Cuba en Venezuela: communisme faalt, maar Trump krijgt de schuld
Zestig jaar marxisme weggemoffeld door de media
- De zinkende asielboot loopt in het Westland vast - 18 juli 2026
- Cuba en Venezuela: communisme faalt, maar Trump krijgt de schuld - 4 juli 2026
- Het uitsluitingscircus van de linkse wolk - 16 juni 2026
Straatbeeld Havana (januari 2026). Foto: Escla. CC BY-SA 4.0.
Terwijl Cuba kreunt onder stroomuitval, brandstoftekorten en bergen rottend afval, wijst de NOS resoluut naar Washington. Het communisme zelf komt in de berichtgeving geen moment ter sprake — net zomin als in Venezuela, waar hetzelfde marxistische wanbeleid tot dezelfde ellende leidde. Trump draagt zeker een deel van de schuld, maar wie de decennialange planeconomie en de Sovjet-subsidies wegmoffelt, vertelt maar het halve verhaal. Een historische kaart die bij de mainstream media zorgvuldig wordt begraven — met de jeugd als volgend doelwit.
Toen ik laatst met mijn vader voor mijn eindexamenreis in Luxemburg-stad was, kocht ik bij een boekenwinkel naast de werkplek van het staatshoofd – het Groothertogelijk Paleis – een boek over de geschiedenis van de Sovjet-Unie (The Shortest History of the Soviet Union van Sheila Fitzpatrick). Ik ben nog niet heel ver, maar het boek gaat niet alleen over de Sovjet-Unie zelf. Je krijgt ook een fascinerend inkijkje in andere communistische landen wereldwijd. Toevallig heb ik net het stuk gelezen over het communistische regime op Cuba. Ik zit vol in de revolutie van 1959 tot en met 1961.
Cuba’s Sovjet-infuus en de ineenstorting
Sindsdien was er tot 1991 schijnbaar economische groei, maar we moeten bloedeerlijk zijn over waar die groei vandaan kwam. Het eiland werd decennialang kunstmatig in leven gehouden door absurde subsidies van de Sovjet-Unie. De Russen kochten Cubaanse suiker ver boven de marktprijs en leverden in ruil daarvoor goedkope olie aan het regime van Castro. Het was een geopolitiek economisch infuus. Na de Koude Oorlog – toen Cuba’s belangrijkste handelspartner en ‘suikeroom’ uiteenviel – stortte het kaartenhuis direct in. Tijdens deze zogeheten ‘Speciale Periode’ in de jaren negentig bleef er van die economie helemaal niets meer over. Toen al werd pijnlijk duidelijk dat de communistische planeconomie op eigen benen simpelweg niet kan overleven.
NOS wijst naar Trump, niet naar het communisme
Dat historische fundament had dé centrale context moeten zijn die de linkse mainstream media (MSM) benoemen om de hedendaagse, dramatische economische situatie in Cuba te ontleden: de illusie en het onvermijdelijke falen van het communisme. Maar in plaats van de schuld bij de destructieve ideologie te leggen, schuift onder andere de ‘onafhankelijke’ NOS de schuld steevast in de schoenen van The Donald.
Op 19 juni 2026 kwam bijvoorbeeld naar buiten dat Cuba – voor het eerst sinds 1959 – te maken krijgt met ingrijpende economische hervormingen. Er worden maatregelen genomen om het socialistische model te versoepelen, in de hoop steeds meer naar een vrijemarkteconomie toe te werken. De publieke omroep publiceerde daar uiteraard een artikel over. Het zal je niet verbazen, maar de schuld van alles wat er nu misgaat op dat eiland (gebrek aan brandstof, stroomuitval, bergen rottend afval) wordt voor de volle honderd procent bij Donald Trump gelegd. In dat hele artikel komt het woord ‘communisme’ geen enkele keer voor. Geen enkele alinea wordt besteed aan de haperende planeconomie of de verstikkende bureaucratie onder de Castro’s, die de fundamentele oorzaak zijn van deze ravage.
Romantiek van de revolutie verblindt journalisten
Hoe komt het toch dat de westerse media hier zo voor wegkijken? Het lijkt erop dat veel journalisten nog steeds bevangen zijn door de romantiek van de linkse revolutie. De nostalgische beelden van klassieke Amerikaanse auto’s in Havana, de rumbamuziek en de Che Guevara-shirts verblinden hen voor de dictatoriale werkelijkheid. Het is voor de linkse intellectueel veel comfortabeler om te wijzen naar de boeman uit het Witte Huis, dan toe te geven dat hun eigen socialistische utopie onvermijdelijk leidt tot armoede en honger.
Ook de buitenlandse media doen vrolijk mee aan dit frame. Tijdens mijn dagen in Luxemburg haalde ik elke ochtend de internationale editie van The New York Times (NYT). Op 31 mei 2026 stond op de voorpagina een artikel over de schrijnende leefomstandigheden in Cuba. De persoonlijke verhalen van de Cubanen zijn ronduit schokkend. Maar ook hier: de hoofdschuldigen zijn Trump en zijn sancties, werkelijk alles behalve het communistische bewind. De NYT staat bekend om haar diepgravende onderzoeksjournalistiek en strenge feitencontrole, maar daar is hier in de verste verte niets van terug te zien. Trump is uiteraard medeverantwoordelijk voor de verslechtering, maar het is bij lange na niet het hele plaatje.
