Het lucratieve waardenkapitalisme achter de EU
Van Soros tot Bono: idealen als investering
- Het lucratieve waardenkapitalisme achter de EU - 22 november 2026
- ECFR: machtige lobbyclub achter links EU-beleid - 11 september 2026
- Geld verdienen aan het grote immigratiefestijn - 23 augustus 2026
In haar laatste State of the Union-toespraak (september 20261) schetste Ursula von der Leyen de strategische agenda van de EU. Deze agenda moet leiden tot een autonoom, sterk Europa. Bovenaan staat: de Europese waarden binnen de EU hooghouden en ze buiten de EU waarmaken2. Het gaat om menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat, mensenrechten en rechten van minderheden. Voorwaarde voor het realiseren van die waarden is een open samenleving (Shaping & Securing the EU’s Open Strategic Autonomy, Society3).
Klinkt prachtig. De EU als moreel centrum van de wereld. Is dat werkelijk de agenda? En wat wordt er bedoeld met de open samenleving als voorwaarde voor die nobele waarden – ondanks de risico’s4? Aan de strategische agenda van de EU lijkt het waardenkapitalisme ten grondslag te liggen, in de lijn van het stakeholderkapitalisme. In dit artikel wil ik daar een kritische reflectie op geven. Daarvoor moeten we eerst meer begrijpen van wat er wordt verstaan onder de open samenleving.
De open samenleving van Soros
De open samenleving is een concept van Karl Popper en staat grof gezegd voor een samenleving die openstaat voor diversiteit, kritiek en controle, en dus verandering. George Soros studeerde bij Popper en was een groot fan. Nadat hij kapitaal had vergaard, stichtte hij de Open Society Foundations (OSF): een wereldwijd netwerk van fondsen om de toekomst vorm te geven naar het idee van de open samenleving.
Er bestaan echter verschillen tussen Soros’ en Poppers visie. Waar bij Popper de open samenleving meer een filosofisch beginsel is om machtsmisbruik tegen te gaan, is het bij Soros een politiek programma dat hij actief bevordert.
Dat doet hij primair door een grote hoeveelheid ngo’s en denktanks te financieren. Zijn programma is echter niet slechts ideologisch of filantropisch. Hij is duidelijk over zijn bedoeling10: ‘…global capitalism is not without problems; we need to understand these better if we want the system to survive.’ Het gaat erom het kapitalisme te redden, maar dan in een nieuwe vorm: een kapitalisme dat de mogelijkheid biedt kapitaal te vergaren en veilig te stellen door waarden te bevorderen.
Complex in zijn visie is dat die waarden leeg zijn. De open samenleving biedt slechts een framework11, en dat moet zo blijven. Het is een negatief project tegen vaste waarden en daarom tegen bestaande waarden. In de praktijk komt het neer op het financieren van linkse ideologische (rebelse) organisaties en projecten die ontwrichten en bestaande waarden aantasten – en tegelijkertijd aan invloed winnen en winst maken.
Meer dan Soros alleen
Je hoort de antisemitische roeptoeter al: Soros! Joods complot! Uiteraard onzin. Het waardenkapitalisme wordt gedragen door een enorme hoeveelheid miljardairs, multinationals en transnationals. Bij alle grote ngo’s, organisaties en denktanks kom je naast de OSF de volgende donateurs tegen: Bill and Melinda Gates Foundation, Rockefeller Foundation en Rockefeller Brothers Fund, Carnegie Corporation, Margaret A. Cargill Foundation, Skoll Foundation, Bloomberg Philanthropies, Ford Foundation, Bezos Family Foundation, MacArthur Foundation en in Europa Stiftung Mercator, Robert Bosch Stiftung en Bertelsmann Stiftung. Deze lijst is verre van compleet: je kunt er alles en iedereen aan toevoegen die iets in de mondiale pap te brokkelen heeft.
In tegenstelling tot de meeste andere miljardairs zijn er veel interviews en publicaties waarin Soros zijn ideeën analytisch uiteenzet. Soros is een beetje de filosoof van het waardenkapitalisme, de intellectueel. Precies omdat hij inhoudelijk is, is hij kwetsbaar voor kritiek en complotten.
