Hoe lang houdt de VVD het nog vol?
D66 en CDA neigen meer naar Pro
- Hoe lang houdt de VVD het nog vol? - 6 november 2026
- Trump is Congres kwijt, maar de macht niet - 4 november 2026
- Kabinet-Jetten gaat mee in genocide-sprookje - 20 maart 2026
AI-illustratie. Geen weergave van een werkelijke gebeurtenis
Het is nog steeds zo dat het kabinet-Jetten op rechts gewoon een meerderheid voor het Belastingplan kan halen. Met JA21, SGP en BBB komen D66, VVD en CDA in de Tweede Kamer op 81 van de 150 zetels, vijf meer dan nodig2. Toch zoeken D66 en CDA hun steun steeds nadrukkelijker bij Pro, de partij waarmee de VVD haar kiezers beloofde niet in zee te gaan.
In de Eerste Kamer, waar de coalitie het met 22 van de 75 zetels moet doen3, is het verschil nog kleiner dan je zou denken. Steun van Pro en Volt brengt het kabinet daar op 38 zetels, de kleinst mogelijke meerderheid. JA21, SGP en BBB komen samen met de coalitiepartijen op 378. De ChristenUnie en 50PLUS gaan in de Tweede Kamer waarschijnlijk voor het belastingplan stemmen6. Samen hebben die twee partijen vier senatoren. Als die senatoren net zo stemmen als hun partijgenoten in de Tweede Kamer, komt de rechtse route in de Eerste Kamer uit op 41 zetels en de linkse op 42. Beide routes leveren dan een meerderheid op.
De steun van Pro is voor dit kabinet dus niet onmisbaar. D66 en CDA hebben zelf een bewuste voorkeur voor zaken doen met Pro8. Dat is nou niet echt wat de VVD-kiezer in oktober vorig jaar dacht te krijgen, toen Yeşilgöz in de campagne beloofde dat haar partij niet met de partij van Klaver in zee zou gaan11.
Ultiem bod
De voorkeur van CDA en D66 werd op 4 november bij het Kamerdebat over het Belastingplan pijnlijk zichtbaar. Pro en Volt deden toen een ‘ultiem’ bod7: ze zouden het kabinet steunen als er 1,5 miljard euro aan belasting verschuift van werk naar vermogen. Dat geld moet onder meer komen uit een extra tarief van 45 procent in box 3, de belasting op spaargeld en beleggingen, voor vermogens boven een miljoen euro1. Daarnaast willen ze een hoger tarief in box 2, voor ondernemers met een eigen bv, en het schrappen van een fiscale regeling bij de overdracht van bedrijven, goed voor 180 miljoen euro1. Klaver noemt dat zelf een vergaande concessie. Voor de familiebedrijven die de rekening mogen betalen ligt dat anders.
VVD-Kamerlid Wendy van Eijk noemde het die avond “ondenkbaar” dat de coalitie dit voorstel in deze vorm zou steunen, omdat het tegen het coalitieakkoord ingaat1. Haar coalitiepartners zagen dat anders. D66-Kamerlid Henk-Jan Oosterhuis vond de omvang weliswaar fors, maar begreep de richting, en CDA-Kamerlid Inge van Dijk wil het voorstel eerst binnen de coalitie bespreken1.
Premier Jetten wees Klavers verwijt af dat de VVD blokkades opwerpt. De coalitiepartijen mogen de voorstellen volgens hem gewoon ieder afzonderlijk beoordelen1. Voor zijn eigen vicepremier Yeşilgöz was dat nou niet bepaald een steunbetuiging.
Achter de schermen wordt over een uitweg uit dit moeras gesproken. De drie coalitiepartijen kunnen verschillend stemmen over de individuele amendementen van de oppositie, en daarna samen voor het belastingplan6. De VVD stemt dan bijvoorbeeld tegen de hogere vermogensbelasting en D66 en CDA voeren die met steun van links alsnog door. D66 sluit dat scenario niet uit, het CDA zegt dat het niet de bedoeling is1. Om de toestand nog ingewikkelder te maken, praten de fractievoorzitters Jan Paternotte (D66), Ruben Brekelmans (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) de komende dagen ieder apart met de oppositie7.
Niet de eerste keer
Het is niet de eerste keer dat D66 en CDA steun op links zoeken. Voor het stikstofpakket leunt het kabinet al sinds de zomer op Pro5. Bij de begroting gingen de miljardenbezuinigingen op uitkeringen van tafel, een concessie waarvan de VVD zelf vindt dat die al ruim genoeg was9. En het bod van Pro sluit deels aan bij wat D66 en CDA vorig jaar zelf in hun verkiezingsprogramma’s zetten (D66 wilde zelfs een extra heffing op vermogens boven een miljoen euro)7.
