Honger als wapen in de propagandaoorlog tegen Israël
Onderzoek toont manipulatie van IPC-cijfers aan
- Honger als wapen in de propagandaoorlog tegen Israël - 11 augustus 2026
- Kinderleed in Gaza als verdienmodel - 28 juli 2026
- Erwin van Veen: anti-Israël expert in te veel media - 6 juli 2026
Beeld: Gemini (AI)
Wie googelt op ‘Honger als wapen’ vindt talloze nieuwsartikelen en video’s over Gaza. De meeste Nederlanders hebben wel eens horen zeggen dat Israël in Gaza bewust een hongersnood zou hebben gecreëerd, en al zal niet iedereen dat geloven, toch heeft de voortdurend herhaalde boodschap invloed. Steeds meer Nederlanders denken dat dit waar is. Maar deze hongersnood bestaat vooral in de propagandaoorlog tegen Israël.
Er is een nieuw rapport uit, dit keer van UNICEF, en het toont aan dat de voedselsituatie in Gaza goed is. Er is geen sprake van hongersnood. Sterker nog: de situatie is beter dan voor de oorlog. De voedselsituatie in Gaza is overigens ook beter dan die in Jordanië, Syrië of Egypte; honger is op dit moment in Gaza net zo zeldzaam als in West-Europa.
Crisis in 2024
Eindelijk! zult u zeggen. Eindelijk is de ellende gekeerd, eindelijk is de verlossing gekomen voor de hongerende kinderen in Gaza! Tenslotte is er de afgelopen jaren een vreselijke hongersnood geweest in het gebied. Nederlandse scholieren kunnen nog steeds via NOS op 3 of Schooltv een video terugkijken met de titel “Hoe Gaza sterft van de honger”.
Die video uit maart 2024 confronteerde scholieren met broodmagere kinderen. Hij was gebaseerd op een verontrustend IPC-rapport waar NOS-journalisten zorgelijk uit citeerden. Helaas hadden die journalisten niet vermeld dat Israël felle kritiek had op dat rapport, en dat die kritiek gegrond bleek. In juni 2024 erkende de IPC-toezichthouder dat het rapport niet correct was geweest.
En die magere kinderen? Yazan al-Kafarneh werd beroemd als het gezicht van de honger in Gaza, maar al weken voordat de NOS dit filmpje uitbracht, was bekend dat hij leed aan hersenverlamming waardoor hij niet op de normale manier kon eten. Fadi Al-Zant, het andere magere jongetje, leed aan taaislijmziekte.
Hun lichamelijke verslechtering had wel degelijk met de oorlog te maken, want deze kwetsbare kinderen hadden speciale zorg nodig. Die zorg kwam in de knel door de oorlog. Gelukkig kon Fadi op tijd geëvacueerd worden, maar voor Yazan kwam de hulp te laat.
Hun ellende verdiende aandacht. Wat deze kinderen niet verdienden was dat hun lijden gebruikt werd om te suggereren dat iedereen in Gaza honger leed.
Hongersnood vaststellen
En het bleef niet bij de ophef uit maart 2024. Later dat jaar sloeg het IPC weer alarm, en in 2025 werd een hongersnood uitgeroepen in Gaza, waar de media uitgebreid verslag van deden. Zelfs in 2026 verschenen nog alarmerende berichten, waarbij overigens Artsen Zonder Grenzen – dat niet meer in Gaza werkt – als bron werd opgevoerd. Maar was er ooit een hongersnood in Gaza?
Om dat te kunnen beoordelen, is het belangrijk om eerst te beseffen hoe deze berichten tot stand komen.
Die IPC-rapporten die onze media citeren, zijn afkomstig van allerlei hulporganisaties. Deze organisaties brengen ook wel eens afzonderlijk rapporten uit, maar de IPC-rapporten die zij gezamenlijk uitbrengen gelden als bijzonder gezaghebbend. Als zij alarm slaan over (dreigende) hongersnood, beoordeelt het IPC Famine Review Committee (FRC) of er inderdaad sprake is van hongersnood. Soms, zoals in juni 2024, besluit deze toezichthouder dat de situatie minder ernstig is dan eerst gesteld werd.
In principe houden deze organisaties zich aan officieel vastgestelde normen. Voordat een situatie hongersnood mag heten, moet 20% van de huishoudens ernstig voedseltekort hebben, 30% van de kinderen moet acuut ondervoed zijn, en er moet een vastgestelde hoeveelheid mensen sterven van de honger: 2 op de 10.000 inwoners en/of 4 op de 10.000 kinderen.
Al deze normen zijn in Gaza nooit gehaald. Er is in juli 2025 wel beweerd dat deze normen gehaald zijn, maar onafhankelijke onderzoekers ontdekten dat het IPC-rapport rammelde. De schrijvers hadden percentages aangepast, meetmethodes versoepeld, en dodentallen (10.143) voorspeld waarvan het Ministerie van Gezondheid van Hamas slechts een fractie (192) bevestigde, terwijl zelfs deze gevallen niet onomstreden waren.
