De multipolaire wereldorde zet door, met of zonder Europese instemming
Trump kiest voor pure machtspolitiek
- Duitsland kiest voor Alleingang binnen de EU - 7 juli 2026
- Uitbreiding EU weer terug op de Brusselse agenda - 20 juni 2026
- Oost-Europa is in opkomst, West-Europa in verval - 5 juni 2026
Foto: Publiek domein (CC0)
Op de WEF-bijeenkomst in Davos van 19 tot 23 januari 2026 botsten twee wereldbeelden, het oude gepresenteerd door Mark Carney van Canada en het nieuwe door Donald Trump. Het oude wereldbeeld is een bekend verhaal; de zogenaamde Rules Based International Order. Aan het nieuwe moeten velen nog wennen: een multipolaire wereld. Europa doet er verstandig aan haar belangrijkste bondgenoot niet te bruuskeren en de realiteit van een multipolaire wereld onder ogen te zien.
De multipolaire wereld is niet nieuw. De omslag van een unilaterale naar een multilaterale wereldorde vond al eerder plaats. Om precies te zijn met de inval van Rusland in Oekraïne op 24 februari 2022. Een aanval op de Amerikaanse hegemonie, die zonder de steun van China niet plaats had kunnen vinden.
De twee autoritaire grootmachten wilden af van de unilaterale Amerikaanse dominantie en het symbool daarvan, de US Dollar. China en Rusland wilden een eigen ‘alternatieve economische ruimte’. Geleidelijk bouwen ze sindsdien daarom hun dollarreserves af en hun goudvoorraad op. De oorlog in Oekraïne was de ultieme incentive om dit proces door te zetten en te versnellen.
De aanval op de dollar is echter niet het hele verhaal. Het gaat China en Rusland om veel meer. Zij beogen de wereld te verdelen in machtsblokken en willen niet alleen van de dollar af, maar van de wereldwijde Amerikaanse hegemonie, inclusief de instituties die onder Amerkaanse regie na WO II tot stand zijn gekomen.
Biden
De VS reageerden aanvankelijk onverschillig. Het zou zo’n vaart niet lopen. De Democraten met president Biden voorop bleven geloven in een unilaterale wereldorde, waarbij alle landen en volkeren uiteindelijk het lichtende voorbeeld van de VS zouden volgen.
Met de komst van Trump veranderde de Amerikaanse houding, hij verweet zijn voorganger naïviteit en erger: lijdzaamheid. Dat Biden niet inzag dat vooral China, maar ook Rusland bezig waren hun invloed in de hele wereld uit te breiden. China met het Belt & Road project, waarmee in Azië, Afrika en zelfs in de achtertuin van de VS, Latijns Amerika, tastbare successen werden geboekt. Hele landbouwarealen en grondstoffendeposito’s werden door China geconfisqueerd. Met behulp van een lening-instrument, namelijk leningen die zo omvangrijk waren dat de ontvangende landen deze niet terug konden betalen, waarna de confiscatie een feit was.
Rusland heeft zelf grondstoffen en landbouwareaal, maar wilde evenals China ook invloed in het Midden-Oosten, Afrika en Latijns-Amerika. En verkoop van Russische wapens. Met aanvankelijk Syrië, Libië en de Sahel en later Venezuela en Cuba als voornaamste doelwitten.
Trump
Trump zag dit niet lijdzaam aan. Al in zijn eerste termijn was hij de strijd aangegaan met China, met een handelsoorlog en een eerste aanzet tot decoupling van Amerikaanse importen uit en investeringen in China. In zijn tweede termijn gaat hij verder, the gloves are off.
Trump accepteert niet langer dat China en Rusland in de achtertuin van de VS nauwe relaties met hen vriendelijk gezinde regeringen aangaan en ondermijnende activiteiten jegens de VS uitvoeren. De recente gebeurtenissen in Venezuela onderstrepen het nieuwe VS-beleid: de ontvoering van president Maduro, de confiscatie van Venezolaanse olietankers en de afkondiging van de Donroe doctrine – een moderne versie van de Monroe doctrine – waarmee China en Rusland uit het westelijk halfrond moeten worden verdreven.
