Hoe een Utrechtse islamoloog Hamas tracht schoon te poetsen
Bizar betoog van dr. Joas Wagemakers
- De Bloedrode Lijn van Oxfam Novib - 7 november 2026
- Hoe een Utrechtse islamoloog Hamas tracht schoon te poetsen - 22 oktober 2026
- Volkskrant herschrijft geschiedenis Israël en Midden-Oosten - 16 september 2026
Foto: Oleg Yunakov. CC BY-SA 4.0.
We schijnen ons te hebben vergist in de ware aard van Hamas. In tegenstelling tot wat velen denken, zou het vooral een flexibele, pragmatische organisatie zijn die wapenstilstanden respecteert en uiteindelijk vrede wil. Dat is de strekking van een recent wetenschappelijk paper van de Utrechtse islamoloog Joas Wagemakers. Wie zijn betoog naast de gedocumenteerde feiten legt, ziet wat er ontbreekt en wat niet klopt.
Joas Wagemakers is universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht, met als vakgebied islamitische en Arabische studies. Als academicus heeft hij diverse wetenschappelijke publicaties2 op zijn naam staan. Eén daarvan, een paper in Third World Quarterly1 (online gepubliceerd op 26 augustus 2026), gaat over Hamas. Dat paper gaan we hieronder bekijken. Ik kwam zijn naam voor het eerst tegen toen ik op 10 oktober jl. naar het programma Dr. Kelder & Co5 luisterde. Op die uitzending kom ik aan het eind van dit stuk terug.
Het is altijd goed het conflict tussen Israël en de Palestijnen vanuit een academisch oogpunt te bezien. Dat belooft immers waarheidsvinding en het objectief verklaren van gedrag van de betrokken partijen. Tegenwoordig lijkt in de populaire media (kranten, radio, televisie, sociale media) het antwoord op de vraag of Israël schurk is of slachtoffer vooral af te hangen van de politieke voorkeur van het desbetreffende medium. Is die links, dan is Israël schurk; is die rechts – en niet antisemitisch – dan is Israël slachtoffer.
Een pragmatisch Hamas?
Wagemakers is academicus, dus zijn werk belooft de afstandelijke objectivering van de wetenschap op te leveren. Blijkt dat uit het eerder genoemde paper in Third World Quarterly1? Dat paper wil laten zien dat Hamas een flexibele en pragmatische organisatie is. Enigszins verrassend zou die flexibiliteit blijken uit de genocidale aanval van 7 oktober 2023 door Hamas. De moord op 1200 Israëlische burgers leidde tot een grootscheepse actie van het Israëlische leger om Hamas voor eens en voor al in Gaza uit te schakelen. De destructie en de dood van Gazaanse burgers die dat met zich bracht leidde er volgens Wagemakers toe dat Hamas zijn voorwaarden voor een wapenstilstand matigde.
Dat pragmatische volgt dan uit het feit dat Hamas het ideologische ideaal van de volledige ‘bevrijding’ (let op: deze aanhalingstekens zijn van Wagemakers, alle volgende niet) van Palestina heeft opgegeven. In plaats daarvan streeft de organisatie naar een onafhankelijke staat op de Westoever en de Gazastrook met Oost-Jeruzalem als hoofdstad. Dat laatste doel is gezien de grote militaire macht van Israël realistischer dan het ideaal van een Palestina ‘from the river to the sea’.
Sadistische wreedheden van Hamas door reguliere media weggepoetst
Realisme
Het realisme van Hamas blijkt volgens Wagemakers uit de wapenstilstanden die Hamas in de loop der tijd heeft voorgesteld. Die bestanden bevatten dan wel niet expliciet, maar toch minstens impliciet een erkenning van Israël.
De suggestie van de auteur is dat ingegane wapenstilstanden vooral door Israël werden verbroken. Zo was er op 29 juni 2003 een wapenstilstand ingegaan. Nog geen twee maanden later blies een zelfmoordterrorist uit de gelederen van Hamas zichzelf op in Jeruzalem. Deze aanslag kostte 23 mensen het leven. In reactie daarop vermoordde Israël een topleider van Hamas6. Volgens Wagemakers betekende dit een eenzijdige verbreking van het bestand door Israël, omdat de zelfmoordterrorist los van de leiders van Hamas had gehandeld. Dat suggereert dat Hamas niet verantwoordelijk was voor de aanslag. De VN meldde3 echter dat Hamas zich verantwoordelijk voor de aanslag had verklaard.
