Nederland, een overheid in verval

• Over
• Laatste berichten

René Dercksen

Vastgoedprofessional, voormalig Lid Eerste Kamer, voormalig Statenlid, publicist.

Laatste berichten van René Dercksen (alles zien)

• Nederland, een overheid in verval - 25 augustus 2026
• Vijftien jaar feitenvrij klimaat-, stikstof- en asieldebat - 16 juli 2026
• Het is alweer onze schuld! - 1 juli 2026

Titelfoto: Ministeries te Den Haag door Roel Wijnants, gepubliceerd onder CC BY-NC 2.0.

We moeten het over de overheid hebben, en over haar bestuurders. Waar politici zich na de oorlog opwierpen voor het algemeen belang en hun eigen belang daaraan ondergeschikt maakten, zitten we tegenwoordig opgescheept met carrièrebestuurders, activisten en politici die diezelfde belangen heel anders wegen. De overheid is duidelijk in verval.

Niemand, van links tot rechts, twijfelde aan de goede bedoelingen van Willem Drees sr., die in vier kabinetten onze minister-president was in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Al was het maar om zijn sobere levensstijl: de foto waarop hij te voet naar zijn werk vertrekt, is iconisch en alleszeggend. Veelzeggend is ook dat hij tegenwoordig eerder door rechts dan door links wordt gelauwerd.

Ambtenaren over de grens

We leven nu in tijden dat ambtenaren demonstreren tegen het beleid dat ze moeten uitvoeren, en dat ze openlijk en zonder repercussies zelfs terreur verheerlijken. Of neem een griffier van een rechtbank, Martijn Rijnbeek, die hetzelfde doet. De overheid is elke vorm van moraliteit kwijt, waarmee de legitimiteit verder onder druk komt. Waarom zou ik het gezag moeten erkennen van iemand die terreur verheerlijkt, of van iemand met een publieke functie die met haar kleding — een hoofddoek — laat weten dat zij de islam, de islamitische regels, de sharia, belangrijker vindt dan de vrije westerse democratische rechtsstaat? Dat ga ik nooit doen.

Wetenschap de mond gesnoerd

Wat is er in het Westen gevaren, dat ambtenaren, bestuurders en politici niet meer werken in het algemeen belang, maar vooral hun eigen politieke overtuiging in de praktijk willen brengen? Ze voelen zich daartoe volledig vrij, omdat ze weten dat de zwakke leiders die we hebben daar toch niet tegen optreden. Hoe bestaat het dat Jan van de Beek geen aanstelling krijgt aan een universiteit om onderzoek te doen naar de gevolgen van massa-immigratie — een aanstelling die nodig is om toegang te krijgen tot microdata? Het universitaire klimaat is zo giftig dat het wetenschappers onmogelijk wordt gemaakt te functioneren als de uitkomst niet bij voorbaat (extreem) links is.

Erger nog: waarom eist het kabinet niet van de door ons betaalde universiteiten dat men hem aanstelt? Het antwoord op deze en de volgende vragen: hun baantje, hun carrière. De kont tegen de krib gooien is geen optie, want dan ben je na dit baantje uitgerangeerd en kun je geen gebruik meer maken van het corrupte netwerk dat voor jou de baantjes met een hoog salaris garandeert. Iets vergelijkbaars zagen we bij Peter Ridd, een Australische professor en natuurkundige die werd ontslagen door de James Cook University in North Queensland, Australië, omdat hij de alarmerende berichten over het Great Barrier Reef niet onderschreef. Uiteraard had hij gelijk.

Het corrupte netwerk

Je hoeft in Nederland eigenlijk helemaal niets te kunnen om chef tweedehandsauto’s te worden: Christianne van der Wal. Als je maar in het corrupte netwerk zit. Nog wat voorbeelden waaruit blijkt dat bestuurders er niet meer voor het algemeen belang zitten, maar voor zichzelf of de partij waarvan ze lid zijn. Een VVD-minister loog over het intrekken van de wet die het voor werkgevers van arbeidsmigranten onmogelijk maakt om salaris in te houden. Frank van Gool is de baas van Otto Workforce, een uitzendbureau voor arbeidsmigranten, en een prominent lid en sponsor van de VVD die baat heeft bij het schrappen van die wet.