Het nieuwe assertieve buitenlandse beleid beperkt zich overigens niet tot het westelijk halfrond. Wereldwijd hebben de VS de strijd aangebonden met China en in mindere mate met Rusland. Op welke wijze is vastgelegd in een National Security Strategy (NSS), een kort en bondig document van slechts 28 pagina’s, dat echter aan duidelijkheid niets te wensen overlaat.
Met het NSS zetten de VS onder Trump ‘America-first’ centraal: nationale belangen en macht gaan vóór multilaterale samenwerking en het uitdragen van democratische waarden. De VS nemen afstand van de rol van ‘wereldpolitie’ en kiezen voor beperkt, selectief optreden in het buitenland, alleen wanneer vitale Amerikaanse belangen direct in het geding zijn. De NSS combineert harde machtspolitiek (focus op concurrent China en op grondstoffen) met een terugschakeling van militaire interventies en nadruk op dealmaking, realpolitik.
Kritiek op Europa
In het NSS-document wordt Europa scherp bekritiseerd: Washington wil minder verantwoordelijkheid voor Europese veiligheid en verwacht dat Europeanen zelf meer betalen. Onder die voorwaarde zijn de VS een trouwe trans-Atlantische bondgenoot. De VS en Europa delen normen en waarden en hebben vrijheid hoog in het vaandel staan. Samen kunnen de VS en Europa de illiberale wereldmachten China en Rusland weerstaan. Dat is een gemeenschappelijk belang.
Die gedachtegang is geen gemeengoed in Europa. Met name Frankrijk verzet zich tegen een, zoals Macron dat noemt, vazalpositie tegenover de VS. Zeker met een Donald Trump als president, een onbehouwen potentaat, die internationaal recht aan z’n laars lapt. Europa, beter gezegd de EU, moet een eigen grootmacht worden, niet alleen op economisch gebied zoals thans het geval, maar ook op politiek en militair gebied. De EU moet een speler worden en niet een speelveld en een speelbal van grootmachten. Zelfs als het Atlantische bondgenootschap daarvoor moet worden opgeofferd en zelfs als dat betekent dat de relatie met China moet worden aangehaald om de VS buiten de deur te houden.
Gevaarlijke stellingname
Een gevaarlijke stellingname volgens veel van zijn Europese collega’s. Want voor de afzienbare tijd is Europa niet in staat om een eigen geloofwaardige defensie op te bouwen. Als dat al kan en gewild wordt door een groep van zoveel landen, die uiteenlopende belangen hebben en geen enkel brood zien in een Verenigde Staten van Europa. Macron heeft mede- , maar vooral tegenstanders. Orbán (Hongarije), Fico (Slowakije), Babis (Tsjechië), Meloni (Italië) en de Nordics willen dit absoluut niet. Merz (Duitsland) neemt een ambivalente positie in. Hij zegt meer Europese integratie te willen, maar niet onder Franse leiding. Kortom, wat Macron wil gaat niet gebeuren. Bovendien is Macron, zoals Trump in Davos fijntjes opmerkte, “over een paar maanden weg”.
Europa doet er verstandig aan haar belangrijke bondgenoot niet te bruuskeren en compromissen te zoeken wanneer de Amerikaanse president weer eens dingen roept waar de haren van veel Europese leiders van overeind gaan staan.
Zoals zijn beoogde annexatie van Groenland. Uiteindelijk valt het ook wel mee. Trump pleegt hoog in te zetten, maar schikt na kritiek meestal wel in. Met behulp van NAVO secretaris-generaal Mark Rutte lijkt ook deze keer een compromis gevonden waar iedereen mee kan leven en het trans-Atlantische bondgenootschap behouden blijft.
Multipolaire wereld
Hoe dan ook, onafhankelijk van wat de Europese leiders beslissen, de multipolaire wereld zet door. De Europese leiders zullen hun mind moeten opmaken. Trekken we op met de VS en beschermen we gezamenlijk het vrije Westen of keren we ons af van de VS en worden we een speelbal van illiberale autoritaire regimes? De (echte) grootmachten van deze wereld verdedigen hun directe invloedssferen en concurreren om macht in de rest van de wereld.
