Links en rechts zijn verworden tot een waterig soepje
Solidariteit en vrijheid allebei uitgeholde begrippen
- Links en rechts zijn verworden tot een waterig soepje - 12 augustus 2026
- Nederland verzuipt in ineffectieve taskforces, commissies en actieplannen - 12 juli 2026
- Psychisch geweld in relaties stopt niet bij de scheiding - 2 juli 2026
Beeld: Gemini (AI)
Zuiver, teruggebracht tot de kern: links vertrouwt op de overheid om ongelijkheid te corrigeren uit naam van solidariteit. Rechts vertrouwt op vrijheid en eigen verantwoordelijkheid en accepteert de ongelijkheid die daaruit volgt als de prijs van die vrijheid. Twee coherente uitgangspunten, elk met een eigen voordeel: links belooft bescherming, rechts belooft ruimte.
Wat we in de praktijk krijgen, is geen van beide en zeker niet het beste van beide. Het zijn de nadelen van beide tegelijk, solidariteit wordt afgebroken en ruimte wordt dichtgeregeld. Dit alles met een groeiende overheid.
Het linkse nadeel zonder het linkse voordeel: een overheid die groeit, regels die zich opstapelen maar de bescherming die dat zou moeten rechtvaardigen, komt er niet. Links vraagt offers van iedereen, uit naam van solidariteit. Maar de nadelen daarvan komen vooral bij gewone mensen terecht, terwijl het resultaat twijfelachtig blijft. Het offer wordt vooral beleden met de mond en vooral wijzend naar anderen: naar wie nog niet vegetarisch is, nog niet duurzaam genoeg leeft, nog niet het juiste gebaar maakt. En het lijden zelf is voor een groot deel ook weer papier: beleidsdocumenten vol solidariteitstaal en goede bedoelingen, zonder dat ooit wordt getoetst of het iets oplevert.
Afvalscheiding
Voorbeeld: ik scheid al jaren braaf mijn plastic afval, verplicht sinds 2020. Er zijn zoveel verschillende soorten dat je er bijna een opleiding voor moet volgen. In mijn gemeente wordt een groot deel daarvan alsnog afgekeurd en bij het restafval gegooid. De gemeente weet het maar laat haar inwoners tot 1 juli 2027 doorgaan met een taak waarvan al vaststaat dat hij weinig zinvol is. Vanwege contractuele verplichtingen. Terwijl de regio Gooi en Vechtstreek al sinds 1 juli 2026 is overgestapt op een systeem dat wél werkt.
De kern van het verhaal is dat de burger verantwoordelijk wordt gehouden voor het scheiden, terwijl er aan de producentenkant niets verandert: verpakkingen worden niet eenvoudiger of eenduidiger gemaakt, producenten hoeven hun materiaalkeuze niet aan te passen. Het kan wel. Er is wel een verplichting om verpakkingen recyclebaar te maken, maar die treedt pas in 2030 in werking.
Solidariteit
Op een ander niveau: twee bewindspersonen van de partij die solidariteit als vlag voert, lieten dat vlagje zakken zodra het lastig werd. Een staatssecretaris van de PvdA opperde dat mensen hun pensioen maar moesten aanvullen met een moestuintje. Een minister, ook PvdA, schafte de basisbeurs af voor een leenstelsel, verdedigd met een marktargument dat je eerder van rechts verwacht. Tien jaar later trok de partij het besluit zelf terug, nadat bleek dat leenangst de kansenongelijkheid vergrootte die juist bestreden moest worden.
Rechts nadeel
Het rechtse nadeel werkt andersom: de markt krijgt vrij spel, maar de welvaart die dat zou moeten opleveren, komt niet of mondjesmaat bij iedereen terecht. Rechts is vooral de lusten, niet de lasten. Waarbij de lasten vooral in de maatschappij terecht komen. Arbeidsmigratie, participatiesamenleving, marktwerking in de zorg. De “lusten” voor een klein groepje, de “lasten” afgewenteld op mens en maatschappij.