Hoe aannemelijk is het, denkt u, dat Dilan Yeşilgöz hier niets van wist? Uitgesloten. Minister Ollongren stelde destijds, in 2022, dat Nederland met de extra defensie-uitgaven “grotendeels” aan de NAVO-normen zou voldoen. Een rapport dat die claim weerlegde, hield ze achter. De NAVO sprak over “voortdurende, significante en kwalitatieve tekortkomingen” binnen de Nederlandse krijgsmacht.

Waarom deed ze dat? Ze heeft nu een door u dik betaalde onzinbaan bij de EU: speciale vertegenwoordiger van de EU voor de mensenrechten. Verder zit ze in het bestuur van de Oekraïense oligarch Viktor Pinchuk, nadat ze als minister eerst miljarden aan belastinggeld voor Oekraïne beschikbaar stelde. Wat ze voor het bekleden van die bestuurszetel krijgt, is geheim. Duidelijk is dat je je niet zonder corruptie tot oligarch kunt opwerken. Dus je belazert de democratie en rolt vervolgens zelf de carrousel van netwerkcorruptie in. Welk medium neemt haar de maat? Niemand.

Wethouders die zwijgen

Te dure brug in IJburg, Amsterdam? Het rapport wordt over de verkiezingen heen getild. De Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst (D66) wist ruim voor de gemeenteraadsverkiezingen dat de brug over het IJ fors duurder zou worden, maar maakte die hogere ramingen niet bekend. Wie daar iets van durfde te zeggen, kreeg van haar ook nog eens de wind van voren. Dacht u dat de gemeenteraad normerend zou optreden? Natuurlijk niet. Rutger Groot Wassink hield een rapport over geweld tegen homoseksuelen maanden onder de pet, en toen het uitkwam was hij onbereikbaar voor commentaar, want hij was op vakantie.

Wat stond er in het rapport? “In veelbesproken gevallen gaat het om groepen jongens in de tienerjaren” en Marokkaanse jochies, “lichtgetint” is onder meer de aanduiding.

Datakluis

Het gedrag van de Belastingdienst in het toeslagenschandaal is wel het summum. Voor de parlementaire enquêtecommissie toeslagenschandaal werd gezocht naar Word- en pdf-bestanden, terwijl de verborgen kluis html-bestanden bevatte, waardoor die technisch buiten de zoekresultaten viel. Wie zette die zoekopdracht uit? Waarom? Was dat opzet of onkunde? Sinds 2019 wisten zeven bewindslieden, en ook de ambtelijke top, van het bestaan van de kluis, waarover ze in 2022 tot tweemaal toe schriftelijk (!!) zijn geïnformeerd. Ze hebben er niets mee gedaan.

Zelfs een parlementaire enquêtecommissie wordt door de ambtenarij en de zwakke bestuurders niet serieus genomen, want ze weten dat ze ermee wegkomen. De kans dat de Rijksrecherche dit in opdracht van het kabinet gaat uitzoeken, acht ik dan ook verwaarloosbaar, omdat alle betrokkenen uit hetzelfde hout gesneden zijn. Het is één en dezelfde, elkaar bevlekkende, kliek.

Falende volksvertegenwoordiging

Dit alles kan gebeuren omdat de democratie, inclusief de media, niet meer functioneert. De MSM zijn intussen verworden tot de spreekbuis van de macht, en de volksvertegenwoordigers kijken wel uit om een bestuurder de maat te nemen — het ruïneert je carrière. De controlerende taak van de volksvertegenwoordiger is weggevaagd doordat partijen incompetente lieden aanstellen die loyaliteit aan de partij en het eigen belang hoger achten. Nergens zouden ze, met de beperkte capaciteiten die ze hebben, zoveel verdienen als in de Kamer.

Een D66’er vertrouwde mij niet zo lang geleden toe dat hij bij D66 dezelfde beweging ziet als destijds werd ingezet door Mark Rutte bij de VVD: kwaliteit of kennis is irrelevant, eerder ballast. Loyaliteit aan de partij en de partijleider zijn het hoogste goed voor volksvertegenwoordigers. Zo loopt de Kamer vol met ongekwalificeerde lieden die het woord moeten voeren over thema’s waar ze geen enkel benul van hebben.