Het nieuwe wereldbeeld begint steeds meer te lijken op dat van de Koude Oorlog, maar met nieuwe spelers en nieuwe economische en technologische dimensies.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
I’m de tijd dat Europa haar ideologie predikt en tegelijk zich laat vollopen met migranten die er niet toedoen zijn grootmachten bezig met vergroten van hun macht. Europa heeft stilgestaan op vele gebieden behalve de uitbreiding met vele zwakke broeders. De EU wordt groot maar niet machtig. Een reus met leme voeten. De verwijten van Trump zijn goed bedoeld maar waarheid doet pijn en men veroordeeld de boodschapper. Over de internationale recht mag je ook twijfelen over wat deze voorstelt wanneer deze dictators in het zadel houdt via de VN. Misbruik van democratie is enorm en dat gaat ons de kop kosten. Tenzij wij Trump serieus nemen hoe onbehouwen hij ook mag zijn in zijn presentatie. Intussen zitten wij straks met een linkse regering dus dat schiet niet op.
Wel heel duidelijk.goed onderbouwd uitgelegd.
Het artikel is ook heel goed onderbouwd.
Inderdaad. De gegevens vrijheid, mensenrechten enz. is door linkse poltiek verworden tot decadentie en dat is het eindstation van onze democratie. Slechts een herstel naar orde en waarden zal de bevolking weer in het vruchtbare spoor krijgen van de juiste maatschappelijke ontwikkelingen.
De Canadeze premier Carney misbruikte in zijn WEF toespraak het verhaaltje van Václav Havel over de groenteboer die zich ‘schikte’ aan de communisten tegen Trump due juist het communisme bestrijdt. Zo zie je maar hoe je alles kan omdraaien en dat is wat nu gebeurt.
De macht in deze wereld wordt verdeeld op basis van twee factoren: de beschikbaarheid van grondstoffen en techniek.
De EU heeft van grondstoffen veel te weinig en van techniek redelijk wat, maar grotendeels verouderd.
Daarom halen we grondstoffen uit de hele wereld, al eeuwen lang.
Grondstoffen kun je kopen, techniek kun je ontwikkelen.
Maar dan moet je wel de juiste keuzes maken om de beschikbaarheid van grondstoffen te verzekeren en ook echt kiezen voor toekomstgerichte techniek.
Op beide gebieden laat de EU het totaal afweten.
De beschikbaarheid van grondstoffen wordt onzeker doordat de EU overal de confrontatie zoekt: met Rusland, met de VS.
De techniek blijft achter omdat ecologische bescherming voorop staat. De techniek is gericht op conserverende belangen, niet op innovatie.
De EU is dus niet geschikt om een speler te worden, maar zal nog heel lang een speelveld en een speelbal blijven.
Europa’s voorsprong was altijd inventiviteit en creativiteit maar dat wordt door de nu geldende politieke ideeén geremd.
In de internationale geopolitieke arena heb je geen vrienden. Er zijn alleen belangen. En als de VS Groenland willen afpakken van Denemarken en daarmee Europa, dan is dat een serieus en onacceptabel probleem. Per direct is de NAVO ongeloofwaardig geworden als het belangrijkste en militair sterkste lid de regels met voeten treedt.
Evenmin zie ik waarom Rusland, China, India en anderen een probleem zijn. Daar handel je mee, zoals ook met andere landen. De koude oorlog is voorbij. Het communisme is verslagen. ook al is de Chinese overheid in naam communistisch, ze voeren geen communistisch beleid en zijn niet van plan de wereld te veroveren en iedereen te onderwerpen. Dat hun regeringen wat autoritair zijn, het zij zo. Zolang mensen in Europa worden opgepakt en berecht voor een onwelgevallige post op de sociale media is het stempel van ‘de vrije wereld’ niet meer goed te verdedigen. In de Uk alleen al zijn dat 12000 mensen per jaar.
