Strenge EU-regels over AI treden in werking
- Strenge EU-regels over AI treden in werking - 6 augustus 2026
- Kabinet-Jetten wil stikstofplan doordrukken ondanks boerenverzet - 5 augustus 2026
- Oorlog Rusland-Oekraïne: Zwarte Zee wordt slagveld - 4 augustus 2026
Beeld: Gemini (AI)
Op 2 augustus 2026 is de Europese AI-wet in werking getreden. Chatbots moeten zich melden als kunstmatige intelligentie, deepfakes moeten gelabeld worden en overtreders riskeren boetes tot 15 miljoen euro. Voor de zwaarste verplichtingen, juist bedoeld voor de grote techbedrijven, kregen diezelfde bedrijven vorige maand alsnog uitstel tot eind 2027.
De datum staat al sinds 2024 vast. Artikel 50 van de AI-verordening verplicht aanbieders van chatbots en andere interactieve systemen hun gebruikers te laten weten dat zij met kunstmatige intelligentie te maken hebben, niet met een mens. Beelden, video’s en audio die met AI gemaakt of bewerkt zijn en op echt lijken, moeten als deepfake gemarkeerd worden. Ook AI-gegenereerde tekst over onderwerpen van algemeen belang valt eronder, tenzij een redactie de eindverantwoordelijkheid draagt. De Europese Commissie noemt als doel het tegengaan van misleiding en manipulatie. Nationale toezichthouders mogen vanaf nu actief controleren en beboeten, tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde omzet.
Voor de burger zelf verandert het meest zichtbare aan de buitenkant. Een chatbot op een website of in een klantenservice moet voortaan laten weten dat je met AI praat, niet met een medewerker. Een video of foto die overduidelijk nep is maar wél echt oogt, hoort een label te dragen. Wie vermoedt dat een bedrijf zich niet aan die regels houdt, heeft volgens de wet het recht om daarover te klagen bij de nationale markttoezichthouder. Alleen bestaat die toezichthouder in Nederland nog niet officieel. Een burger met een klacht kan voorlopig alleen naar de rechter.
Cadeau voor Techreuzen
Voor de zwaarste eisen geldt een heel ander traject. Eind juni gaf de EU definitief groen licht voor een pakket dat de wet versoepelt, de Digital Omnibus. Bedrijven die AI inzetten bij bijvoorbeeld sollicitaties, kredietchecks of onderwijs krijgen daardoor tot eind 2027 de tijd om te voldoen, in plaats van nu al. Voor nog een groep AI-systemen schuift de deadline zelfs door naar 2028. Eind april leken de onderhandelingen hierover nog vastgelopen, onder meer doordat landen het oneens waren over hoeveel er precies versoepeld mocht worden. Twee maanden later kwam er alsnog een akkoord.
Handhaving ontbreekt
Nederland loopt intussen achter de feiten aan. De uitvoeringswet die moet vastleggen welke Nederlandse toezichthouders mogen controleren en beboeten, ligt nog bij de Raad van State voor advies. Een golf aan boetes in augustus ligt dan ook niet voor de hand, ondanks de Europese startdatum. Brussel schrijft voor. Den Haag moet nog uitvinden wie handhaaft.
Brusselse reflex
Dat Nederland zelf gematigd enthousiast is over versoepeling, is geen verrassing. Eind april waarschuwden Nederland, Oostenrijk, Denemarken, Slowakije, Slovenië en Spanje in een gezamenlijk document, aldus Politico, dat het Duitse plan om AI-eisen naar sectorale wetgeving te verplaatsen zou neerkomen op deregulering in plaats van vereenvoudiging. Vier maanden later is de wet alsnog versoepeld, zij het minder ver dan Berlijn wilde. Het kabinet-Jetten koos daarmee voor de Brusselse reflex: liever een zwaardere wet dan minder regels voor het bedrijfsleven.
Voor de kleine ondernemer met een chatbot op de eigen website gelden de regels vanaf deze week onverkort. Voor de grote bedrijven die de wet ooit moest temmen, is er tot december 2027 de tijd.
Bronnen:
Europese Commissie, 31 juli 2026
Computable, 3 augustus 2026
ICT/Magazine, 22 april 2026
VRT NWS, 29 juli 2026
ICT/Magazine, 29 april 2026
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|