- Citizen Vigilante: een slechte film, een rauwe waarheid - 30 juni 2026
- De honger in de wereld blijft, de strijkstok ook - 18 juni 2026
- De zorgvuldig doodgezwegen straatoorlog - 11 juni 2026
Titelfoto: Den Haag Binnenhof door Code Rood, gepubliceerd onder CC BY-SA 2.0.
Herinnert u zich Tommy Cooper nog? De malle, mislukte goochelaar met die rooie fez op z’n kop? OpinieZ-auteur Ines van Bokhoven moest vanmorgen ineens aan ‘m denken, toen zij las dat Rutte de zoveelste aanslag op zijn carrière had overleefd. Over verrassende parallellen in een show van incompetentie. En we kijken toe.
[responsivevoice_button voice=”Dutch Male” buttontext=”Beluister dit artikel”]
Cooper begon zijn loopbaan toevallig: als kind was hij al gefascineerd door de goocheldoos die hij van een tante kreeg, en bezwoer dat hij een geweldig illusionist ging worden. Maar toen hij op z’n 16e zijn eerste optreden gaf, ging alles mis op dat podium. Werkelijk alles. Hij bleek nog erger dan een amateur: hij was hopeloos. Het publiek lachte zich wel helemaal krom, en Tommy begreep dat hij een gouden act had ontdekt: de stuntelende goochelaar die eigenlijk dus gewoon een komiek is die niks kan.
Incompetentie
Gisteren en vannacht zagen we ook een show van incompetentie die zich voor probeerde te doen als ‘professioneel’. Een optreden van een Tweede Kamer die, in mijn ogen, nu toch wel haar absolute dieptepunt heeft bereikt. Maar lachwekkend was het dan weer niet. Want we kunnen nu wel kwaad zijn op Rutte en hem meer dan spuugzat zijn – wat overigens geheel gerechtvaardigd zou zijn na alle ellende die we met hem meemaakten – het is uiteindelijk de Tweede Kamer die de dienst uitmaakt in ons land, en die heeft besloten dat deze man alweer door mag gaan met het te gronde richten van onze levens.
https://twitter.com/deredacteur1984/status/1377876805965725697?s=21
En terwijl ik dit schrijf, vraag ik me af waarom ik het nog doe. Echt. Je kunt je de blaren op je vingers typen, je kunt je schor roepen in protest, je kunt je elke zondag in elkaar laten slaan tijdens een demonstratie: het lijkt wel alsof onze volksvertegenwoordigers doof en blind zijn. Ik kan hier nog maar één conclusie aan hangen: men WIL het niet zien, men WIL het niet weten. Wij MOGEN niet meedoen.
Feestje
Onze politiek is een feestje. Een exclusief, duur feestje dat gevierd wordt in een kerker in een kasteel met dikke muren er omheen – en wij zijn niet uitgenodigd, al mogen we wel betalen. Er komt niets binnen dat de pret zou kunnen verstoren, want de dames en heren politici dienen ‘barmhartig’ te worden behandeld en al hun hoogopgeleide dromen moeten worden waargemaakt. En weet er toch, ondanks alle genomen maatregelen, iets binnen te vliegen of waaien dat aandacht nodig heeft omdat het de feestvreugde verstoort, dan doet het gezelschap een dansje. Soms wat wilder, soms wat rustiger, maar het effect is elke keer hetzelfde: als het dansje af is gaat het feest onveranderd verder.
We zagen het ook deze keer weer gebeuren: het was een pittig dansje dit keer, het leek zelfs heel even een foxtrot richting de uitgang te zijn, maar nee. Het feest moet en zal doorgaan. En het feestgezelschap dat nu Nederland gebruikt voor z’n eigen bevrediging, voor z’n idealen en carrières, voor z’n macht en portemonnee, is van een ziekmakende inborst. De lafheid waarmee deze Kamer elke keer weer een volkomen onbetrouwbare premier zijn gang laat gaan, zijn macht voedt, zijn verantwoordelijkheid nog verder van ‘m afschuift, begint gevaarlijk te worden.