Bestanden en raketten
Belangrijk voor het begrip van de democratische intenties van Hamas zijn de gebeurtenissen na de parlementaire verkiezingen van 2006. Dit was een jaar nadat Israël zich eenzijdig uit Gaza had teruggetrokken. Hamas had die terugtrekking als een overwinning7 door zijn gewapende verzet tegen Israël gevierd. Hamas won vervolgens de verkiezingen voor het parlement en greep – via een korte burgeroorlog met de Palestijnse Autoriteit (PA) – de volledige macht in Gaza. Het Westen had de eerdere coalitieregering van Hamas met de PA al geboycot8, omdat het Hamas als een terroristische organisatie beschouwde.
Na de machtsovername door Hamas sloot Israël Gaza grotendeels af van de buitenwereld. Wagemakers suggereert in zijn paper dat Hamas alleen daardoor raketten richting Israël begon af te vuren. Het is echter goed gedocumenteerd9 dat Hamas al sinds 2001 raketten op Israëlische burgers afvuurde. De rakettenregen leidde tot represailles van Israël op Gaza in 2008. Vervolgens ging op 19 juni 2008 een wapenstilstand in.
Dat bestand werd, aldus Wagemakers, meerdere malen door beide zijden overtreden. Ook dit is niet erg waarheidsgetrouw. Volgens het Modern War Institute10 gebruikte Hamas de wapenstilstand van 2008 om zijn posities te consolideren en zijn militaire aanwezigheid te versterken. Bovendien vuurde Hamas 46 raketten en mortiergranaten op Israël af en probeerde het tientallen malen Israël te infiltreren. Op 4 november 2008 voerde het Israëlische leger een inval vlak over de grens in Gaza uit om een tunnel te vernietigen die daar werd gegraven. Als reactie daarop lanceerde Hamas 190 raketten en 138 mortiergranaten tussen 4 november en 16 december 2008. Bovendien kondigde Hamas eenzijdig aan dat zij de wapenstilstand niet wilden verlengen11.
Wat wil Wagemakers aantonen?
Desondanks laat Wagemakers zien dat de topleiders van Hamas in navolging van de islamitische traditie wapenstilstanden wilden respecteren. Hamas zou daarnaast bereid zijn een permanente vrede aan te bieden in ruil voor een volledige terugtrekking van Israël uit de bezette gebieden en Oost-Jeruzalem.
De auteur beëindigt zijn paper met een bespreking van verschillende soorten wapenstilstanden waarmee Hamas akkoord ging of zelf voorstelde. Zo konden er tactische redenen zijn om ‘alleen maar’ een eind aan Israëlische vijandigheden en de vrijlating van Palestijnse gevangenen te eisen. Hierbij had Hamas oog voor de militaire situatie waarin de organisatie was beland. Di was het geval bij de nasleep van de terreuraanval van 7 oktober 2023. Toen eiste Hamas namelijk niet langer een einde aan de afsluiting van Gaza.
Wat heeft Wagemakers nu willen aantonen? Op de eerste plaats dat Hamas verdragen heeft willen sluiten met Israël. Dat wisten we natuurlijk al, maar het was ons ook duidelijk dat Hamas die bestanden soms gebruikte om zijn militaire macht weer op orde te krijgen (zie het eerder geciteerde Modern War Institute10). Dat laatste noemt Wagemakers echter niet of nauwelijks.
Op de tweede plaats meent de auteur een aanwijzing gevonden te hebben voor het effect van onderdrukking – in dit geval door Israël – op de ideologische houding van een islamitische organisatie. Het blijkt in het geval van Hamas op de korte termijn te leiden tot matiging van de gevraagde tegenprestaties bij een bestand. Op de lange termijn bleef het doel van Hamas echter ongewijzigd. Dus, zoals de auteur opmerkt, als Israël de Palestijnen blijft onderdrukken, zal het daar op de korte termijn baat bij hebben. Voor de langere termijn zal het Israël echter niets opleveren, omdat het langetermijndoel van Hamas onveranderd blijft.