Waarden als verdienmodel
Hieronder twee voorbeelden die laten zien hoe het in de praktijk werkt. Het eerste betreft kameraad Greta Thunberg, dochter van bekende Zweden12. Financieel communicatieadviseur Ingmar Rentzhog maakte haar van nationale beroemdheid tot internationale ster. Rentzhog was de oprichter van de start-up We Don’t Have Time13, een mondiaal netwerk en socialmediaplatform voor het klimaat, met IKEA in de adviesraad en samenwerking met onder andere H&M. Aandeelhouders waren leden van de miljardairsfamilie Persson14.
Rentzhog was ook voorzitter van de denktank Global Utmaning, medeopgericht door Kristina Persson, ex-sociaaldemocratisch minister en dochter van miljardair Sven O. Persson. In 2019 kondigde Global Utmaning met trots de samenwerking15 aan met het internationale netwerk Global Shapers van Klaus Schwab.
Rentzhog stelde Thunberg aan als jongerenadviseur bij de stichting van de start-up. Het resultaat was vruchtbaar. In 2025 werd hij opgenomen in Table Media’s Top 100 Most Influential People16 van de wereld op het gebied van klimaat. De energietransitie leverde alleen al in 2025 wereldwijd 2.300 miljard17 dollar aan investeringen op. Tel daar de Europese klimaatfinanciering voor ontwikkelingslanden bij op (alleen in 2024 al meer dan 30 miljard euro5), en je hebt op zijn minst een interessante markt.
Nadat de banden van Thunberg met de investeerders van We Don’t Have Time aan het licht kwamen18, brak zij met de start-up en ging zij zich richten op de uitbreiding van haar Fridays for Future, dat samenwerkt19 met de bekende grote ngo’s.
Van Bono tot Power Africa
De doelstellingen van die fondsen, denktanks en organisaties zijn altijd het klimaat en rechtvaardigheid. Oftewel: de wereld redden. Tegelijkertijd zijn de donateurs, die zich ook met waarden presenteren, via netwerken verbonden met investeringsmaatschappijen. Om een indruk te krijgen van hoe dat werkt, is het interessant te kijken naar One, de in 2004 door Bono van U2 opgerichte ngo.
Het doel van One was armoede en ziekten in Afrika bestrijden en zich wereldwijd inzetten voor duurzame ontwikkeling. Volgens de eigen site20 heeft ze 25 miljoen acties gevoerd. Een van de succesvolste campagnes leidde in 2016 tot een Amerikaanse wet: de Electrify Africa Act, met als doel landen in sub-Sahara-Afrika te helpen hun elektriciteitsinfrastructuur te moderniseren en de toegang tot stroom te vergroten.
One werkt samen met de Bill and Melinda Gates Foundation en wordt gefinancierd door een reeks bekende liefdadigheidsorganisaties21. De Electrify Africa Act verankerde het in 2013 door Obama gelanceerde Power Africa. Naast private donaties ontving het programma miljarden aan subsidies en gesubsidieerde leningen6.
Leidende instantie bij Power Africa was USAID. Bij hen vond je de lijst met bedrijven7 die investeerden. Bijvoorbeeld APR Energy, dat zich partner van Power Africa22 noemt en al in 2011 een investering ontving23 van 250 miljoen dollar van Albright Capital Management LLC (van Madeleine Albright) en Quantum Strategic Partners Ltd. van Soros Fund Management. APR gaat zich ook richten op grondstoffen, olie en gas. Verder zien we oliebedrijven als Shell en farmaceutische bedrijven24; in feite een keur aan multi- en transnationals.
Waar het om gaat, is dat we steeds een ideologisch programma zien waar miljoenen, soms miljarden subsidie naartoe gaan. Wie is er tegen armoedebestrijding, wie tegen het milieu, wie is er voor racisme? Vervolgens vallen die programma’s zeer gunstig uit voor investeerders. Hoeveel One heeft opgeleverd, is moeilijk te achterhalen vanwege een ‘lack of access to financial statements25’. Daarnaast is er, buiten economisch voordeel, onmiskenbaar een geopolitieke strijd26 gaande in Afrika (en de rest van de wereld) om invloed, grondstoffen en strategische macht.
De prijs van de open samenleving
Natuurlijk is het waardenkapitalisme niet alleen maar negatief. In het geval van One ontwikkelt Afrika zich en wordt er geld verdiend. Voor ons Europeanen geldt dat ook voor de energietransitie, massa-immigratie en Diversity, Equity & Inclusion (DEI, woke).