Betrouwbare bronnen
Het bizarre is dat IPC-rapporten over andere gebieden doorgaans heel betrouwbaar zijn. Alleen als het gaat over Palestijnse gebieden lichten zij de hand met de cijfers. Het is al langer duidelijk dat organisaties die in de IPC vertegenwoordigd zijn – Oxfam, Save the Children, veel VN-organisaties – geen liefde voor Israël koesteren, maar dat zij de cijfers manipuleren gaat wel een stap verder.
En toch doen deze organisaties dat, en veel media geven hun rapporten kritiekloos door. Deze media kunnen inmiddels weten dat deze organisaties niet neutraal zijn als het over Israël gaat, maar zij blijven pretenderen dat dit betrouwbare bronnen zijn. Zo citeerde de NOS in juli 2024 Pim Kraan, de directeur van Save the Children, over de situatie in Gaza. Kraan zei: “Er is grootschalige hongersnood.”
De NOS zette geen kanttekeningen bij deze uitspraak, en stelde geen kritische vragen. En dat terwijl diezelfde NOS ruim een maand daarvoor verslag deed van de verklaring van het FRC dat er – ondanks de eerdere ophef – géén hongersnood was. Pro-Israël organisaties als UK Lawyers for Israel doen het werk van journalisten door IPC-rapporten te checken en correcties van de FRC te publiceren.
En de NOS is niet uniek in dit blinde vertrouwen op NGO’s. Pieter Klok – hoofdredacteur van de Volkskrant – beweerde bij Eva Jinek dat internationale hulporganisaties betrouwbare bronnen zijn, want “die doen niet aan propaganda”. Media die zo met partijdige bronnen omgaan, kiezen ervoor om een schakel te zijn in de anti-Israëlische propagandaketen.
De propagandaketen
Dat deze organisaties Israël bij voorbaat al schuldig verklaren, zou algemeen bekend moeten zijn. In oktober 2025 vertelde Michel Thieren – een vertegenwoordiger van de World Health Organization (WHO) – dat sommige organisaties al in 2023 overlegden hoe Israël beschuldigd kon worden van hongersnood in Gaza. Hij zei zelfs dat zij hier plezier in hadden.
De gretigheid waarmee prominente figuren een (dreigende) hongersnood claimden, nam soms absurde vormen aan. Zo beweerde VN-vertegenwoordiger Tom Fletcher in mei 2025 dat de komende 48 uur 14.000 baby’s in Gaza zouden sterven als er geen extra hulp zou komen. Het was een bizarre bewering, maar media wereldwijd publiceerden het. Ook NOS en NRC vielen hiervoor.
Hulporganisaties en VN-woordvoerders uiten vaker groteske beschuldigingen tegen Israël die bij nader inzien onwaar blijken, maar dat maakt niet dat media voorzichtiger worden. Zij doen er zelfs nog vaak een schepje bovenop, zoals door het publiceren van foto’s van uitgemergelde kinderen als ‘bewijs’ voor een hongersnood. Kinderen die achteraf vaak mager bleken te zijn door allerlei ziektes.
De prijs van vals alarm
Al die valse beschuldigingen demoniseren Israël. Maar ze maken ook dat Israëli’s cynisch worden. Waarom zou je de NGO’s nog geloven als ze voor de zoveelste keer roepen dat er honger is in Gaza? Dat maakte dat een echte voedselcrisis in 2025 pas onderkend werd toen Yannay Spitzer, een assistent-professor aan de Hebrew University, alarm sloeg.
Spitzer analyseerde de voedselprijzen in Gaza, en besefte in juni 2025 dat Gaza nu werkelijk op de rand van hongersnood stond, zelfs al lagen de pakhuizen van Hamas nog vol. Gelukkig namen Israëlische journalisten zijn waarschuwing serieus, en gaven er ruchtbaarheid aan. Onder druk van de publieke opinie kwam de regering in actie en voerde op tijd de voedselhulp op.
Die keer begonnen mensen in Gaza honger te lijden door haperende voedselhulp, en ongetwijfeld zullen er ook wel eens voedseltekorten zijn geweest door de voortdurende evacuaties. Maar een hongersnood is iets anders dan dat er plaatselijk soms voedseltekorten zijn. En een groot probleem is dat veel media en hulporganisaties de ellende overdrijven en bovendien uitsluitend Israël daarvan de schuld geven.
Hamas negeren
Het is niet realistisch om tijdens een oorlog slechts één partij verantwoordelijk te stellen voor het leed van burgers. En toch kijken zowel de media als de hulporganisaties liever weg bij de rol van Hamas in de voedselsituatie in Gaza. Een goed voorbeeld is de verslaggeving over de in 2024 door de VS aangelegde drijvende pier voor de kust van Gaza die bedoeld was om hulpgoederen af te leveren.
De NOS deed geregeld verslag over deze pier. Langs deze weg kon niet genoeg hulp geleverd worden; de levering van hulp verliep niet soepel; Palestijnen in Gaza zeiden dat het niks hielp; de pier was beschadigd door storm; het project was mislukt… Maar nergens deed de NOS verslag van het feit dat Hamas de pier bombardeerde.