Een heilige oorlog
Wat hier opvalt, is dat Wagemakers het geweld van Hamas alleen als een reactie op Israëlisch geweld opvat. Het is echter vanaf de publicatie van het Hamas-handvest4 in 1988 duidelijk dat Hamas de verovering van Palestina op Israël als een heilige oorlog ziet. Daar hoefde geen enkel militair geweld aan vooraf te gaan. Gegeven deze historie lijkt het wereldvreemd om te beweren – zoals Wagemakers doet – dat het gebruik van geweld door Hamas niet gebaseerd is op ideologische onwrikbaarheid.
Wagemakers gaat ervan uit dat Hamas eigenlijk niets anders kan dan geweld gebruiken tegen Israël. Hij legt dus de schuld van de geweldspiraal geheel bij Israël. Deze opvatting is momenteel in grote delen van de wereld populair. Voor een academicus heeft hij daarmee een niet erg neutrale houding aangenomen.
Aan tafel bij Kelder
Deze houding blijkt ook uit het gesprek met presentator Jort Kelder. In de video5zegt Wagemakers na 6 minuten en 27 seconden dat Hamas de verkiezingen niet al te groot wil winnen. Hamas wil namelijk graag in een coalitie regeren. Volgens Hamas zelf zal er een boycot volgen als zij de meerderheid krijgen. Dat is een raadselachtige opmerking gezien de gebeurtenissen van 2007, toen Hamas op gewelddadige wijze coalitiepartner PA uit Gaza verdreef, zoals Wagemakers zelf beschrijft in zijn paper.
Hamas wil volgens Wagemakers vrede, maar die gaat pas in als de voorwaarden van Hamas vervuld zijn. Dan pas wil Hamas ontwapenen. Dit zou dan kunnen verklaren waarom Hamas de zogeheten Oslo-akkoorden nooit heeft geaccepteerd. Sterker nog, door terroristische aanvallen op Israëlische doelen ondermijnde12 Hamas zowel de poging tot een permanente vredesregeling als de reputatie van de PA. Kun je nog in de vredesbereidheid van Hamas geloven als de top van Hamas in de legitimiteit van het gebruik van geweld blijft geloven (zie de video na 12 minuten)5? Dachten die leiders nu echt dat na de moord op 1200 Israëlische burgers op 7 oktober 2023 Israël bereid zou zijn om een ‘vredesdialoog’ met Hamas aan te gaan?
Tegen het eind van het gesprek met Kelder merkt Wagemakers op dat Hamas geen extreem orthodoxe organisatie is zoals de Taliban. Hamas is volgens hem democratisch, maar wel een sociaal-conservatieve organisatie. Daarom zijn er beperkende regels5voor met name vrouwen. Wat moeten we dan met de standrechtelijke executies van ‘verraders’ die Hamas soms uitvoert, vraagt Kelder. Wagemakers merkt daarover op dat die executies door veel Palestijnen gesteund worden.
Dat is dus kennelijk het idee dat Hamas van democratie heeft, namelijk een systeem waarbij de meerderheid de minderheid mag vermoorden.
Ontvang de beste analyses die de mainstream media niet brengen.
Gratis alle nieuwe OpinieZ-artikelen en analyses in uw mailbox.
Gratis. Afmelden kan altijd met één klik onderaan elke mail.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Iemand die na de 7 oktober 2023 slachting probeert de positie van Hamas te nuanceren is in mijn ogen een smerig persoon die hard zou moeten worden aangepakt. Maar ja he die laffe samenleving gaat met dit soort zieke figuren in debat. Walgelijk gewoon.
Met de misdaad van 7 oktober 2023 heeft Hamas m.i. Israel een vrijbrief gegeven de totale vernietiging van deze misdadigers na te streven. Dat daarbij ook Palestijnen/ Gazanen sneuvelen is triest voor zover het Palestijnen/Gazanen betreft die niet stonden te juichen bij het misselijk makende gebeuren van die 7e oktober.
Overigens wist Hamas ook dat er later wereldwijd weerstand zou komen tegen de logische vergelding van Israël. Het lijkt een variant van het Stockholm syndroom een soort lafheid uit vooral eigenbelang.
Uitroeien met wortel en tak is de meest afdoende verdediging.