Hierboven stond al de gigantische omzet op de energiemarkt. Volgens McKinsey zorgen ook diversiteit en inclusie voor 35 procent meer kans op bovengemiddeld rendement27. En ten aanzien van immigratie: volgens de Europese Commissie waren burgers van buiten de EU in 2023 goed voor bijna twee derde (64 procent)8 van de groei van de Europese beroepsbevolking. Ook hier geldt blijkbaar dat het beleid onze concurrentiepositie op de geglobaliseerde markt versterkt en dat we wereldwijd aan politieke invloed winnen, met name tegen China en Rusland. Bovendien profiteren duizenden activistische organisaties van het waardenkapitalisme, organisaties die mogelijk hier en daar ook iets goeds verrichten voor mens en milieu.
Er zijn ook nadelen. De energietransitie, DEI en massa-immigratie worden ons met ijzeren hand door de strot geduwd. Altijd met het morele beroep op waarden: een schoon milieu, antidiscriminatie, mensenrechten. De methode die de open samenleving hanteert, is soft power: het uitoefenen van invloed door lobbyen en financiering van instellingen en organisaties, ook publieke instellingen als universiteiten, die daarmee hun neutraliteit verliezen.
Soevereiniteit ingeleverd
Verder prevaleren supranationale wetten, instituten en verdragen boven nationale: Europese Commissie, Europees Parlement, Hof van Justitie van de EU, Internationaal Strafhof, Europese Centrale Bank, EU- en mondiale verordeningen, verdragen en richtlijnen (mensenrechten, handelsverdragen, Pact on Migration and Asylum, EU KIDS Act, Digital Services Act, etc.). De EU KIDS Act, een voorstel van de Europese Commissie uit september 2026, moet kinderen online beschermen: overal dezelfde leeftijdsgrenzen en platforms die vanaf de tekentafel veilig moeten zijn. Zo breekt de EU de macht van de ooit soevereine lidstaten, dus van de burgers, en is ze in die zin allesbehalve democratisch.
Door de lidstaten gesubsidieerde media (NPO) en media die gebruikmaken van gunstige leningen van de EU9 (DPG Media) spreken allemaal met één stem (vergeet de bijdragen uit de private sector niet). Het DEI-beleid regelt de afbraak van onze cultuur (canceling) en zo van onze eigenwaarde. Wie niet meedoet, wordt gecanceld of gedegradeerd tot nationalist, extreemrechts, zelfs fascist. In zekere zin is de open samenleving als globalistisch veroveringsproject gericht tegen de mens als historisch wezen met een cultuur, traditie – en waarden.
Ontvang de beste analyses die de mainstream media niet brengen.
Gratis alle nieuwe OpinieZ-artikelen en analyses in uw mailbox.
Gratis. Afmelden kan altijd met één klik onderaan elke mail.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|



In de opsomming van von der Leyen mis ik de rechten voor meerderheden die nu ondergesneeuwd zijn door de rechten van minderheden. Minderheden regeren nu de meerderheid die alleen goed is om de minderheden te bekostigen.
Er is over het verschil van denken over de Open Society van Popper en die van Soros heel veel te zeggen.
Er is echter 1 verschil tussen beide visies dat echt van belang is voor onze situatie nu.
De Open Samenleving van Popper is een filosofisch raamwerk dat zich afzet tegen de standensamenleving van voor 1848 en zich afzet tegen totalitaire dictaturen als het nazisme en socialisme en communisme. Popper’s visie valt grotendeels samen met het liberalisme, dat opereerde met handhaving van de nationale staat en de organen daarvan, maar wel vrije toegang van elke burger tot onderwijs, gezondheidszorg en kiesrecht nastreefde.
De Open Samenleving van Soros is een activistische politiek die via een netwerk van NGO’s op alle mogelijke gebieden wil nastreven dat burgerraden het werk van de nationale staat en diens organen overneemt. Het is dus een anarcho-communistische benadering.
Terwijl bij Popper de samenleving alleen open is voor zoverre iedere deelnemer zich houdt aan de regels van de nationale staat waar hij woont, is het bij Soros omgekeerd. De samenleving is pas echt open als die nationale staat ophoudt te bestaan en alle regels gelijk zijn voor alle mensen, ongeacht of ze iets bijdragen aan die gemeenschap, ongeacht of ze de beginselen daarvan onderschrijven.
Want als er geen nationale staat meer is, dan heeft die ook geen normen of waarden meer.
De gevolgen daarvan zijn moeilijk te overzien.
De gevolgen zijn (m.i.): chaos. Chaos zorgt voor angst. Angst zoekt een uitweg in een autocratie.