Op rechts willen JA21, SGP en BBB af van de verplichte opvang van asielzoekers door gemeenten, vragen een mildere stikstofaanpak en willen terughoudendheid bij abortus en draagmoederschap8. Vooral D66 verzet zich tegen een zwakkere stikstofaanpak, en ook de VVD heeft moeite met de medisch-ethische eisen8. Jetten wil over een deel van die eisen niet eens praten9. Over de gedwongen opvang van asielzoekers door gemeenten had een kabinet met de VVD erin toch op zijn minst het gesprek kunnen aangaan?
Wat de VVD tegenhoudt
De VVD heeft in dit kabinet tot nu toe vooral dingen tegengehouden. Pro kwam bij de formatie niet in het kabinet en aan de hypotheekrenteaftrek wordt niet getornd4. Nu zegt de partij ook nee tegen een hogere belasting op vermogen, omdat die volgens Kamerlid Van Eijk het vestigingsklimaat schaadt en tegen het coalitieakkoord ingaat1. De partij schreef na de Algemene Financiële Beschouwingen trots dat ze had “beloofd geen kabinet te vormen met PRO”4, en dat die belofte overeind bleef. Op dezelfde pagina staat ook dat er geen extra belasting komt op familiebedrijven die het voor kinderen lastiger maakt om de zaak over te nemen4. Pro wil de fiscale regeling bij de overdracht van bedrijven schrappen1. Als D66 en CDA daarin meegaan, is dat voor de VVD onacceptabel.
In de VVD-achterban is al flink wat ongenoegen. Op een bijeenkomst in Veghel, begin oktober, verweten kritische leden uit Noord-Brabant Yeşilgöz en fractievoorzitter Brekelmans dat de partijtop te snel was gezwicht voor Klaver11. Yeşilgöz stelde daarna haar lijn bij. Met Pro wil ze in de toekomst wel samenwerken, maar alleen als JA21 ook meedoet11.
Hoe het ook zij, de VVD-kiezer rekent het de partij aan. Ipsos I&O zet de VVD in de peiling van 14 oktober op vijftien zetels. Dat zijn er zeven minder dan bij de verkiezingen. Het grootste deel daarvan is de partij kwijtgeraakt aan JA2110. Kiezers van links tot rechts wijzen de VVD bovendien aan als de partij die meerderheden in de weg zit, zodat ze van twee kanten de schuld krijgt10.
Hoe lang nog?
Op donderdag 12 november stemt de Tweede Kamer over het belastingplan, en daarna moet de Eerste Kamer, waar de coalitie zoals gezegd slechts 22 van de 75 zetels heeft, het pakket nog vóór het eind van het jaar goedkeuren1. Daar is een meerderheid nog lang niet zeker6. Eind november volgt het VVD-congres, waar de leden kunnen laten merken hoe ze denken over de partijtop11.
Een VVD die haar eigen piketpaaltjes serieus neemt, maakt van 12 november een breekpunt. Als deze coalitie het voorstel van Pro voor een ‘miljonairsbelasting’ doorvoert, moet dat tot een kabinetscrisis leiden. Durft de VVD dat aan? Wij verwachten van niet. De VVD stemt op 12 november tegen het amendement van Pro en Volt en daarna gewoon voor het hele belastingplan. Als het amendement het haalt, mag de VVD het op haar congres aan haar leden uitleggen.
Ontvang de beste analyses die de mainstream media niet brengen.
Gratis alle nieuwe OpinieZ-artikelen en analyses in uw mailbox.
Gratis. Afmelden kan altijd met één klik onderaan elke mail.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Het is voor mij elke keer verwonderlijk dat mensen in de VVD een rechtse of centrum partij kunnen zien.
De VVD zit in de EU samen met D66 in een linkse coalitie met sociaal-democraten en christendemocraten
Dat dus ook CDA een wagon is die zich laat trekken door de sociaaldemocratische locomotief, is allerminst nieuw.
Gezien de neergang van de VVD in de peilingen, ben ik niet de enige, daar troost ik me dan maar mee.
Als de VVD een partij zou zijn die haar kiezers en zichzelf serieus zou nemen had zij dit rariteitenkabinet allang moeten laten vallen, net zoals Wilders dat, om verschillende redenen, met Rutte 1 en Schoof heeft gedaan. Dit kabinet verdeel geld onder alles wat niet Nederlands is en laat de hardwerkende Nederlanders en Nederlandse ondernemers daar voor bloeden.
‘Stekker eruit’ en nieuwe verkiezingen.