Persoonlijk denk ik dat het een goede zaak is als de VN in al haar vertakkingen uit elkaar valt. De VN is de plek waar mensen als Sigrid Kaag een glanzende carriere maken. Dat betekent dat deze organisatie door vergelijkbare karakters bevolkt wordt. Het is ook de organisatie waar Agenda 2030 vandaan komt, zo ongeveer de belangrijkste bron van onze problemen.
Je moet doen wat goed is voor jezelf en dat is niet noodzakelijkerwijs hetzelfde als wat goed is voor de VS. De EU valt niet meer te hervormen, maar er is niets op tegen als Europa terugkeert naar een lappendeken van microstaten als: Luxemburg, Liechtenstein en anderen. Uiteindelijk is het die diversiteit, onder een gemeenschappelijke christelijke moraal, noodzakelijke vrijhandel (want iedereen is te klein voor zelfvoorziening), wat Europa groot gemaakt heeft.
Het hele “ Groenland gebeuren” , nu ten tonele, is volgens mij ( ik kan het mis hebben ) bedoeld om de Europese leiders “ af te leiden “ van Ukraine, de huidige steun , de gesprekken over vrede en de “ vervolg hulp” !
Trump wil nu dat de Europese leiders zich fixeren op Groenland, ……. En ze vliegen inderdaad als een stel kleuters op het “ aas “ af.
Hun volledige aandacht gaat momenteel naar Groenland uit en niet naar Ukraine. !!!
Ondertussen zijn er voor het eerst directe vredes besprekingen, tussen Ukraine en Rusland …. Dit wordt volgende week herhaald….( of Ukraine zegt misschien af) en als je de speech van Zelensky in Davos volledig hebt gehoord is Ukraine één brok agressie ook naar het westen , en is Zelensky er opuit om Europa aan hun actieve gevechtskant te krijgen. Dit zal niet worden geaccepteerd, dus zullen de vredes besprekingen op niets uitlopen.
Zowel Trump als Putin vinden dat het lang genoeg heeft geduurd, en met een mislukking van deze besprekingen zal Putin “ misschien ik gok dit” van Trump “ groen licht krijgen “ om ZONDER actieve deelname van EUROPA EEN EINDE TE MAKEN AAN DEZE OORLOG”
En Groenland, ach daar zijn immers toch al regels voor…..!!!
Nee, dat denk ik niet. De VS trekken zich terug uit de unipolaire wereldorde en erkennen de multipolaire wereldorde waarvan zij 1 van de polen zullen zijn. De unipolaire wereldorde had tot doel om de hele wereld in te richten naar het Amerikaanse model. Dat is nu voorbij. De VS erkennen andere polen, respecteren deze en bakenen nu hun eigen grenzen af. Die grenzen lopen van de ondoordringbare Amazone jungle in het Venezolaanse zuiden, via het Panama kanaal (dat wil je controleren), via Mexico en via Canada naar de onherbergzame ijsvlaktes van Groenland. Links en rechts twee grote oceanen. Het is een goed verdedigbaar geheel.
De oorlog met Oekraïne stamt nog uit de tijd van de unipolaire wereldorde, een oorlog die is uitgelokt door het NAVO bondgenootschap om Rusland te verzwakken, zoals de NAVO voortdurend oorlogen voert op het Eurazische continent om te voorkomen dat vrede en welvaart een kans krijgen. De zeemachten kunnen immers alleen heersen als de landmachten verdeeld zijn. Daar komt nu een einde aan. Europa is helaas geen relevante speler meer op het wereldtoneel. Het doet er niet zoveel toe wat wij er van vinden.
Met het einde van de unipolaire wereldorde is dit tevens het einde van de NAVO, waarschijnlijk ook van de VN en het einde van de USD als wereldreservemunt. Het is een moment van historische importantie en Europa zal haar rol opnieuw moeten vormgeven. Ik betwijfel of ze daar klaar voor zijn.
De eu leiders zijn druk met hun eigen deze dictators digitale euro en nog meer van die flauwekul door te drukken .
Om hun fouten te camoufleren
Miljarden stoppen in een oorlog die niet van ons is .
