EU twijfelt over verlenging gunstig handelsakkoord met Oekraïne
Allerlei bureaucratische belemmeringen in de maak
Afgelopen weekend bezochten de leiders van Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Polen Oekraïne om daar op te roepen tot een dertig dagen durend staakt-het-vuren. Niet lang daarna drong de Amerikaanse president Trump er echter op aan dat de Oekraïense president, Volodymyr Zelenskyy, een uitnodiging van de Russische president Vladimir Poetin aanneemt om deel te nemen aan vredesbesprekingen, ook zonder voorafgaand staakt-het-vuren. Ondertussen zet Europa druk op Trump om strengere sancties op te leggen aan Rusland, ook al hebben die vooralsnog geen zoden aan de dijk gezet.
Wat Oekraïne daarentegen wel heeft geholpen, is westerse militaire hulp, iets wat Trump ook blijft leveren. Het meest waarschijnlijke scenario blijft echter jammer genoeg dat het conflict gewoon door woedt, ook al omdat Poetin daar belang bij heeft, zodat het makkelijker is om de aandacht af te leiden van de vele binnenlandse problemen in Rusland.
Handelsakkoord Oekraïne
Tegen die achtergrond is er inmiddels een debat bezig in de EU over het al dan niet verlengen van de gunstige handelstoegang die Oekraïne op dit moment geniet tot de Europese markt. Verleden maand waarschuwde de Oekraïense premier Denis Sjmyhal op de ‘EU-Ukraine Business Summit’ in Brussel voor “zware gevolgen” indien de Europese Unie het akkoord hierover niet tijdig verlengt.
Dat ‘autonome handelsakkoord’ tussen de EU en Oekraïne vervalt op 5 juni. Het werd afgesloten in 2022, na de start van de Russische agressie, en voorzag voor Oekraïne het schrappen van bijna alle EU-importtarieven en andere handelsbelemmeringen. Alleen voor een aantal landbouwproducten, zoals gevogelte, eieren, honing en suiker, kwam er later nog een tijdelijk noodstopmechanisme, dat in werking treedt ingeval de import van die landbouwproducten uit Oekraïne bepaalde maximumdrempels overschrijdt.
Voor de Europese Unie is de verlenging tot einde dit jaar economisch niet van groot belang, maar voor Oekraïne kan het miljarden euro’s aan inkomsten schelen. Aangezien Europese landen Oekraïne militair steunen zou het dus bijzonder onverstandig zijn om dit handelsakkoord niet gewoon te verlengen.
Vrijhandel
Daarmee kan de EU ook een internationaal signaal geven dat het in tegenstelling tot het huidige Amerikaanse beleid gewoon verder gaat met vrijhandel, zeker met bondgenoten zoals Oekraïne. Jammer genoeg is dit volgens geruchten niet wat de EU van plan is. Men zou verkiezen om een nieuwe handelsdeal te onderhandelen “met quota”. Wat Oekraïne dus veel geld zou kosten, dat diezelfde EU-lidstaten dan zullen moeten bijpassen in de vorm van militaire hulp, ook al omdat het er niet naar uitziet dat Trumps vredesplan Rusland kan overtuigen.
Een andere reden is de interne weerstand binnen de EU. Omdat hun markten overspoeld werden met goedkoop Oekraïens graan, protesteerden boeren in EU-lidstaten als Polen, Bulgarije, Slowakije en Roemenië al meermaals tegen de toegang die landbouwbedrijven uit Oekraïne krijgen tot de Europese markt. Een importregeling met quota is echter geen verstandige manier om met die zorgen om te gaan.
Vaak komen er klachten over de niet-naleving van Europese normen door Oekraïne. In plaats van nieuwe handelsbelemmeringen in te voeren, zou de Europese Unie dus de normen voor de eigen landbouwers wat kunnen rationaliseren, in combinatie met betere controle. Het is immers niet alleen de industrie die te kampen heeft met Europese overregulering.
Ook voor de Europese landbouwsector is de Europese regelneverij een grote zorg, niet alleen omdat het de winst aantast, maar ook wanneer men in concurrentie moet treden met niet-Europese producenten die niet altijd even goed worden gecontroleerd. Handelsbelemmeringen zouden daarentegen zowel Oekraïne als de Europese consument treffen. Die laatste krijgt immers de eindfactuur voor doorgeschoten regulering.
Mercosur
Een andere belangrijke onderhandeling betreft de goedkeuring van het handelsakkoord tussen de EU en het Latijns-Amerikaanse handelsblok Mercosur. De Europese Commissie bereikte na jaren moeizaam onderhandelen een akkoord hierover afgelopen herfst. Een belangrijke reden dat het zo lang duurde was dat de EU eiste, dat die landen allerlei Europese regelgeving zouden overnemen. Zo vroeg de EU bijvoorbeeld om een duurzaamheidsbijlage toe te voegen aan de handelsovereenkomst, op het moment dat er in feite al overeenstemming over was bereikt. Dat werd door Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay helemaal niet op prijs gesteld, waardoor alles nog heel wat langer duurde.
