Gebedsoproep moskee: van gunst naar grondrecht
- Kabinet levert EU-veto sancties in - 8 oktober 2026
- Gebedsoproep moskee: van gunst naar grondrecht - 7 oktober 2026
- Box 3: uw spaargeld als wisselgeld - 5 oktober 2026
Beeld: Gemini (AI)
In 1988 zetten PvdA’er Gerrit-Jan van Otterloo en D66’er Jacob Kohnstamm de islamitische gebedsoproep via een amendement in de nieuwe Wet openbare manifestaties naast het klokgelui26. Volgens de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat JA21 en SGP maandag in herziene vorm indienden1, heeft de geluidsversterking toen “geen duidelijke rol gespeeld”2. De Raad van State noemt nu een verbod op diezelfde luidspreker een ingreep die “reële betekenis” ontneemt aan een grondrecht3.
De Raad adviseerde de Kamer de eerste versie niet eens in behandeling te nemen3. JA21 en SGP gaven niet op. Het nieuwe voorstel richt zich alleen op oproepen vanaf een vaste plaats met een vaste frequentie1. Daarmee volgen Eerdmans en SGP-Kamerlid André Flach de Raad, die zelf adviseerde te kijken naar duur, frequentie, geluidsniveau en tijdstip3. Kleiner kan het nauwelijks.
Gunst
De regering vond het amendement destijds overbodig. Volgens haar dekte de vrijheid van godsdienst uit artikel 6 van de Grondwet de oproep al2. Van Otterloo hield vol dat zijn amendement nodig was om de positie van de gebedsoproep zeker te stellen2. Tegen stemden SGP, RPF en GPV6.
De eerste versterkte oproepen klonken in de jaren tachtig in Den Haag, Tiel en Leiden6. Tot in de jaren negentig bleef de versterkte oproep een zeldzaamheid2. In 2017 klonk hij in enkele tientallen gemeenten, en sindsdien kwamen er ten minste vijf bij, onder meer Almere, Culemborg en Nieuwegein2.
In 2019 sprak een vertegenwoordiger van de Raad voor Marokkaanse moskeeën al van een veertigtal moskeeën2. JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans telt nu ten minste veertig gemeenten1. De frequentie loopt uiteen van eens per week op vrijdagmiddag tot vijfmaal per dag2.
Een gunst aan een kleine minderheid werd zo in een paar decennia een vaste claim op de straat, met een Arabische geloofsbelijdenis die in tientallen wijken door de lucht klinkt, ook voor wie er nooit om vroeg en er nooit over mocht meebeslissen. In Zwolle, waar een moskee dagelijks meerdere keren oproept, liep er in 2024 een juridische procedure over2.
Het grondrecht
De claim heeft haar verdedigers. De Utrechtse GroenLinks-wethouder Linda Voortman, inmiddels van PRO (Progressief Nederland) en met diversiteit en inclusie in haar portefeuille, reageerde in april 2025 in de gemeenteraad op de eerste versie van het voorstel9. Een verbod op het oproepen tot gebed staat volgens haar “op gespannen voet met de grondwet”8. Uit de wijk Zuilen kwamen klachten van bewoners over versterkte oproepen8. Bij klachten vraagt Utrecht een moskee om rekening te houden met de buren8. Ze opperde dat een moskee de frequentie of de geluidsinstallatie kan aanpassen8. Kan, niet moet.
De Raad van State geeft die lijn een juridisch fundament. Het advies van 29 oktober 2025 stelt dat gebedsoproepen, anders dan klokgelui, meestal een luidspreker nodig hebben om mensen te bereiken3. Een techniek waar de wetgever in 1988 amper over sprak, groeit zo uit tot een belangrijk aspect van een grondrecht, en wie haar aan banden wil leggen, moet zich voortaan verdedigen tegen het verwijt dat hij de godsdienstvrijheid zelf aantast. De initiatiefnemers wijzen erop dat het klokgelui onversterkt en zonder woorden klinkt2. De gebedsoproep is volgens hen een versterkte, vocale uiting met een inhoudelijke geloofsbelijdenis.