Volksvertegenwoordigers zijn verworden tot de poppetjes van het marketingteam. Dat geldt niet alleen voor Kamerleden, maar inmiddels voor de meerderheid van de bestuurders — in het geval van kabinet-Jetten I zelfs voor een ruime meerderheid van de ministersploeg.

Of dacht u dat Stientje van Veldhoven bekwaam genoeg is om een weloverwogen oordeel te vellen over onze gasvoorziening? Niemand denkt toch serieus dat Eleanor Boekholt-O’Sullivan — bekend van het intimideren van een klokkenluider — de woningmarkt op gang gaat helpen? En zo degenereert ons land elke dag verder.

Rechtspraak en wetenschap als activisme

Maar het gaat verder dan dat: ook de wetenschap is gekaapt door activisten. Als de overheid een rapport bestelt, wordt de opdracht zo geformuleerd dat de uitkomst bij voorbaat vaststaat. Mocht de uitkomst onverhoopt niet bevallen, dan verdwijnt zo’n rapport in het beste geval in de la, waarschijnlijker nog in de shredder. Ik raad u aan Geesje Rotgers op sociale media te volgen: op het agrarisch dossier legt zij feilloos deze wantoestanden bloot. Dat het een elkaar bevlekkende kliek is, zie je ook bij de rechtszaken van Shell en de overheid.

Daarbij verweert men zich niet inhoudelijk tegen Urgenda en Milieudefensie, maar onderschrijft men het alarmisme. Daardoor voelen rechters, ook al behoren zij tot dezelfde kliek, zich met graagte geroepen om zich te beroepen op verdragen die helemaal niet bedoeld zijn om de uitstoot van CO₂ te reguleren. Puur activisme. Hetzelfde gebeurt bij stikstof: de overheid verweert zich helemaal niet tegen de hoax, maar onderschrijft die. Dan heeft procederen niet zoveel zin meer. Wie de totale incompetentie van een gedeputeerde nog eens wil bekijken, raad ik aan om het hele debat nog eens terug te kijken: dommigheden en onwaarheden rollen ongehinderd de Statenzaal in.

En bedenk: dit zijn allemaal lieden die naar andere landen wijzen — en verwijzen naar “de rechtsstaat” — zodra daar een regering zit die niet links-globalistisch is, terwijl van een fatsoenlijk functionerend bestuur in Nederland niets meer over is. Een aparte column verdient de rechtspraak zelf: zowel rechters, het openbaar ministerie als de Raad van State doen volop aan politiek. Het nieuwe boek van Arnoud Jaspers over stikstof legt dat duidelijk bloot. Iedereen die de windmolenprocedures kent die omwonenden aanspannen bij de Raad van State, weet het ook: hier wordt geen recht gesproken, hier wordt actie gevoerd.

Wat er anders moet

Ik probeer in de meeste columns een handreiking te doen voor hoe het beter kan. Een begin zou zijn om alle NGO’s die op politiek-inhoudelijke terreinen actie voeren hun subsidie en ANBI-status af te nemen. Ze zijn verworden tot politieke lichamen, de lange arm van extreem-links, en daarvoor is belastinggeld niet bedoeld. Ambtenaren zouden arbeidsvoorwaarden moeten krijgen zoals in het bedrijfsleven: zodra je de organisatie schade toebrengt, ga je eruit. Dat moet ook voor ambtenaren gelden. Het weigeren om het beleid van bestuurders uit te voeren, of daar openlijk tijdens lunchtijd tegen demonstreren, is zo’n voorbeeld.

De vierde macht mag geen tegenmacht van de democratie zijn. Op het lekken naar bevriende media, waarmee geheime informatie naar buiten wordt gebracht, dient ontslag te staan. Als je je werknemers niet kunt vertrouwen, rest er geen andere oplossing dan dat de wegen zich scheiden. Een nieuw kabinet zou er goed aan doen een groot aantal eigen mensen mee te nemen, teneinde de ambtenarij onder toezicht te plaatsen. Het Amerikaanse en Griekse systeem, waarbij een nieuwe regering zijn eigen personeel meeneemt en de zittende kliek vervangt, is zo gek nog niet.