Kritiek op machtige media is gezond
Tegengeluid nodig tegen ontspoorde NPO
Foto: Publiek domein (CC0)
De media hebben de macht gegrepen in de nieuwsvoorziening, de NPO voorop. Wie houdt ze tegen? Dit jaar zal hopelijk de kritiek op de Israëlverslaggeving doordringen in het bastion van de gevestigde media. Maar zelfs als dat lukt, is de gedane schade al immens. Het is niet alleen belangrijk om te weten hoe de media zo konden ontsporen, het is ook belangrijk dat het tegengeluid in alle lagen van de samenleving klinkt.
Iemand vroeg of ik ergens een lezing wilde geven. Gretig stemde ik toe, zeker gezien het te verwachten publiek: keurige burgers die gewoonlijk niet horen wat buiten de gevestigde media klinkt. Onlangs had bij hen een Midden-Oostendeskundige gesproken die regelmatig aan de talkshowtafels te vinden is, dus dit leek mij een mooie gelegenheid voor tegengeluid.
Maar ik had het verkeerd begrepen. Het was niet de bedoeling dat ik zou spreken over de gebreken in de Israëlverslaggeving: dat was te controversieel. De vraag was of ik wilde spreken over mijn boek over de Schilderswijk. Wat konden we leren uit de geschiedenis van de Schilderswijk? Wilde ik mijn visie op het immigratiebeleid geven vanuit die invalshoek?
Wie mij dit vier jaar geleden voorspeld zou hebben, had ik in zijn gezicht uitgelachen. Na mijn boek over de Schilderswijk was ik gebrandmerkt als ‘extreemrechts’ omdat ik de term omvolking niet uit de weg was gegaan. Ik had zelfs een hoofdstuk besteed aan het bekritiseren van het taboe op dat woord. En nu was dit een braaf onderwerp vergeleken bij mijn kritiek op anti-Israël verslaggeving…?
Ik had niet gedacht dat mediakritiek ooit zo verdacht zou worden.
Campagne tegen mediakritiek
Toch had het me misschien niet zo moeten verrassen. Als de macht van de gevestigde media groot genoeg is om honderdduizenden Nederlanders naar de Rode lijn-demonstraties te krijgen, dan is het niet vreemd dat het ze ook lukt om mediakritiek verdacht te maken. Tenslotte voeren ze die campagne al veel langer.
Mediakritiek is tegenwoordig al snel een ‘aanval op de vrije pers’ of zelfs ‘ondermijning van de democratie’. En het probleem is niet alleen de retoriek waarin journalisten van de zogeheten kwaliteitsmedia dappere verzetsstrijders zijn, en elke criticus een potentiële rechtsextremist is die ‘de tegenmacht’ het zwijgen op wil leggen.
Het is ook de georkestreerde intimidatie vanuit media die gezamenlijk karaktermoord plegen op critici. De rel rond Mona Keijzer maakte dat heel duidelijk. Na haar milde kritiek op de NOS trokken talkshows en opiniemakers van de kwaliteitsmedia massaal ten strijde.
Dat het hier ging om een minister van een kleine anti-establishment partij in een demissionair kabinet deed er niet toe. Mona Keijzer was de machthebber, en de NOS werd afgeschilderd als een integere rebel die de macht controleert, of als een onmisbare steunpilaar van de democratie. De vraag of het waar was wat Keijzer zei, kwam niet aan de orde.
Bescherming
De beschermende muur rondom de goedgekeurde NPO-kanalen is inmiddels vrijwel ondoordringbaar. Voor klachten is er de NPO-Ombudsman, die in een promotiefilmpje op moederlijke toon vertelt dat zij er is voor de nieuwsconsument. Af en toe krijgt zo’n klager een brokje toegeworpen, maar het is duidelijk dat dit niet de hoofdtaak van de Ombudsman is.
De hoofdtaak van de Ombudsman is de illusie van toezicht creëren. Dan kunnen ministers daarnaar verwijzen bij het beantwoorden van Kamervragen, die toch nog gesteld zijn door Kamerleden die niet weten hoe het hoort. Zij krijgen steevast nog een vermanende opmerking toegevoegd over het belang van persvrijheid, die blijkbaar geen kritische vragen verdraagt.
De vele beschermers van deze media in de politiek, de rechterlijke macht en alle andere geledingen van het establishment hebben zich het jargon helemaal eigen gemaakt. Wie naar hen luistert zou denken dat de kwaliteitsmedia ernstig beschadigd zouden raken als zij ooit tegenspraak zouden krijgen, en dat dit bovendien het einde van onze democratische rechtsstaat zou betekenen.
