Trump is de poortwachter van Hormuz

• Over
• Laatste berichten

OpinieZ Nieuwsredactie

Analyse van actueel nieuws

Laatste berichten van OpinieZ Nieuwsredactie (alles zien)

• Trump is de poortwachter van Hormuz - 4 oktober 2026
• Investeringsklimaat lijdt onder onduidelijkheid kabinetsplannen - 2 oktober 2026
• Na verijdelde vliegtuigkaping weer Netanyahu-bashing - 1 oktober 2026

Foto: CC0.

Drie Amerikaanse vliegdekschepen tegen het einde van deze maand², en één Nederlands fregat dat voorlopig in de Middellandse Zee oefent³. Die verhouding zegt meer over de oorlog met Iran dan de twee tankers die vrijdag rond de Straat van Hormuz door onbekende projectielen werden geraakt¹. Iran kan de zeestraat levensgevaarlijk maken, maar Washington bepaalt wiens olie er doorheen vaart.

Het Pentagon stuurt de USS Theodore Roosevelt met zo’n negenduizend matrozen en mariniers naar de regio, waar de USS George H.W. Bush en de USS George Washington al rondvaren². Daarmee heeft Amerika straks meer dan 20.000 militairen op zee, met honderden vliegtuigen².

Tegelijkertijd verwacht Trump dat de oorlog “heel snel en waarschijnlijk direct na de midterms” eindigt¹, de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november. Die twee boodschappen horen bij één plan. Volgens een functionaris van het Amerikaanse ministerie van Financiën ligt de Iraanse inflatie rond 310 procent, en een dollar kost inmiddels meer dan 2,5 miljoen rial¹. Elke week extra druk werkt in het voordeel van Trump.

Wie de oliekraan bedient

Vóór de oorlog voeren er dagelijks zo’n 138 schepen door de Straat van Hormuz⁶. In de week tot 15 september telde het scheepvaartblad Lloyd’s List 97 doorvaarten van schepen zonder Iraanse banden, het hoogste aantal in drie weken⁵. Dat aantal gold voor de hele week. Uitgaande van die 138 per dag haalde de zeestraat zelfs in die piekweek precies een tiende van het normale verkeer, nog geen veertien schepen per dag.

Voor Iran zelf staat de kraan helemaal dicht. Sinds half juli blokkeert de Amerikaanse marine opnieuw de Iraanse havens, en sinds 12 juli heeft geen enkele tanker met Iraanse ruwe olie de Golf van Oman verlaten, volgens de Amerikaanse belangengroep United Against Nuclear Iran (UANI), die het scheepvaartverkeer rond Iran bijhoudt⁶. Niet één.

Ook de uitwijkroute is dicht. De Saoedische oost-westpijpleiding, die olie buiten Hormuz om naar de Rode Zee kan brengen, ligt stil door de activiteiten van de Houthi’s⁵, de Jemenitische terreurbeweging. De dagprijs om een supertanker te huren die van Oman naar China vaart liep op tot bijna 871.000 dollar⁵. Elk vat dat de Golf wel uit komt, is daarmee goud waard, en welke vaten dat zijn, bepaalt Amerika met zijn blokkade en zijn vloot.

Peking betaalt mee

China helpt Iran actief, zoals OpinieZ vorige week beschreef aan de hand van de Chinese onderdelen die de Iraanse wapenproductie op gang houden.

Hoe Xi via Teheran wil winnen

Volgens Amerikaanse inlichtingenanalyses hielpen satellietbeelden van Chinese groepen Iran om schepen in Hormuz te bedreigen en in juli een Amerikaanse basis in Jordanië te treffen met een precisie die Iran volgens Amerikaanse functionarissen op eigen kracht niet haalt⁸. Bij die aanval kwamen drie Amerikaanse militairen om⁸, slachtoffers van Chinese ogen in de ruimte.