Schandalig
Trump heeft gelijk de eu is niks en zal niks worden op heffen is het gezonds .
Trump ziet het goed ze zijn aan het omvolken.
Die von der Leyen denk dat ze god is .
Rutte kan zij broek niet droog houden met zijn geslijm bij Trump .
Dat is het eu bestuur een grote clows cabaret om je rot te schamen .
Kijk dat je Oekraine steunt is prima, maar Davos leerde ons deze week dat hetzelfde Europa onderdelen levert aan Rusland die dat gebruikt in zijn raketten. Maar daar hoor je ze op links niet over! Nee onderdeeltje voor F-35 dat vraagt toch wel om een debat in de kamer.
Trump heeft absoluut gelijk, dat had hij al in zijn eerste termijn. Hij zet hoog in, en de winst is dat hij links om of rechts om, zijn doel wel bereikt!
Dit gaat gewoon gebeuren, maar ik zie Nederland niet in de voorhoede.
Nu ik er over nadenk, zelfs niet eens in de achterhoede.
Nederland zit in zijn eigen EU bubble.
Ik zie dit zelfs niet voor heel Europa.
Europa is voor alles afhankelijk van anderen, geen eigen energie voorraden, geen eigen resources, dan hebben ze dus de keus om zich aan te sluiten bij een van de drie.
VS, Rusland of China.
Natuurlijk willen ze liever onafhankelijk blijven, maar dat is de wassen neus van de Europese Leiders, ze hebben feitelijk niets te vertellen op het wereldtoneel en zijn ook nog eens verdeeld, eerlijk gezegd loopt Europa alleen voorop om het continent naar de bliksem te helpen door het van binnenuit kapot te maken met veel te dure klimaatmaatregelen en het binnenhalen van miljoenen mensen die nauwelijks over voldoende startkwaliteiten beschikken om in de westerse samenleving mee te draaien.
Dec EU is een dwangbuis voor de onderlinge lidstaten.
Hoe is Europa groot geworden? Door onderlinge concurentie. Precies het tegengestelde van wat de EU is. Sterke landen moeten opdraaien voor de zwakke landen die daarmee hun ambitie verliezen om zelfstandig te worden.
Vergelijk de situatie Frankrijk Nederland. Frankrijk rekent er op dat Nederland zijn deel wel betaald.
Dat gaat ten koste van de slagkracht van de EU.
Die dwangbuis zal nog strakker aangehaald worden als de CBDC uitgerold gaat worden.
De Fransen verzieken de hele boel keer op keer! Ze kunnen niets met de Engelsen, en ook niet met de Duitsers. Nee het moet Frans zijn. Internet is Amerikaans, maar de Fransen hebben eigen internet. Daarom ook wil de EU beperkingen opleggen aan U als gebruiker van internet. Amerikanen hebben GPS, dus als je mobiel je positie niet geeft, dan komt dat omdat Amerikanen je GPS gebruiken voor hun wapensystemen en terrecht! Zaken doen met Fransen is vragen om problemen. En wat doet Nederland we kopen onderzeeboten bij de Fransen waarvan je nu al weet wordt een fiasco! Fransen willen dat je als Europees land in Frankrijk je wapens koopt. Want dat is Europees gezien beter en we zijn minder of helemaal niet afhangkelijk van de Amerikanen. We krijgen als Nederlanmd zijnde geen compensatie orders uit Frankrijk, nee we kopen Frans en zijn dus weer genaait. Onze tanks zijn gelukkig in Duitsland besteld. Duitsers geven werk in Nederland en compenseren wel. Fransen willen Frans op elk gebied, ik ben zover dat ik mijn broodje brie al niet meer lust!
In Frankrijk gaan ze met 60 met pensioen. In Nederland zitten we niet ver meer van de 70 af.
Als de EU echt gelijk geschakeld was moet dat in ieder land hetzelfde zijn. Maar daar passen ze voor op.
Nederland stuurt 3 man
De redenen waarom het fout gaat in de EU kun je gewoon lezen in de speech van Vance op de veiligheidsconferentie in München, nu bijna een jaar geleden.