Helemaal mee eens. Dit soort types zouden überhaupt geen podium moeten krijgen. Walgelijk inderdaad.
Kent meneer Wagemakers het begrip ‘hudna’? Dat is een tijdelijke wapenstilstand, een tijdelijk akkoord dat jihadisten afsluiten als ze in de verdediging gedrukt zijn, zoals nu het geval is. Dat heeft met pragmatisme en bereidheid tot echte vrede niets te maken. (Herinneren we ons de mooie verhalen over een ‘gematigde’ Taliban?) Hamas zal zijn enige doel en bestaansgrond – vernietiging van de Joodse staat en zijn Joodse inwoners – niet afzweren. Zolang deze terroristische beweging blijft bestaan zal ze nieuwe aanvallen op Israël plannen – dat heeft de periode 1986-2026 ons geleerd.
Is dit naïeve ‘wetenschap’ of anti-Israëlisch activisme verkleed als wetenschap?
Maar het uiteindelijke doel zal worden beeikt dank zij de enorme groepsdruk van alle moslims. Vergelijk het met de mores binnen de maffia en NSB.
Precies dat wat Yasser Arafat zei in zijn toespraak in Zuid Afrika op 10 mei 1994: remember hudaybiyyah.
Ook in de “weten”schap heb je veel gekken en dwazen. Sommigen zijn zelfs allebei.
“Het is altijd goed het conflict tussen Israël en de Palestijnen vanuit een academisch oogpunt te bezien”.
Laat nou juist dat het probleem zijn.
Je kunt dat conflict alleen begrijpen als je de eeuwenoude historie en geschiedenis van Israël en het omringende gebied kent.
Dan ga je begrijpen wat de islamitische leiders in Gaza zeggen: het gaat niet om land, het is een religieus conflict.
Precies zoals voorspeld in de Bijbel.
Israël, een democratisch eiland in een zee van haat.
Overigens denk ik niet dat het antwoord in de geschiedenis ligt. over de zeggenschap over de grond van Israël. Volgens mij gaat het het vruchtbaar maken van de grond zodat de samenleving een goed bestaan kan hebben en dat doen de Israéliers goed in tegenstelling tot de palestijnen, ook ik de geschiedenis.
“Het vruchtbaar maken(?) van de grond”
Dit is nogal een statement aangezien de grond daar bijna 2000 jaar lang is verwaarloosd.
De Joden hebben van de woestijn weer een rozentuin gemaakt.
1400 jaar islamitische overheersing een puinhoop.
Overigens gaan de woorden van Psalm 83 nog steeds op: laten we Israël van de kaart vegen.
Helemaal mee eens. En dan heb je volgens mij recht op het grondgebied.
Inderdaad Wagemakers heeft gelijk. Tenminste als je het woord “vrede: uitlegt zoals in de islam bedoeld namelijk; iedereen moslim óf dood. Alles wat dat doel dichterbij brengt is geoorloofd, afspraken niet nakomen, liegen, convernanten schenden enz.
Hier zegt Joas gebruik te maken van Arabische bronnen: https://www.uu.nl/staff/JWagemakers
Hij bestudeert Hamas, om ons te vertellen wat ze denken en doen: https://www.aup.nl/nl/book/9789048564477/hamas
Zonder berg subsidies en ideologisch UNRWA onderwijs bestaan ze niet. Dat zit je alleen nog met het probleem van de Koran van die vertoornde God met flink wat sharia, de broederschap, Mekka’s salafisten, de Iraanse Ayatollahs, een zootje andere Hamas achtige extremisten en autoritaire tot onvrede leidende Arabische Islam staten. Genoeg (potentiële) ellende, naast het feit dat die subsidiekraan voor Hamas averechts heeft gewerkt.
Toen het land waar ik geboren en deels opgegroeid ben in Zuid-Oost Azië onafhankelijk werd eind 1949, had die regering te maken met twee grote vijanden.
Te weten:
1. De Communisten
2. De Daroel Islam (de fanatieke kant van dat “geloof”.)
Heden ten dage – bespeurbaar in Europa – zijn 1 en 2 Hand in Hand kameraden geworden.
Waar ik over nadenk is, dat 2 de nummer 1 als trekkarretje gebruikt.
Dat zinnetje ingeprent op de Christelijke Concordante Lagere School in Indië waart nog in mijn olifanten geheugen rond.