De werkelijkheid is anders.
Onaantastbaar
Deze media zijn vervlochten met de macht. Zij bepalen het dominante narratief. Als zij fouten maken of de werkelijkheid verdraaien, hoeven zij zich van kritiek niets aan te trekken. Tegengeluid houden zij op afstand en zij weten zich gesteund door een establishment dat hen promoot en andere stemmen verdacht maakt. Hun enige beperking is dat zij heel voorzichtig moeten zijn met het bekritiseren van de echte machthebbers.
In theorie hebben al deze media nobele codes – vaak zelfs een missie – waarin waarheidsvinding, integriteit en objectiviteit centraal staan. Als zij zich aan hun eigen codes zouden houden, hadden we de beste verslaggeving ter wereld. Maar de codes zijn er slechts voor de sier, en klachten over schendingen ervan halen niets uit.
Dat is de situatie waar we nu in zitten. En het behoeft geen betoog dat dit een gevaarlijke situatie is.
Gevolgen
Het effect van de verslaggeving over Israël maakt dit duidelijk. Deze media hebben kaartenhuizen van leugens gebouwd die in feite een alternatieve werkelijkheid scheppen. Het zijn niet allemaal hele leugens, er zitten ook halve waarheden tussen, en vooral veel verzwegen feiten. Maar het resultaat is een narratief dat nog slechts af en toe raakvlakken heeft met de realiteit.
En dankzij het aan hen toegekende gezag hebben zij invloed. Met de Rode lijn-demonstraties liepen honderdduizenden fatsoenlijke Nederlanders mee, die oprecht geloofden dat Israël een schurkenstaat is die genocide pleegt in Gaza. Brave mensen die dachten dat de Nederlandse regering geen druk zette op Israël. Zoveel mensen die deze kwaliteitsmedia nog steeds vertrouwen.
En kan je het ze kwalijk nemen? Op school hebben ze al geleerd welke media goede bronnen zijn voor hun werkstukken. Als ze hoger opgeleid zijn, is de inprenting op de universiteit of het HBO nog even doorgegaan. Al hun fatsoenlijke collega’s, vrienden en buren hebben dit ook geleerd, en samen denken ze te weten hoe de wereld in elkaar zit. Het staat in hun krant! En de NOS is betrouwbaar!
Dal der Onwetenden
Het grote probleem hier is nog niet eens de wanprestatie van activistische media, het grote probleem is dat dissidente stemmen het zwijgen is opgelegd. En de tegenstemmen die er nog zijn, worden zo effectief geweerd uit het publieke debat, dat Nederlanders zich elders moeten informeren als ze nog te weten willen komen wat er gaande is. Velen vinden dit te veel moeite of hebben zich bang laten maken voor andere geluiden.
Vroeger luisterden mensen in het communistische Oost-Duitsland stiekem naar westerse radiozenders, waardoor velen toch op de hoogte waren van verboden kennis. Maar er waren gebieden waar mensen die zenders niet konden ontvangen, en onwetend bleven. Die gebieden werden het Tal der Ahnungslosen genoemd. Nederlanders die slechts willen horen wat de gevestigde media verkondigen, creëren hun eigen Dal der Onwetenden. Zij sluiten zich vrijwillig op in onwetendheid, en waarom?
Vermoedelijk vanwege algemeen menselijke zwakheden: goedgelovigheid, gemakzucht, angst voor uitstoting, tijdgebrek, eigenbelang en desinteresse. In de eerste plaats zijn mensen vaak meer groepsdieren dan individualisten. Dat geldt zowel voor journalisten die zich houden aan het voorgeschreven narratief als voor nieuwsconsumenten die sociaal acceptabel willen blijven. Daarnaast is het makkelijker om weg te kijken dan om tegen te spreken.
Ver van ons bed
Want waarom zou je tegenspreken als slechte verslaggeving jou niet persoonlijk lijkt te raken? De meeste Nederlanders zijn net zo min Rode lijn-demonstranten als verdedigers van Israël. Talloze Nederlanders ergeren zich aan alle aandacht voor Gaza. Ver van mijn bed! Wat heb ik daarmee te maken? Zorg liever dat er huizen gebouwd worden, dat het vuilnis wordt opgehaald.
Maar wie verder denkt dan het directe eigenbelang, ziet de gevaren van ontspoorde establishment-media. Zo’n Medialogica-uitzending waarin de daders van de Jodenjacht alsnog tot slachtoffer werden gemaakt, is dat nog steeds ver van ons bed? Dit was een Jodenjacht in Nederland, en de burgemeester van Amsterdam leende zich voor het witwassen van de daders.