Venezuela: van olierijkdom naar chavistische ellende
Wie nog steeds twijfelt of het marxistische model de ware boosdoener is, hoeft de blik bovendien alleen maar even te verschuiven naar een andere tragische situatie in dezelfde regio: Venezuela. Voor de opkomst van het destructieve ’21e-eeuwse socialisme’ van Hugo Chávez en Nicolás Maduro had dit land de absolute potentie om het Dubai van Zuid-Amerika te worden. Die basis werd al vroeg gelegd. President Eleazar López Contreras zette eind jaren dertig de eerste stappen naar democratisering, een proces dat na de Tweede Wereldoorlog werd voltooid door Rómulo Betancourt. Dankzij hem kon de bevolking eindelijk meeprofiteren van de gigantische olie-export.
Ondanks vruchteloze, door Fidel Castro gefinancierde linkse staatsgrepen, behield Venezuela decennialang democratisch gekozen leiders en sterke banden met de Verenigde Staten. Tot de verrassende verkiezingsoverwinning van Hugo Chávez in 1998. Al snel leden zowel de vrije markt als de democratische vrijheden zwaar onder zijn bewind. Het ene na het andere bedrijf werd genationaliseerd, wat leidde tot mismanagement, corruptie en faillissementen. Hij haalde bovendien de banden aan met het Cuba van Castro, wat Venezuela miljarden kostte aan subsidies en de verwaarlozing van de eigen olie-industrie versterkte. Zijn opvolger, de autoritaire radicaal-socialist Nicolás Maduro, dreef het land definitief de afgrond in, wat leidde tot enorme armoede en bloedig neergeslagen protesten.
Hetzelfde script, ook voor de jeugd
Alles waar de democratische leiders decennialang voor hadden gestreden, werd door het socialistische model omvergeworpen. Maar ondanks deze overduidelijke, intern gecreëerde puinhoop, volgen de media en ngo's ook hier exact hetzelfde script. Volgens hen zouden de sancties die Trump tijdens zijn eerste termijn aan Venezuela oplegde ineens dé centrale oorzaak zijn van de huidige catastrofe. Kijk bijvoorbeeld naar de publicaties van een organisatie als Global Witness rond begin januari 2026 over de situatie in Venezuela. Er werden aan de lopende band analyses gedeeld waarin uitsluitend Trump en zijn sancties als schuldigen naar voren kwamen. Het destructieve socialisme was voor dat soort clubs als het ware in rook opgegaan. Het is overal hetzelfde liedje: de failliete ideologie krijgt een witwasbeurt en Trump krijgt de zwarte piet toegeworpen.
Niet alleen volwassenen worden voor de gek gehouden, ook de jeugd – onze toekomst – wordt de linkse, pro-communistische nieuwsfuik in getrokken. Tijdens het NOS Jeugdjournaal van 4 juni kwam Cuba aan bod, en je raadt het al: enkel de westerse sancties werden als oorzaak genoemd. De publieke omroep is er sowieso groot in om de Verenigde Staten standaard in de donkere hoek te zetten. Omdat deze tactiek bij de nuchtere volwassene inmiddels redelijk is uitgewerkt, verschuift de focus naar de nieuwe generatie. Ik ben geen fan van het woord 'indoctrinatie', maar het is wel de realiteit: het is pure geschiedenisvervalsing door weglating. Het doel is dat jongeren het communisme later nooit zullen aanwijzen als de hoofdschuldige van de Cubaanse ellende.
Het grotere plaatje durven zien
Met dit alles ontken ik niet dat de maatregelen van Trump een aanzienlijke bijdrage leveren aan de huidige noodsituatie. Als ik dat zou doen, laat ik zelf een cruciaal stuk informatie weg. Ik verlaag mij niet tot dat niveau en neem géén voorbeeld aan de selectieve verontwaardiging van de mainstream media.
Maar je móét het grotere plaatje durven bekijken. Het communistische verleden is en blijft essentieel om de toestand op Cuba te ontleden. Wie de koers van vandaag wil begrijpen, moet de kaart van gisteren lezen – alleen blijkt die historische kaart bij de mainstream media ergens heel diep te zijn begraven. Het verbergen van deze realiteit voor de nieuwe generatie vind ik walgelijk. Door dit soort journalistieke fratsen glijden we langzaam af naar een revisionistische maatschappij waarin we de fouten uit het verleden onherroepelijk zullen herhalen.
Thatchers waarschuwing
Het is simpelweg het marxisme dat decennialang heeft gezorgd voor wanbeleid, corruptie en dodelijke afhankelijkheid waardoor Cubanen nu in het donker zitten. Dat valt niet te ontkennen. En dít is waar uw belastingcenten naartoe gaan: het financieren van een publieke omroep die fungeert als een socialistische echokamer.