Vrede op Aarde in de mensen een welbehagen???
Helaas? Toen kwam ook nog ene Joas de Mecanicien in dit artikel opdagen.
Nyong: ‘Vrede op aarde in de mensen een welbehagen’. Dat is er door de commercie van gemaakt. Het is origineel ‘in de mensen van het welbehagen m.a.w. die een welbehagen hebben in God, of God heeft een welbehagen in hen. De mensen van het welbehagen zijn Christenen, die de Heer Jesus hebben aangenomen als Zoon van God en als hun redder, verlosser en zaligmaker.
Beste Jo . . Kan best zijn. Dat is mij – ver terug in de vorige eeuw – op de Zondagschool en Christelijke LS mogelijk zo verteld. Zat hier in NL nog 2 jaar op een Christelijk Lyceum met streng gereformeerd karakter. Maar na verhuizing met mijn ouwe lui op een gewoon Lyceum.
Dat wat ik neergeschreven heb is in de loop der jaren zo in mijn geheugen “vervormd”.
Maar eigenlijk doet mij dat niets meer. Geloven doe ik nu alleen nog maar in mezelf. 👍
Joas Wagemakers heeft de studie islamitische en arabische studies voltooid.
Zo iemand heeft een grondige kennis van koran, hadith, tafsir, sirat (biografie van de profeet) en wat er omheen hangt.
Zo iemand weet dus zeer goed dat:
1) de profeet heeft gezegd dat een wapenstilstand alleen tijdelijk is, om de moslims het voordeel te geven;
2) dat het centrale doel van de islam is de jihad, de strijd tegen de ongelovigen, net zolang tot de heerschappij van islam is gevestigd over de hele aarde, bij voorkeur in de vorm van het kalifaat, wat op dit moment heel moeilijk is, omdat er geen nakomeling van de profeet is, die deze functie op zich wil nemen.
Maar dat vertelt Joas niet aan de ongelovigen.
Dat zou hen namelijk heel erg ongerust maken.
Toen de moslimimmigranten en -vluchtelingen kwamen, heb ik niet geprotesteerd, het waren toch hulpbehoevende mensen.
Toen ze moskee ’s en culturele centra bouwden, heb ik niet geprotesteerd, ze hadden het recht tot Allah te bidden.
Toen ze eisten dat op scholen alleen Halal voedsel aangeboden mocht worden, heb ik niet geprotesteerd, ze kunnen slechts eten wat de Koran het voorschrijft.
Toen ze criminaliteit, geweld, groepsverkrachtingen en terreur verspreidden, heb ik niet geprotesteerd, het was niet representatief voor de ware Islam.
Toen ze Sharia wetten wilden in hun eigen gebieden, heb ik niet geprotesteerd, ze hadden hun eigen ruimte nodig en we leven in een vrije wereld.
Toen de eerste Islamitische Staatshoofd geïnstalleerd werd, heb ik niet geprotesteerd, ze waren inmiddels bijna de helft van de populatie en hebben daardoor zo hun rechten.
Toen ze voor het hele land en alle inwoners de Sharia wet verplichtten, was het te laat om te protesteren.
Oftewel..deze “academicus” is gespecialiseerd in wat Einat Wilf “westsplaining” noemt.
Eigenlijk kan uw bijdrage ook worden samengevat met die term ‘islamoloog’: “Een islamoloog is een wetenschapper of deskundige die de islamologie bestudeert: de wetenschappelijke studie van de religie, de wetten, de geschiedenis, de cultuur en de filosofie van de islam.
Wat doet een islamoloog?
• Onderzoek: Bestuderen van islamitische teksten, geschiedenis en maatschappelijke ontwikkelingen.
• Onderwijs: Lesgeven aan universiteiten of hogescholen, vaak binnen vakgebieden als religiewetenschappen, Arabistiek of Midden-Oostenstudies.
• Duiding: Optreden als expert in de media of advies geven over vraagstukken rondom geloof, integratie en cultuur.”
Het probleem met deze man is: wat maakt hem tot expert? Is dat onwelgevallige feiten achterwege laten? Een kwestie vanuit 1 kant benaderen en verklaren?
Tonge, dank u. Net zoiets als een Naziloog dus.