Wie dit ziet, en toch liever zwijgt omdat het zo lastig is om hier met Rode lijn-sympathisanten over te praten, zou twee dingen moeten beseffen. Ten eerste: elke dag dat beschuldigingen onweersproken blijven, stapelen de te weerleggen beweringen zich op. Tegenspreken wordt steeds ingewikkelder. En ten tweede: zwijgen heeft gevolgen. Eerst voor de ‘zionisten’, maar uiteindelijk voor ons allemaal.
Zoals Frans Timmermans tien jaar geleden nog zei: het nieuwe antisemitisme verstopt zich achter antizionisme. Iedereen die de moed heeft om na te denken, weet dat de haat tegen Israël gewoon Jodenhaat is. Het oude monster heeft een nieuw masker opgezet, maar de aard van het beest is niet veranderd. Zie de vele leugens die nodig zijn, en zie de vorm die de leugens aannemen.
Tegenspreken
Maar er is nog een andere groep die zwijgt. Niet uit lafheid, maar uit onmacht. Dit zijn mensen die beseffen dat de verslaggeving krom is, maar die gewoon niet weten hoe zij hun bezwaren onder woorden moeten brengen. Je weet dat die buurman/collega/kennis onzin vertelt, maar pas als je weer thuis bent – of iets leest wat je intuïtie woorden geeft – weet je wat je had willen antwoorden.
Tegen hen zeg ik: spreek je tóch uit. Verwijs desnoods naar artikelen of podcasts – of ons rapport over het NPO-videomateriaal voor de jeugd – waarin wel helder staat wat je bedoelt, met de onderbouwing erbij. En zelfs als je alleen maar kunt stamelen dat de verslaggeving niet klopt, zeg het! Oprecht protest heeft kracht van zichzelf, het kan anderen aan het denken zetten.
En vooral: laat je niet intimideren. Laat je niet wijsmaken dat mediakritiek een aanval op de persvrijheid zou zijn. Besef dat waarheid alleen gevonden kan worden door eerlijk het debat aan te gaan, en niet door een dwingend narratief te promoten en elke kritiek de mond te snoeren. Besef dat opkomen voor die zoektocht naar waarheid altijd een goede zaak is, ook als anderen er kwaad om worden.
Het is al erg genoeg dat mediakritiek aan de talkshowtafels geweerd wordt. Als zelfs burgers in hun eigen omgeving het dominante narratief niet meer kunnen tegenspreken, zijn we verder van huis.
Dan zijn we hard op weg naar een totalitaire samenleving.
U kunt Maaike van Charante steunen via repelsteeltje.backme.org
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
-
Houdt van feiten, haat hypocrisie.
Schreef:
Het verdriet van de Schilderswijk (2021)
Debat ongewenst (2023)
Recent gepubliceerd
Media5 januari 2026Kritiek op machtige media is gezond
Islam/Moslims20 december 2025Islamitische indoctrinatie van Nederlandse kinderen
Antisemitisme15 december 2025Jodenhaat explodeert op Chanoeka
Media5 december 2025NPO-Ombudsman is trouwe vazal van machtige NOS
Ik heb de bedenkelijke voordeel dat ik de communistische pers tijdens de overheersing van de Sovjet unie rechtstreeks meegemaakt heb. Zo merkte ik al eerder dat de berichtgeving hier op die uit mijn jeugd steeds meer gaat lijken. Op moment is het eigenlijk zo goed als 1:1 hoewel daar was het verpakking volledig weggelaten in vergelijking met hier. Heel slim want de meeste mensen hebben het niet door. Van het parafraseren van uitspraken die dan heel andere betekenis krijgen tot verzwijgen van gebeurtenissen en feiten zolang het kan. Dat is dan geen directe leugen en men slikt het door als een zeemeeuw. Alle nieuws wordt gekleurd door linkse ideologie en alle ander wordt verworpen als rechtse leugen wat jongeren op scholen al met pap wordt ingegoten. Linkse invloed is vooral merkbaar aan hoge volume en grofheid tegen alles wat afwijkt,zie sociale media waar alle afgewekenen naar BlueSky op X komen schelden op rechts. Op X mag ook deze ‘mening’ en dat vinden zij weer normaal. Wij zouden op hun media meteen weggecensureerd worden. Dat is de linkse dictatoriale ‘vrijheid’. De EU lijkt steeds meer op de Sovjet unie van weleer.