Hetzelfde gold voor de goed gedocumenteerde diefstal van hulpgoederen door Hamas. Er zijn talloze filmpjes door Gazanen zelf op sociale media gezet die markten in Gaza toonden waar voedselhulp – niet bestemd voor verkoop! – te koop was. Er zijn video’s van terroristen die voedselhulp stelen, en de VN zelf stelde in augustus 2025 dat twee derde van de hulp die Gaza binnenkwam gestolen werd.
Vorige maand publiceerde een hoge VN-vertegenwoordiger een verklaring over de voortdurende sabotage van de voedselvoorziening door ‘gewapende personen’. Zelfs in deze verklaring ontbreekt de naam ‘Hamas’, al weet iedereen wie hij bedoelde met ‘de facto authorities’. Maar voor al deze misdaden van Hamas is niet of nauwelijks aandacht bij de zogenoemde kwaliteitsmedia.
Als media hun werk niet meer doen
Wie de geschiedenis van deze beschuldigingen over honger in Gaza doorneemt, ziet steeds hetzelfde patroon. Hulporganisaties en VN-commissies uiten wilde beschuldigingen die vaak achteraf niet blijken te kloppen. Dit wordt niet aan het licht gebracht door kritische media, maar door Israëlische onderzoekers of pro-Israëlorganisaties die als partijdig worden gezien.
Zo heeft de Hebrew University de voedselhulp van het eerste half jaar van 2024 onderzocht, en geconcludeerd dat ruim voldoende voedsel binnenkwam. Het CIDI heeft aangetoond dat de verslaggeving over de hoeveelheid vrachtwagens die voor de oorlog hulp leverden niet klopte, en spande zelfs een rechtszaak hierover aan tegen de NOS. Zo schreven wij een rapport over de educatieve video’s die de NOS produceert. Op pagina 84 en 143 van ons rapport kunt u de analyses vinden van de video’s over honger in Gaza.
Maar dat onderzoekers noodgedwongen zelf het werk van de media doen, nemen deze media hen niet in dank af. Ze wantrouwen deze bronnen en negeren hen liever. Blijkbaar willen ze liever vooroordelen bevestigen dan feiten zoeken. Daardoor kon ‘Honger als wapen’ een standaardbeschuldiging worden tegen Israël. En waar deze media Israël beschuldigen, kunnen ze beter in de spiegel kijken.
‘Honger als wapen’ is een wapen in de propagandaoorlog tegen Israël.
U kunt Maaike van Charante steunen via repelsteeltje.backme.org
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Het meeste van het beeldmateriaal blijkt andere oorzaken te hebben of van ergens volkomen anders op de wereld te komen.
Onthullend is ook beeldmateriaal bv op straat in Gaza als je kijkt naar de mensen op de achtergrond. Altijd wel doorvoed zo niet obees. En kijk ook naar de ouders van die vreselijk vermagerde kindertjes. Niemand valt het kennelijk op dat die vaak moddervet zijn, alsof ze alle Olvarit opgegeten hebben.
Tenslotte wordt steevast naar Israël gewezen. De verantwoordelijkheid van Hamas voor de oorlogssituatie wordt niet genoemd net zo min als die van Egypte die haar grens met Gaza nog potdichter houdt dan Israël.
Naast al het bewijs in dit artikel volstaat het om de filmpjes over Gaza te bekijken. Zowel op NOS als elders zijn er tientallen zo niet honderden filmpjes getoond van Gazanen die trekken naar een ander deel van de Strook of die een bijeenkomst bijwonen enzovoort.
Op al die filmpjes zie je gezonde, weldoorvoede mensen, die kunnen rennen, flinke afstanden te voet kunnen afleggen, die gewoon hun werk doen in winkels en elders.
Als er chronisch of periodiek ernstig voedselgebrek zou zijn, zouden de filmpjes een totaal ander beeld geven.
Elk filmpje is een rapport dat alle overige berichten ongeldig maakt.
Een meerderheid van de Tweede Kamer ziet geen plek meer voor omroep ON in het publieke bestel. D66, VVD, PRO en CDA stellen dat de omroep zich “keer op keer” niet aan de regels houdt. Daarmee zetten zij flink wat druk op minister van Onderwijs Rianne Letschert (D66), die ook over media gaat. Na het zomerreces moet zij een knoop doorhakken over de toekomst van ON. On wordt beticht van verspreiding van nepnieuws.
Wordt het nu eindelijk niet eens de hoogste tijd dat de NOS uit het publieke bestel wordt verwijderd?!
Dank voor het nette artikel waarin maar weer eens blijkt dat de media niet altijd waardevrij verslag doen. Ik herinneer mij een foto uit de NRC in de jaren 70 in Biafra die een fotograaf fotografeerde die een kindje met een hongerbuik op de foto zette. Op de achtergrond zag je een reeks van dorpsbewoners toekijken. Kennelijk vroegen zij zich af wat die fotograaf daar aan het doen was. Misschien was het beleg van Leiden in 1574 ook wel een propagandastunt avant la lettre dan.