Over PAS-melders, ook weer zo’n bewijs. Boeren die zich in 2015 keurig meldden bij de overheid belandden buiten eigen schuld in een illegale situatie toen de Raad van State het systeem in 2019 onderuithaalde. Van de 3.637 gemelde bedrijven hebben er, stand juli 2026, precies negentien een definitieve vergunning. Kleine boeren die zich aan de regels hielden: tien jaar onzekerheid. Zet dat tegenover grote uitstoters, die krijgen een subsidiecheque. Een beloning voor niet doen wat ze wel verplicht zijn. Tata Steel is daar het voorbeeld van.
Bij rechts gaat alles graag in de uitverkoop ondanks waarschuwingen vooraf. Nu alleen het drinkwater nog privatiseren…
Strategie
Bij geen van deze dossiers ontbrak de kennis. Het aantasten van pensioenrechten, het invoeren van het leenstelsel. Het interne advies tegen de Tata-deal, de waarschuwing dat legalisatie van PAS-melders “uiterst lastig” zou blijken: allemaal vooraf bekend en genegeerd. Dat is geen onwetendheid, dat is strategie. Beleid, verkocht met alleen maar voordelen. Tegen waarschuwingen in en als de consequenties en gevolgen bekend worden, grote ophef. Elke keer opnieuw. Inmiddels is er ook een nieuw pensioenstelsel, waarschijnlijk zullen we uiteindelijk allemaal een moestuin moeten beginnen.
Duurzaamheid
Dan is er duurzaamheid, Nederland die de klimaatgevolgen eigenhandig wereldwijd gaat oplossen. Tenminste, zo kijk ik ernaar. Iedereen aan de elektrische auto, de groene stroom, de warmtepomp en “klimaatneutraal” leven. Geen vlees meer, verantwoord katoen in kleding, biologisch eten, de tuin niet meer sproeien en alleen nog openbaar vervoer (oké ik chargeer enigszins). We hebben het vooral niet over de problemen die daar weer mee ontstaan: accu’s waar kobalt in verwerkt wordt. Een overbelast energienet. Openbaar vervoer dat in veel situaties geen alternatief is. Het enige wat makkelijk zou kunnen, is één keer per week douchen. Al moeten we dan wel voor lief nemen dat er veel meer vieze luchtjes te ruiken zullen zijn.
“Duurzaam” is inmiddels een kleed waar alles onder wordt weggeveegd. Waar Links er moreel verheven mee met vingertjes wijst, laat rechts er onder de noemer “individuele vrijheid” vrijwel alles mee gebeuren.
Rode draad
En wat voor ons geldt, geldt niet voor wie de touwtjes in handen heeft. Vorig jaar telde Greenpeace tijdens de week van Davos 709 extra privéjetvluchten. Voor de klimaattop in het Braziliaanse Belém werd een snelweg dwars door beschermd Amazonewoud aangelegd. Privé vliegen om over het klimaat te vergaderen. Oerwoud kappen om over ontbossing te vergaderen. Geen linkse fout, geen rechtse fout. Als je dat raar vindt, ben jij “gek”.
En daar is de rode draad. Niet links tegenover rechts, maar voordeel tegenover nadeel, individuele verantwoordelijkheid versus verantwoordelijkheid als overheid. De overheid mag zichzelf tegenspreken zolang ze het “verantwoordelijkheid nemen” noemt. De industrie mag ontwerpen op stimulering van consumptie zolang de reclame legaal is. Alleen de burger krijgt voortdurend een schuldgevoel aangepraat en moet consistent, zorgvuldig, perfect zijn, want anders boetes, dwangsommen en controle.
Weinig zeggenschap
Wij hebben weinig zeggenschap over het contract tussen gemeenten en afvalverwerkers, over marketingbudgetten van de voedingsindustrie, over de mijn waar het kobalt in mijn accu vandaan komt. Over “ons plastic” dat opduikt op de stranden van verre landen, omdat het geëxporteerd wordt.
