt naar onderwerpen die wij behandelen: onze artikelen verschijnen dan vaker en prominenter in je zoekresultaten en in Voorpaginanieuws.

Je kunt dit op elk moment weer aanpassen via je Google-zoekinstellingen.

Reacties worden gemodereerd
Lees onze spelregels

OpinieZ reactie spelregels

Reacties op artikelen worden gemodereerd. Reacties moeten inhoudelijk zijn.

Niet toegelaten worden te lange reacties (meer dan 200 woorden) en reacties die een of meer van de volgende kenmerken vertonen:

  • haatzaaien, ophitsing, bedreiging, intimidatie, obsceniteiten, hoge mate van agressiviteit, goedpraterij van gewelddadig extremisme of haatzaaierij, oproepen tot geweld, oproepen tot deportatie van individuen of groepen;
  • antisemitisme, Holocaust-ontkenning, -rechtvaardiging of -bagatellisering, discriminatie, racisme, seksisme;
  • op de persoon spelen, privacyschending, laster, gebruik scheldwoord(-en), gebruik krachtterm(-en);
  • herhaling van standpunten, off-topic opmerkingen, veel taalfouten;
  • reacties in hoofdletters;
  • missie en bekering, evangelisatie, eindtijdverkondigingen;
  • complottheorieën; inzetten van verzonnen gebeurtenissen, 'feiten' en/of cijfers;
  • reclame voor/promotie van concrete politieke partijen, reclame en commerciële boodschappen, crowdfunding, oproepen tot financiële steun en linkdropping.

De redactie gaat niet in discussie over het modereren van reacties.

Bij herhaalde overtredingen of structureel pestgedrag volgt een ban.

Ongeldige e-mail accounts worden geblokkeerd.

Abonneren op reactie(s)
Abonneren op
guest

0 Reacties
Meeste stemmen
Nieuwste Oudste
0
We zijn benieuwd naar uw reactiex
×