Trumps handelsoorlog zorgt er nu wel voor dat Frankrijk wat positiever staat ten opzichte van het akkoord, maar eigenlijk is het Italië dat de doorslaggevende stemmen binnen de Raad van de EU kan leveren. De beslissing hierover gebeurt met gekwalificeerde meerderheid. Italië probeert naar verluidt het dossier te koppelen aan geld voor de eigen landbouwsector uit de Europese meerjarenbegroting.
EU-VS
Ook in de onderhandelingen tussen de VS en de EU is de Europese neiging om handel te belasten met allerlei zogenaamde “non-tarifaire belemmeringen” een complicatie. USTR, het Amerikaanse handelsagentschap, wil bijvoorbeeld dat de EU de eigen ontbossingsverordening schrapt. Het stelt dat deze nieuwe Europese wet, die import van producten zoals vee, cacao, palmolie en rubber met nieuwe bureaucratische verplichtingen belast, “de landbouw- en industriële export van de VS 8,6 miljard dollar per jaar zal kosten.”
Dit type wetgeving is een goed voorbeeld van hoe de EU regelgevende keuzes probeert op te dringen aan handelspartners en daarmee goede handelsbetrekkingen ondermijnt. Eerst waren het de Zuidoost-Aziatische palmolie-exporteurs Maleisië en Indonesië die hierover klaagden. Deze landen vinden het bijzonder oneerlijk dat, ondanks het feit dat ngo’s hen loofden voor het bereiken van een sterke vermindering van bosverlies, de EU blijft weigeren om hun normen als gelijkwaardig te verklaren. Dit ondanks het feit dat de meest recente versie van de Maleisische anti-ontbossingsstandaard MSPO nog strenger wordt dan de Europese.
Nadat ook Brazilië en de Verenigde Staten – toen nog met Joe Biden als president – protest aantekenden, zag de EU zich gedwongen om de inwerkingtreding van de wetgeving met een jaar uit te stellen. Nu vraagt Trump dus gewoon om dit soort handels verstorende non-tarifaire belemmeringen te schrappen.
Een “Trumpiaanse” Europese Unie
De plannen van de EU om weer handelsquota in te voeren op import uit Oekraïne dreigen het land een klap van miljarden euro’s te bezorgen. Het is maar de vraag of dit verstandig beleid is, terwijl Europese landen het land ondertussen wel militair bijstaan. Dit zijn “Trump-methoden in een fluwelen EU-handschoen”, stelt een Oekraïense bron uit de landbouwsector.
Vreemd is ook dat het vooral Polen is dat dergelijk beleid aanstuurt. Aan de ene kant wil het tegen Oekraïne gericht protectionisme, aan de andere kant is het een van de landen die het sterkst pleiten voor militaire steun. De Poolse presidentsverkiezingen spelen bij dat eerste uiteraard een grote rol.
De Europese Commissie denkt er nu aan om tijdelijke maatregelen te nemen, ingeval er geen akkoord is over de verlenging tegen 6 juni. Dit pappen en nathouden is een kwalijke aanpak. Kiezen is verliezen. Niemand vraagt dat de EU zich militair mengt in dit heikele conflict, maar dat betekent niet dat Europa niets kan doen. Als de Europese Unie het fel geplaagde Oekraïne steunt, met een voorzichtig beleid om defensief wapentuig te leveren, moet het ook gewoon doorgaan met het verlenen van handelstoegang tot de interne markt.
Over de auteur
- Pieter Cleppe is de hoofdredacteur van http://www.BrusselsReport.eu, een webstek die zich richt op EU en Eurozonebeleid
De EU is allereerst voor de belangen van de eigen burgers.
De associatie met Oekraïne veroorzaakt een concurrentie voor west-europese boeren, die enorme gevolgen heeft. Terwijl Oekraïne geen lidstaat is.
Volgens mij bedrijft de EU commissie hier een eigen politiek waar de burgers hier geen belang bij hebben. Een politiek met heel andere doeleinden dan die wij ons voorstellen.
Hulp geven is mooi maar moet niet leiden tot het benadelen van de helpende. Helaas is dat de telkens terugkomende probleem en niet alleen met Oekraïne maar op alle gebieden. Alle maatregelen slaan door en uiteindelijk is niemand geholpen maar iedereen benadeeld.
Eerst maar zien hoe de oorlog gaat verlopen.
Het gaat er voor Oekraïne steeds beroerder uitzien.
Ongelooflijk dat de EU dit niet mee neemt in haar plannen.
Als Poetin doorzet valt Oekraïne.
Dus het is onverstandig om het corrupte en niet aan dezelfde standaard onderhevige niet-EU land Oekraïne een klap van miljarden toe te dienen, maar EU producenten mogen daarom vanwege de extreem strenge standaard wel een klap van miljarden incasseren. U impliceert dat dan hier de standaard maar wat losser moet, waar ik het overigens mee eens ben, maar dat dat dan de oneerlijke handel in balans zou brengen is natuurlijk quatsch met saus.