Flauwe trucjes
Gevaarlijk voor dit land. Voor het welzijn en het vertrouwen van de burgers. Hier zit een Tweede Kamer die ons wil wijsmaken dat Tommy Cooper net zo’n goeie illusionist is als Hans Klok. Die blijkbaar echt denkt dat wij stupide genoeg zijn om de flauwe trucjes te geloven die onze premier tot op de bodem heeft versleten en die al op afstand te voorspellen zijn. Of denkt dat we het wel doorhebben, maar het nog steeds ontzettend vermakelijk vinden. Vermakelijk genoeg in elk geval om de man niet van het podium af te boe-en. En dat terwijl de zaal al urenlang met de rug naar ‘m toe zit, zelfs aan het leeglopen is.
Puinhoop
Want wie heeft er nu nog iets van sympathie, laat staan vertrouwen, in onze politiek? Ik geloof dat het nog nooit zo laag is geweest, en de woede zo groot. En het is terecht. Politiek is een inhoudsloze toestand geworden. Het draait om ego’s, om wie het vinnigst is, om wie het best kan liegen en verdraaien en manipuleren. Politiek is van oudsher al een doodziek, doortrapt, smerig en onbetrouwbaar bedrijf, maar deze kliek heeft er, onder leiding van een premier die het meest doortrapt is van allemaal, een ongekend onwaarachtige puinhoop van weten te maken.
Mes in de rug
Zo is het CDA erin geslaagd Omtzigt keer na keer een mes in de rug te duwen, en zal er zo te zien nog wel even mee doorgaan. Hoekstra kan erg goed dansen, zagen we. In zijn strakke pak deed hij een pracht van een tango, en ook Segers deed de twist met verve, maar helaas: toen het dansje af was ging het feest gewoon verder. Kaag beloofde ons ‘nieuw leiderschap’, maar durfde niet eens te dansen nadat dit hele schandaal ontstond. Laf schuilde ze achter een premier die ze dan uiteindelijk, bij wijze van een trage wals, een mes in de rug leek te duwen door afstand van hem te nemen. Maar goed: muziek klaar, dansje af, feestje verder.
En op het podium stond Tommy Cooper dus zijn slappe trucs, waar niemand zelfs meer om kan lachen, te verkopen aan een zaal vol mensen die ‘m niet geloven, en ondanks alles toch maar door laten gaan met zijn blaartrekkend slechte show.
Nulpunt
Het vertrouwen in de Nederlandse politiek is tot een nulpunt gedaald voor velen. En dat is niet iets van vandaag. Al jarenlang proberen we onze signalen gehoord te laten worden, proberen we deel te nemen aan een debat dat steeds exclusiever gevoerd wordt, en het lijkt alleen maar meer en meer zinloos te worden. We komen steeds verder weg van wat we zouden moeten zijn: een democratie. En de vraag is serieus aan het worden: wat moeten we hiermee? Want net zoals Rutte ‘iets’ moest met Omtzigt, lijkt het me evident worden dat wij echt ‘iets’ moeten met de toestand waar onze politici ons ongevraagd in hebben geduwd.
Zoals ik altijd doe op dit soort momenten, is op zoek gaan naar historische voorbeelden waarin men voor dergelijke vuren stond, en er een oplossing voor wist te vinden. En de eerste die me dan in het hoofd schiet dat zijn wij zelf: Nederland.
Vrijheid
Nederland is een bijzonder land in z’n ontstaansgeschiedenis. Want eigenlijk wilden we helemaal geen land zijn. We wilden ooit alleen af van het monsterlijke beleid van de Spaanse koning Filips II. Het ging om vrijheid en een koning die ons kon regeren op een manier die wij te verenigen vonden met onze ideeën van rechtvaardigheid. De Staten-Generaal was zodanig ontstemd over het slechte, onmenselijke koningschap van Filips II, dat ze het vertrouwen in hem opzegde en aankondigde zijn gezag niet langer te zullen respecteren en zich er aan zullen onttrekken van nu af aan.