Het verbod zou volgens de Raad ook discriminerend uitpakken, omdat het in de praktijk vooral de islam raakt3. De wettekst zelf noemt geen enkele godsdienst bij naam3. Zo wordt een gelijke regel discriminatie, enkel omdat één groep er de gevolgen van draagt. Met die redenering valt vrijwel elke regel voor de openbare ruimte te blokkeren die toevallig één gemeenschap het hardst treft, hoe neutraal hij ook is geformuleerd. De initiatiefnemers erkennen dat effect zelf in hun toelichting, en zien er geen dwingende reden in om van een regel af te zien2.
Een landelijke peiling die de initiatiefnemers aanhalen, laat zien dat ruim driekwart van de Nederlanders een versterkte oproep met geloofsbelijdenis niet vindt passen bij onze samenleving2.
Niks aan de hand
De Raad van State schreef zelf dat er eerst meer zicht moest komen op de praktijk van de gebedsoproepen, en verwees naar een traject waarvan de uitkomsten, met concrete voorstellen om de regels aan te passen, begin 2026 naar de Kamer zouden gaan3. Het traject viel onder VVD-staatssecretaris Jurgen Nobel, die tot 23 februari 2026 integratie in zijn portefeuille had10.
Begin maart verscheen een nulmeting van onderzoeksbureau Labyrinth, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid5. Labyrinth was in december 2025 toegetreden tot het netwerk Utrecht Divers & Inclusief, om zijn eigen werkwijze inclusiever te maken7. Het bureau, met vestigingen in Utrecht-Kanaleneiland en Rotterdam-Tarwewijk, profileert zich met het bereiken van groepen die onderzoekers moeilijk bereiken, onder wie etnische minderheden7. Volgens Labyrinth zien de meeste deelnemende gemeenten geen probleem5.
Aan de enquête deden slechts 145 van de 342 gemeenten mee54. Uitgaande van die twee cijfers ontbreken er 197 gemeenten, 57,6 procent van het totaal, en ook de gemeenten die wel antwoordden, letten vrijwel allemaal pas op als er een formele klacht binnenkomt5. Wie zich al jaren bij het geluid neerlegt en niet meer klaagt, verschijnt in zo’n meting vanzelf als buurtbewoner zonder probleem. Wie na een advies en een jaar onderzoek op een regeling hoopte, kreeg voorlopig een vragenlijst.
D66, toen en nu
De eerste toets ligt bij de VVD, wier staatssecretaris het traject beheerde dat in deze nulmeting eindigde. OpinieZ verwacht dat het kabinet zich in het Kamerdebat op de nulmeting van maart beroept.
Dat kabinet wordt geleid door Rob Jetten. Zijn partij hielp in 1988 de gebedsoproep in de wet, in een debat waarin de luidspreker geen duidelijke rol speelde.
Als D66 het voorstel nu afwijst met een beroep op een onderzoek waarin ruim de helft van de gemeenten ontbreekt, dan maakt dezelfde partij die de gunst verleende er definitief een verworven recht van.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Persoonlijk associeer het geschreeuw vanaf een minaret met een oproep tot geweld, folteren, vergelding, bloedvergieten, onderdrukking, geweld en overige ellende. . . .
Wat je gaat krijgen is segregatie, islamitische wijken en de roep om meer. De invoering van sharia rechtbanken bijvoorbeeld. Dat zie je overal waar ze hun zin krijgen, meer islam,meer ellende.
Laat eens Kerk-klokgelui horen in een islamitisch land?
Volkomen kansloos.
Precies. Heet werkt altijd een kant op. In het artikel staat o.a.: :”Zo wordt een gelijke regel discriminatie, enkel omdat één groep er de gevolgen van draagt”. Maar dat een andere, veel grotere groep mensen zich eraan stoort, telt kennelijk niet.
Het signaal van de ‘peaceful religion’ voor onderdrukking en geweld. Nee bedankt.
En zo schuiven we steeds weer een stukje op. Taart voor de Moslimbroederschap.