Het enige wat wij hebben, is het recht om te benoemen dat de ideale samenleving die “links en rechts” ons voorhouden, alleen bestaat als meetlat voor “gewone mensen”. Niet als verplichting voor wie de keuzes maakt, de maatregelen oplegt en zich er vervolgens boven stelt.
Geen keuze
We hoeven niet te kiezen tussen twee idealen. Dat suggereert een keuze die er niet is. We krijgen de nadelen van beide gelijktijdig toegediend en de voordelen mondjesmaat.
Het artikel begon met solidariteit en ruimte, als idealen van links en rechts. Individueel zullen die zuiver toegepast worden, in de politiek is het een waterig soepje geworden met vaak een bittere nasmaak.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Wat rechts-midden betreft lijkt het of zij zich hebben aangepast volgens de regel ‘If you can’t beat them join them’. De verdeeldheid op rechts is groot terwijl op links de socialisten communisten zijn geworden. Mocht Jetten nu vallen ben ik zeker van dat wij Klaver krijgen. Niet van de regen in de drup maar van de drup in de regen.
Ik zou dan zeggen: van de drup in een stortbui!
Milton Friedman:
Een samenleving die gelijkheid boven vrijheid stelt, zal geen van beide krijgen.
Gelijkheid is altijd afgedwongen en staat ook haaks op door dezelfden gewenste diversiteit.
Volgens mij dicht de schrijfster links-rechts denken van de stemgerechtigden teveel invloed toe. Stemgerechtigden van onze samenleving geven hun rechts-of links georiénteerde ideaalbeeld door naar de regering en geven deze een mandaat om te handelen maar niet om met dit mandaat aan de haal te gaan zoals nu gebeurt. De regering moet vooral dienstbaar zijn aan haar sameleving, stimuleren of afremmen is prima maar niet dicteren. Dan wordt zij vijand van de samenleving.
“De” mensen zijn niet rechts of links. Volledig achterhaald, als het al heeft bestaan. We zijn een vat vol tegenstrijdigheden. Voorbeeld: de PVV wordt afgeschilderd als extreemrechts, terwijl Rutte destijds (letterlijk) zei, op een vraag waarom hij de PVV niet betrok bij regeringsdeelname: “Zij zijn nog linkser dan de SP”. Ik bedoel maar.
Verkiezingen zijn een democratische legitimering van ondemocratische politieke spelletjes.
We hebben de afgelopen jaren een opmerkelijke draai van de gehele politiek gezien. Waar vroeger links fel tegenstander was van oorlogen, zijn ze nu de hardste gillers om meer wapentuig…. en rechts juist van minder. Door de ‘lange mars door de instituties’ zijn de socialisten en marxisten terecht gekomen in de top van alle belangrijke instanties, universtiteiten en bedrijven en maken daarvandaan de dienst uit over Nederland. Daarbij negeren ze de ‘interim’ die een paar jaar op een ministerspost zit.
Pas als na verkiezingen de gehele top van de ministeries wordt vervangen door personen die gelijkdenkend zijn als de nieuwe minister, is er een kleine kans op verandering.
Gezond verstand en zelfreflectie zou ook een aardige nieuwe invalshoek voor overheidsbeleid kunnen worden.
En natuurlijk de verantwoording en afrekening bij onheus gedrag. 50 jaar geleden moest een minister per omgaande opstappen als hij/zij loog tegen de kamer of het beleid dat door de kamer wordt uitgestippeld niet tot op de letter volgt. Nu staan ministers gewoon te verkondigen dat ze het beleid niet uit gaan voeren als het in strijd is met hun persoonlijke ideologie.
Maar het allergrootste probleem is de verandering van de houding van de media. De media zou de waakhond van de regering moeten zijn, maar is in praktijk de grootste propaganda verspreider van de overheid. In plaats van te zoeken naar waarheid, worden nu dagelijks aantoonbaar onjuiste meningen verkondigd en gebracht als waarheid (klimaat, stikstof, migratie, pensioen, etc)
Naar mijn mening moet na elke uitglijder van een politicus onmiddelijk een massale demonstratie plaatsvinden op het mediapark en bij de grote kranten om ze op te roepen nou eindelijk hun werk een keer te gaan doen.