Deze speech kwam niet uit de lucht vallen. Trump moet al veel eerder gezien hebben wat er aan de hand is in de EU.
Het is veelzeggend dat de EU behalve de schrik er zich niet veel vaan aangetrokken heeft.
Zeer mee eens met dit artikel. Te lang heeft de EU geteerd op amirikaanse bronnen d.i. leger, politiek en GELD.
Europa moet zich geheel gaan verzelfstandigen en dat is mogelijk omdat de kracht van de EU eenmaal totaal ingezet dat van de VS overstijgt.
Dat kan mogelijk nog wel 10 jaar duren……als de EU die tijd nog heeft!
Waar moet de EU zijn betaalbare energie vandaan halen? Zijn grondstoffen? Zijn levensmiddelen?
Denk eens aan de filosofie van het beleid met betrekking tot het Mercosur verdrag.
Er is niet eens een begin van verzelfstandiging en is dat überhaupt mogelijk?
Ik zou zeggen het hele eu bestuur op branden er zitten er genoeg bij deze criminele organisatie.
Hebben we verlopen genoeg brandstof
Nederland moet zo snel als mogelijk uit de EU! Het gaat elke keer fout voor U en mij. Nederland moet gaan zoeken naar gelijk gestemde landen naar het noorden dus! Band met de Duitsers is prima niets op tegen, de zuidelijke landen kun je niet vertrouwen en de Fransen ook zeker niet.
Ik ben het ook eens met het artikel. Maar aangezien we in de EU een regering hebben die een heel andere koers vaart, namelijk die gericht is op het leeghalen van Europa, zal het er niet zo snel van komen.
En aangezien heel veel mensen de mooie praatjes over ‘toekomstbestendig en duurzaam’ klakkeloos geloven, kunnen de genoemde mensen gewoon lekker hun gang gaan.
In de EU hebben bureaucraten de leiding. Zij bepalen de koers van de EU.
De unie moet zich zelf opheffen gezonder voor onze portemonnee.
Weg met deze clowns.
Deze geld verslindende criminele organisatie.
De schrijver geeft m.i. een verkeerde voorstelling van ‘Davos’.
De recente geopolitieke verschuivingen, zoals besproken tijdens het World Economic Forum in Davos, markeren een kantelpunt voor de Europese Unie. De stelling dat een isolationistisch Amerikaans beleid fungeert als katalysator voor Europese eenwording wint aan kracht. Zoals Mark Carney stelt, is de traditionele ‘rules-based order’ onherstelbaar beschadigd. Soevereiniteit wordt in deze nieuwe realiteit gedefinieerd als het vermogen om externe druk te weerstaan. In een klimaat van geopolitieke “brutalisering” is echte autonomie synoniem aan de bescherming van vitale hulpbronnen zoals energie, financiën en voedselzekerheid.
De EU moet haar economische gewicht proactiever inzetten om unilaterale dwang te pareren. Een cruciaal instrument hierbij is de Europese positie in de Amerikaanse kapitaalmarkt. Collectief houden Europese entiteiten circa 40% van het Amerikaanse schatkistpapier in buitenlandse handen (begin 2026 goed voor circa $3,6 biljoen). De recente trend, waarbij landen zoals Denemarken hun posities in Amerikaanse obligaties herverdelen, signaleert een strategische verschuiving naar risicospreiding en verminderde dollarafhankelijkheid.
“Collectief houden Europese entiteiten circa 40% van het Amerikaanse schatkistpapier in buitenlandse handen”
Precies. En wat gebeurt er als we dat papier eens gaan dumpen, of afbouwen gelijk de Chinezen, Russen en anderen? Dan daalt de waarde van Amerikaans staatspapier waardoor de rente gaat stijgen, wat een schuldbeladen economie als de VS helemaal niet kan verdragen. De VS zijn kwetsbaarder dan hun geopolitieke gebrul doet vermoeden.
@ Johannes Vervloed Leg eens uit hoe het komt dat de huidige minister van BUZA zo slecht is geinformeerd! Wat van Weel uitkraamt geloof ik voor geen seconde.