Heel snel op te lossen zelf je geluids installatie keihard aan te zetten op het moment .
Ik zeg het nog maar eens: islam is geen op zichzelf staande godsdienst. En moet dus ook niet als zodanig bejegend worden. Islam is een allesomvattend wereld-overheersingssysteem, met ingebed een stukje repressieve religie. Dat stukje religie dat in staat stelt het westen op grond daarvan te ondermijnen met valse aanspraken op vrijheid van godsdienst. Het westen is gestoord dat ze een ideologie die hun ondergang predikt, allerlei vrijheden geeft op basis van een misinterpretatie van een grondwetsartikel.
Nogmaals: islam is géén op zichzelf staande godsdienst!
Links benadert het met ‘gelijkheid’ en ‘grondwet’ want wil de oproep toestaan.
De Raad van State benadert het vanuit ‘discriminatie’, terwijl een oproep met woorden echt anders is dan het klokgelui van christelijke kerken. Discriminatie is iets anders dan onderscheid maken op grond van objectieve criteria.
Elke wetgevende vergadering (overheid, gemeente) is soeverein in het stellen van regels. Zonder dat geen democratie en geen rechtsstaat.
Wat de Raad van State voorstelt, is niet meer dan één mogelijke interpretatie van de situatie. Een andere interpretatie is dat het zelfbeschikkingsrecht van dit land eruit bestaat dat het regels mag stellen naar eigen inzicht.
De meeste moslims gebruiken de applicaties MuslimPro en MuslimApp om de tijd voor het gebed te bepalen. Zou de Raad van State dat niet weten?
Dank u voor het artikel. Lees dat advies van de Raad van State. Alleen de versterkte oproep bij de Islam verbieden niet kan, want dat zou discrimineren van 1 godsdienst zijn. Daarnaast zitten we met verdragen en grondrechten en zei het EHRM in 7-12-1976 dat we in een democratische tolerant en ruimdenkend moeten zijn. De Raad noemt wel dat de versterkte oproep een gevoel van onbehagen kan geven. Maar goed, waar komt dat gevoel van onbehagen vandaan? Je hebt twee hoofdstromen, de sjiieten met Teheran als hoofdkantoor en de Soennieten met Mekka als hoofdkantoor. De lui in Teheran weten we van. Dan het soennitische Mekka. Lees eens op welke onredelijke basis de Hindoe Anojan Sivarasa er ter dood is veroordeeld wegens godslastering.
Geen idee waarom mijn reactie is geblokt.
Antwoord redactie: uw reacties belanden automatisch in de prullenbak omdat onze mailbox ze beoordeelt als spam vanwege het meerdere keren indienen van dezelfde reactie. Moderatie kan even even duren. Lees onze spelregels.
Dank u voor het artikel. Lees dat advies van de Raad van State. Alleen de versterkte oproep bij de Islam verbieden niet kan, want dat zou discrimineren van 1 godsdienst zijn. Daarnaast zitten we met verdragen en grondrechten en zei het EHRM in 7-12-1976 dat we in een democratische tolerant en ruimdenkend moeten zijn. De Raad noemt wel dat de versterkte oproep een gevoel van onbehagen kan geven. Maar goed, waar komt dat gevoel van onbehagen vandaan? Je hebt twee hoofdstromen, de sjiieten met Teheran als hoofdkantoor en de Soennieten met Mekka als hoofdkantoor. De lui in Teheran weten we van. Dan het soennitische Mekka. Een absolute monarchie met Islamitische sharia als rechtsbasis. De daar werkzame 24 jarige Sri Lankaanse Hindoe Anojan Sivarasa is er ter dood veroordeeld wegens godslastering. In Sri Lanka schopte een moslim een voor Hindoes heilige hond die Hindu pelgrims volgde, en beledigde hun godheid. Anojan Sivarasa zag dit op digitale media, en reageerde met een belediging van de islam, maar haalde dit meteen weg, naast dat hij excuses gaf. Toch volgde de ter dood veroordeling.