De Chinese rekening is intussen fors. Volgens de Golfkrant The National daalde de Chinese invoer van Iraanse ruwe olie sinds het begin van de oorlog met 48 procent⁷, een cijfer van eind augustus. De blokkade is sindsdien niet versoepeld⁶. De Chinese staatsrederijen Cosco en China Merchants Energy Shipping stopten in juli met varen door Hormuz en de Rode Zee⁷. De klap komt terecht bij de kleine onafhankelijke raffinaderijen in China, de zogeheten theepotten, die juist op goedkope Iraanse olie draaien⁷.

Michael Doran, Midden-Oostenexpert bij het Hudson Institute, beschrijft het Midden-Oosten als Chinees proeflaboratorium voor een conflict om Taiwan, met een afgesloten Hormuz als wapen tegen China’s Aziatische rivalen. Dat scenario speelt zich nu af, en de Amerikaanse blokkade keert het wapen om. Peking helpt Iran mikken op precies de zeestraat waardoor zijn eigen goedkope olie moest komen, en Washington beslist wie er nog doorheen mag.

Machteloos Europa

“Dit is niet onze oorlog, wij zijn er niet aan begonnen”, zei de Duitse defensieminister Boris Pistorius in maart¹⁰. Bondskanselier Friedrich Merz sloot Duitse militaire deelname aan het openhouden van Hormuz uit zolang de oorlog duurde. President Emmanuel Macron verklaarde dat Frankrijk geen partij was¹⁰. Trump noemde die Europese afzijdigheid destijds een dwaze vergissing¹⁰. Die uitspraken zijn een half jaar oud en verklaren waar Europa vandaag staat.

Nederlandse, Duitse en Britse marineschepen, die klaarlagen voor een Frans-Britse Hormuz-missie die pas na een bestand zou beginnen, zijn naar huis gevaren of op de terugweg nu dat bestand is ingestort⁹. De Europese marinemissie Aspides, die koopvaardijschepen in de Rode Zee en de Golf moet begeleiden, heeft volgens de EU zelf minstens tien schepen nodig en vaart slechts met drie⁹. EU-buitenlandchef Kaja Kallas vraagt om meer schepen, omdat koopvaardijschepen “letterlijk in de rij” staan⁹.

En ons land? De Evertsen, een fregat van onze marine, vertrok op 27 september voor ruim drie maanden³. Het fregat oefent eerst in de Middellandse Zee en steunt onderweg Aspides en de Europese antipiraterijmissie Atalanta. Of het ooit Hormuz bereikt, hangt volgens de Rijksoverheid af van de veiligheidssituatie en van politieke besluiten in Den Haag³. Voorzichtig, zelfs naar Haagse maatstaven.

Voor zijn energie leunt Europa ondertussen zwaar op Amerika. De VS leverden in 2025 al 58 procent van het vloeibaar aardgas (LNG) dat de EU invoerde⁴. Dat komt neer op ongeveer een kwart van de totale Europese gasvraag, meldt het Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER), de Europese energietoezichthouder⁴. Bij een sluiting van Hormuz gedurende heel 2026 rekent ACER op een wereldwijd LNG-tekort van 27 miljard kubieke meter⁴.

De G7, het overleg van zeven grote westerse economieën, kondigde aan 100 miljoen vaten olie en diesel uit de noodvoorraden vrij te geven¹. Het continent dat in maart riep dat dit niet zijn oorlog was, hangt voor gas aan Amerikaanse leveranciers en voor vrije doorvaart aan de Amerikaanse marine.

Na 3 november

Trump hoeft niemand te overtuigen zolang hij de kraan in handen heeft. Na de midterms dicteert hij de voorwaarden waaronder Iran weer mag verkopen, China weer goedkoop mag kopen en Europa weer gas uit de Golf krijgt. Europa zit dan niet aan tafel. OpinieZ verwacht dat de Evertsen geen enkel konvooi door Hormuz begeleidt voordat Washington en Teheran een akkoord hebben gesloten.

Een kabinet dat uw energierekening serieus neemt, zou ons ene fregat vandaag aanbieden aan de vloot die de kraan werkelijk bedient. Het Frans-Britse plan begint pas als de vrede er is. En het is Trump die de vredesvoorwaarden bepaalt.