Vandaag op het NOS Journaal: dat grote pensioenfondsen voorzichtig een verhoging van de pensioenen in 2027 (0,4 – 0,6% tja…) aankondigen. Nog geen druppeltje op een gloeiende plaat bij de huidige inflatie. Het ergste is wat niet gezegd wordt: dat de NL pensioenfondsen grotesk achterblijven op de beurs. Vanwege gedwongen ‘groene’ investeringen, die niet of nauwelijks renderen of zelfs verliesgevend zijn. Zoiets niet vermelden is hetzelfde als nepnieuws verspreiden.
Er zit 1800 miljard euro in de hollandse pensioenpotten. Daar komt 34 miljard per jaar bij uit premies en gaan 32 miljard af aan pensioenen. Maarrrr er komt OOK 75 miljard bij van opbrengst belegde gelden.
De inhoud van de potten stijgt dus met 77 miljard per jaar…. al jaren. Als alle premiebetalingen van bedrijven en individuen zou stoppen, zit er genoeg in kas om iedereen vana 65 een pensioen te geven en tot in lengte van dagen uit te blijven keren… met indexatie… dat geld kan niet meer opraken.
En ondertussen blijven afknijpen….wederom met een vage berekening als onderbouwing…
Was het maar zo eenvoudig om beleid tot karakters te maken van links en rechts. Oorzaken van het heden liggen in het verleden. Als er geen duidelijk beleid is over het welzijn van de burger, er geen moraal meer is, dan is het einde zoek. Dit land stevent af op een teloorgang, waar manipulatie de laatste noodgreep is om het te controleren!!
Wat ik beschrijf is juist dat het verdelen in links-rechts iets oplevert waarbij van beide idealen de slechtste principes gecombineerd worden. Vandaar waterig soepje met bittere nasmaak.
Rechts wordt gedemoniseerd.
De burger met conservatieve ideeën over huwelijk gezin en samenleving wordt weggezet als extreem rechts.
En een gevaar voor de samenleving(!)
Volgens Prof. Dr. Nikkie Sterkenburg, “gepromoveerd” op dit onderwerp en belangrijk advieseur van de NCTV!
Ik heb inderdaad ook de neiging om de fundamentele aspecten van het leven rechts te noemen. Man-vrouw-gezin enz. Opvoeding door bloedverwanten, geen seks binnen familie, discipline en regelmaat, Werk t.b.v. gezin en samenleving enzovoorts. Volgens mij zijn progressief georieënteerde mensen een andere mening tegen beter weten in om ergens tégen te zijn.
De begrippen links en rechts stammen uit de tijd dat er nog adel en clerus was die veel macht hadden en daarnaast een koning die veel macht had, dan wel in een parlementaire monarchie (Engeland en Frankrijk onder Lodewijk XVIII en Karel X) en de absolute monarchen (Habsburg, Hohenzollern, Romanov).
Na 1918 heeft het begrip links versus rechts snel een andere waarde gekregen: omdat de Sovjet-Unie de wereldrevolutie en de klassenstrijd wilde uitvoeren en de sociaal-democratie juist langs geleidelijke lijnen de sociale samenleving wilde bereiken.
Links was voor de Sovjet-Unie, de sociaal-democraten waren fascisten (term van Stalin,niet van mij).
Na 1945 was alles weer anders, omdat de sociaal-democraten geleidelijk overal de macht overnamen.
Na 1989 was de hele links-rechts tegenstelling definitief voltooid verleden tijd.
Er is alleen nog links. Want er is geen enkele politieke partij die de gelijke toegang tot onderwijs, gezondheidszorg en rechtssysteem wil afschaffen of beperken.
Want er is geen enkele politieke partij die terug wil naar veel macht voor clerus, koning of adel.
Het hele links rechts gedoe speelt zich nu af langs de breuklijn internationale solidariteit versus nationale belangen. En ook dat spelletje wint links met gemak.