Wij leven inderdaad in een soort DDR maar de westerse versie onderscheidt zich van de ‘echte’ DDR door:
– er is een heuse marktsector die goed draait, dus aan de voorkant is het kapitalisme nog zichtbaar;
– het opleggen van de één-gedachte-ideologie is heel geleidelijk gebeurd, via onderwijs, via operante conditionering, zodat mensen gewoon niet beter weten;
– het verbaal streven naar diversiteit, respect, multicultureel, terwijl het feitelijke handelen precies tegengesteld is en gericht is tegen alles wat onze eigen cultuur zou kunnen bevestigen.
Al rond 1985 zeiden mensen smalen dat leraren de VK lazen omdat ze dan wisten wat er wel en niet gezegd moest worden in de docentenkamer.
Zo lang is het al aan de gang.
Verschillen zijn er nog gelukkig naar toen ik hoorde over de planeconomie en 5 jaar dacht ik alleen de rode ster ontbreekt. Inderdaad in de 80tiger jaren was de linkse opmars aan de gang. Ik herinner mij nog op werk dat niemand dat geloofde. Vandaar dat het zover kwam. Ik zou nu gelijk krijgen maar door gezichtsverlies waarschijnlijk niet. X ontplifvop moment door on asi van scheldende linksers. Nu vinden zij het vrije woord op X ineens goed. Karakterloze types Deze communisten.
De inzet in de richting van oorlogseconomie (Rutte) is een volgende stap in onze markteconomie, waarvan nu al ongeveer de helft via de overheid verloopt, dus eigenlijk staatskapitalisme zoals in de USSR.
Ook het Warschaupact hamerde voortdurend op ‘verdediging’ en ‘voorbereiding’ tegen het kapitalisme en de Muur was een ‘antifascistische Verdedigingsmuur’.
De locatie is veranderd, maar de retoriek is hetzelfde gebleven.
Helemaal met u eens, hetzelfde met nieuwe locatie. Dit kan niet goed aflopen ik denk dat 2026 nog veel verrassingen zal brengen waarvan wij niet beter worden maar mogelijk doet het de ogen open bij linkse slaven.
Altijd een goede column van Repelsteeltje.
Ik heb praktisch mijn hele leven gewoond en gewerkt buiten Nederland. Al decennia geleden viel het mij bij terugkomst telkens weer op hoe uitgesproken links en normerend de NPO was.
Dat is sindsdien niet minder geworden — integendeel. In combinatie met een groot deel van de kranten is de toon steeds eenzijdiger geworden.
En waar de toon vooringenomen is, wordt ook de verslaggeving dat.
Niet altijd door wat er gezegd wordt, maar vooral door wat wordt weggelaten.
Informatie achterhouden uit ideologische reflex is geen journalistieke keuze, maar framing. En dat voelt het publiek feilloos aan.
Dat geldt zeker ook voor de buitenlandcorrespondenten.
Hoe divers hun standplaats ook is, de toon ligt al vast: die van de NPO.
Lokale complexiteit wordt teruggebracht tot één vertrouwd frame.
Minder verslaggeving, meer vertaling naar de juiste moraal.
Het bijzondere van mediakritiek in Nederland is dat ze al snel het etiket krijgt van ‘aanval op de vrije pers’ of ‘ondermijning van de democratie’ (overigens twee heel verschillende dingen).
Kennelijk doen de politici, die dat etiket uitdelen, alsof onze media boven elke twijfel zijn verheven.
Terwijl die politici juist mediakritiek zouden moeten verwelkomen als onderdeel van de vrije media. Dat deze politici die kritiek afwijzen, doet vermoeden dat ze de media beschouwen als een verlengstuk van de politiek, als een spreekbuis, als een gewillig instrument dat de doeleinden van hun eigen politiek goed dient.
En dat verbaast me helemaal niet.
Beste André,
Een factor in het geheel is dat kaas-Nederlanders van huis uit extreem conflictmijdend zijn. Collectief scheppen aan de dijk. Standje waarop het maaiveld afgesteld is. Verzuiling als kanalisatie van verschillende levensgezindten e.d.
Anders dan in onze buurlanden – VK, België en Duitsland – waar juist weer – elk op hun eigen manier – maatschappelijke stratificatie veel verder doorwerkt, dan onze medium-slecht gemanierde maatschappelijke fluïditeit. Nederlanders zijn zo lekker direct e.d. Bij de buurtjes kan (of kon) je veel beter ruzie maken zonder dat het existentieel werd (kleine kanttekening t.a.v. RAF, IRA en de CCC).
Dat Hollandse slappe kaassausje is alleen de laatste jaren nog pruttiger geworden, omdat soortement verstandig-progressief OSM-meninkjes (al sinds half jaren negentig gebroederlijk aangereikt door NRC en VK) zich een uniciteitsclaim heeft weten te verwerven. Feitelijk is dat bange managersspraak, waar de spreadsheet du jour gevrijwaard wordt van vervelende opmerkingen.