Oftewel: het gezag van een koning gaat net zover als zijn onderdanen bereid zijn hem te geven. En dat als een koning zich als een tiran gedraagt, een volk het recht heeft zijn wetten en regels naast zich neer te leggen en zijn gezag af te wijzen.
Plakkaat van Verlatinghe
Dit deed men in het beroemde Plakkaat van Verlatinghe (1581, hieronder enkele passages in moderne vertaling).
“Het is aan ieder bekend dat een vorst, als dienaar van God, geacht wordt zijn onderdanen te beschermen tegen alle onrecht, overlast en geweld, zoals een herder zijn schapen beschermt. De onderdanen zijn niet door God geschapen om de vorst in alles wat hij beveelt onderdanig te zijn en hem als slaven te dienen. De vorst regeert bij de gratie van zijn onderdanen en moet met recht en reden over hen regeren, hen beschermen en liefhebben zoals een vader zijn kinderen liefheeft en zoals een herder met hart en ziel zijn schapen beschermt. Als een vorst zijn plichten niet nakomt, maar, in plaats van zijn onderdanen te beschermen, hen probeert te onderdrukken als slaven, dan is hij geen vorst, maar een tiran. In dat geval mogen zijn onderdanen, na beraadslaging in de Staten-Generaal, hem afzweren en een andere leider kiezen.”
“Dit recht hebben zij te meer als ze hun vorst niet met vreedzame middelen van zijn tirannieke neigingen hebben kunnen genezen. In dat geval hebben ze geen andere middelen om hun natuurlijke vrijheid, waarvoor men zich met hart en ziel dient in te zetten, veilig te stellen. Daarvan zijn diverse voorbeelden bekend uit andere landen en andere tijden.
In het bijzonder in ons land moeten onderdanen hun eigen vrijheid veiligstellen, aangezien zij hier altijd geregeerd zijn krachtens de eed die door de vorst bij zijn intrede wordt gezworen. De vorst wordt ook beëdigd onder de voorwaarde dat hij uit zijn ambt wordt ontheven in geval van schending van de eed.”
Buitenspel
De enige manier waarop wij dat kunnen, als burgers, is via de Tweede Kamer. Via het democratische proces moeten wij onze ‘vorst’ uit zijn ambt kunnen laten ontheffen. En dat proces is op dit moment verstoord, onbetrouwbaar, voor velen afgesloten: we weten ondertussen dat maar 20% van ons volk, namelijk de hoogopgeleiden, bediend worden door de huidige politiek. Die andere 80% staat buitenspel – en vandaag blijkt als nooit tevoren hoe hard die groep buitenspel staat. Hoezeer die groep niet gehoord wordt.
Kapot
Wat moeten we hiermee? Welke macht hebben we nog om door te dringen tot de elitekliek, tot de burchtbewoners die hun brug hebben opgehaald en hun privéfeestje aan het vieren zijn? Wat voor Plakkaat van Verlatinghe kunnen wij schrijven? Want van ons bestuur hoeven we geen enkele vorm van vernieuwing te verwachten. Dit was hét moment, en men heeft het laten gaan. Deed dansje nummer zoveel. Ik ben het spuugzat, u ook? Mijn vertrouwen is niet ‘laag’, mijn vertrouwen is wég. Helemaal kapot.
Met Tommy Cooper liep het overigens niet goed af: hij kreeg, tijdens een tv-optreden met publiek, een hartaanval en klapte in elkaar. Het publiek lachte zich alweer lam: ze waren ervan overtuigd dat het bij de act hoorde.
Tja. Ik bedoel maar: hoe gevaarlijk is zo’n goochelshow