Immers, een andere mening kan immers geen alternatief zijn, want dat is populistisch, nationalistisch, rechts dan wel rechts-extreem of van radicale snit. En dat is allemaal zo vies, vies, bah, bah, dat we ons daar niet verder mee bezig hoeven te houden.
Tezamen met EU über alles, bad parenting en bad schooling kom je dan ergens uit dat iets anders dan het eigen heilige gelijk niet meer in de hoofdjes past.
De ‘verstandige politiek’, OSM du jour, MSM gesmispel en onze Europese waardengemeenschap inclusief defensie vibe, zijn allemaal uitingsvormen van dezelfde meta uniparty blob, waarbij het morgen allemaal anders kan zijn, maar net zo eensgezind.
Dat er nog mensen naar de npo bagger kijken verbaast mij echt.
Ik kijk ook nooit.
Zinloos.
Ik schakel met enige regelmaat over naar NPO nieuwsuitzendingen en/of praattafelgesprekken, omdat ik zelf wil kunnen constateren hoe daar het nieuws opgediend wordt.
Bovendien lees ik in de bibliotheek de kranten Trouw, Volkskrant en NRC om diezelfde redenen.
Praktijken van salonfähig politiek ‘correct’ fascisme.
42 jaar geleden, toen de koude oorlog nog volop woede, zei ik tegen een leraar dat niet alleen de Russen maar wij in het Westen net zo goed slachtoffers zijn van propaganda en alleen dat te horen krijgen wat de overheid welgevallig is.
De beste man was oprecht geschokt: of ik zelf de onzin geloofde die ik uitkraamde.
Het is alleen maar erger geworden.
Als ik Olaf Koens met beide handen de hand van een Palestijn zie pakken, hem diep in de ogen zie kijken en hoor zeggen: so sorry for your loss, dan is dat prima maar ik vraag me wel af bij hoeveel Israëlische mensen, wiens hele familie is afgeslacht, heb je dat ook gedaan?
Ik let op wat ze weglaten.
Valt het niet op hoe weinig we horen over en van onze volgende Minister President?
Alles waar over gezwegen wordt is interessant. Dan vraag ik me af waarom er over wordt gezwegen.
De Nederlandse media is totaal verziekt en dusdanig links dat de rode ster er verbleekt uitziet. Wil je wat meer naar Rechts dan wijk je al snel uit naar internet. Elke omroep in Nederland neigt in no-time naar links. De huidige situatie in Iran wordt gewoon doodgezwegen, terwijl er aantoonbaar doden vallen. Nee het gaat al vanaf day one over Venezuela en dat het niet kan wat Trump doet. En er wordt van alles bij gesleept zolang het maar bashen is. Het enige wat ertoe gaat doen is het vanuit Rechts bashen van de huidige media kliek. MHGA!
Haat tegen Israël vind ik onzinnig, kritiek op de regering is prima maar wie zijn wij om anderen te veroordelen? Waar ik wel ongelofelijk laaiend van word is de aanval op Nederlandse joden, het annuleren van concerten, het opzeggen van diplomatieke relaties het weigeren van bijv. een Russisch dansgezelschap enzovoort. We zouden er goed aan doen onze “salonhaat” (want veilig vanuit inze warme woonkamers) ergens te stoppen waar het héél donker is, de wereld wordt er op geen enkele manier beter van.
De media zijn alleen machtig als je er naar kijkt. Als dat wegvalt staan ze te schreeuwen in een hoekje gelijk de lokale dorpsgek. En net als in communistisch Oost-Duitsland zijn er andere bronnen waar je nieuws kunt vinden, ofschoon je wel wat meer moeite moet doen.
Dank voor de mooie column van Maaike Charente, ik ben het er helemaal mee eens. Het is al heel lang dat betekenissen politiek gemaakt woren en toegeëigend worden door links. Hiermee krijgen zij macht over taal; definitiemacht heet dat, als onderdeel van politieke en bureacratische macht. Woorden als neger, eskimo, omvolking onderwijzer (es), vrouwelijke vervoegingen van beroepen als ‘historica’ genocide, witte mensen en ga zo maar door, zijn pogingen tot macht. Niet voor niets wil Poetin het russisch in Oekraïne verplicht stellen. Ik doe daar niet aan mee en heel af en toe zie ik dat meer mensen doen. En dan denk ik; gelukkig zijn er meer mensen die er net zo over denken.
Waar kan ik tekenen Ron?