Omdat de mainstream media het communisme altijd proberen goed te praten, wil ik mijn medejongeren graag meegeven om de visie van Margaret Thatcher op zowel het socialisme als het communisme te bestuderen. Zij had hier altijd de meest scherpe en onbetwistbare uitspraken over. En als afsluiter, en tevens als waarschuwing, wil ik haar – naar mijn mening – allerbeste uitspraak meegeven: "There is no such thing as 'safe' socialism. If it's safe, it's not socialism. And if it's socialism, it's not safe. The signposts of socialism point downhill to less freedom, less prosperity, downhill to more muddle, more failure. If we follow them to their destination, they will lead this nation into bankruptcy."
OpinieZ bestaat dankzij u Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Aan de auteur: Ik wou dat ik op jouw leeftijd zoveel inzicht had gehad en zo helder en overtuigend had kunnen schrijven als jij. Dat had me allerlei verwarring en intellectuele dwaalwegen bespaard. Hoewel mijn sociaaldemocratisch thuis als het erop aankwam geen illusies had over het communisme (ze hadden communistische tactieken van dichtbij meegemaakt, waren er ook zelf als actieve PvdA-leden) het mikpunt van geweest), bleef er toch altijd een rem om te benoemen dat de zusterideologie (zo voelde het al met al nog steeds) totaal, maar dan ook helemaal, honderd procent, op alle fronten, uitzichtloos fout was. In de MSM werkt die rem (van een vage, algemene, sociaal en maatschappelijk beloonde progressiviteit) nog steeds.
Eén minpuntje in het artikel: de concrete invloed van de sancties van de VS, ook in relatie tot de ratio van die sancties, had uitgewerkt moeten worden om de claim van geen vooringenomenheid naar de andere zijde sterker te maken. Maar verder: petje af!
In geval van Venezuela, ik ben er verscheidene malen geweest (voor m’n werk), is de voornaamste reden van de armoede nepotisme en corruptie. Tenminste zo werd me door de plaatselijke bevolking waarmee ik één op één mee te maken had.
Corruptie was duidelijk, daar had ikzelf direct mee te maken. Daarnaast een ongeorganiseerde puinzooi. Voor één van de dingen waar ik voor verantwoordelijk was, was er hout nodig. lage kwaliteit stammetjes waren voldoende. Niet te krijgen. De eerste de beste die met een kettingzaag het oerwoud inloopt kan halen zoveel hij wil. In Brazilië, Argentinië, Peru of Chili geen probleem. In Venezuela wel.
Verder, volgens mijn zegsman (één van de) was het wel érg opvallend dat de Venezolaanse staatsoliemaatschappij de enige in de hele wereld was (of het nog zo is weet ik niet, ben nu met pensioen) waar geld bij moest.
Die tweeslachtigheid die je benoemt zit in de mens. Je kunt het vergelijken met ”hopen dat het gaat zoals jij wilt”” (wensdenken) en “”eerlijk zijn over de kans van slagen “”( helder nadenken). En vaak zit het eerste het tweede in de weg. Het wordt helemaal gortig als je het helder denken afwijst. Dat heet activisme. Maar daar hebben de arme Cubanen geen last van. Dat zie je meer in Nederland.
De reden dat linkse mensen zo verliefd zijn op socialisme, is heel simpel.
Linkse mensen zijn altijd mensen die om een of andere reden zijn mislukt in hun eigen milieu en zich ondergewaardeerd voelen. Dat gevoel kunnen ze alleen compenseren door alles wat succes mogelijk maakt – kapitaal, democratie, vrijheid – te verfoeien en een omgekeerd wereldbeeld aan te bieden. In dat omgekeerde wereldbeeld is alles perfect omdat het alleen op woorden berust en geen relatie met de werkelijkheid heeft.
Het is een blauwdruk die ze willen opleggen aan de werkelijkheid om langs een omweg zich gelijk te voelen aan mensen die wel geslaagd zijn in de financiele wereld.
Het socialisme is gedoemd te mislukken omdat het geen meerwaarde produceert, hetgeen Marx omstandig uitlegt in zijn werk Het Kapitaal en dat ziet hij ook nog als een voordeel van het socialisme.
Het is juist de meerwaarde die voortdurend voor meer welvaart zorgt voor de hele samenleving.
Maar als je in een omgekeerde wereld leeft, is die overweging van weinig belang.
Linkse mensen zien vaak een soort romantiek in het communisme. De opstand van de geknechte horden tegen een onmenselijk regime van weinigen. De aanleiding klopt vaak nog wel. Batista was geen pretje voor veel Cubanen, de tsaar niet voor veel Russen, apartheid niet voor veel Zuid-Afrikanen enz. Punt alleen is: rigide uitschakeling van markten en onteigening van alle bezit levert geheid meer ellende en uitzichtloosheid op. Uiteindelijk bleken charismatische z.g. heroische vrijheidsstrijders als Castro, Trotski en Mandela het begin van nog meer ellende dan daarvoor het geval was.
Welvaart komt zonder privébezit, ruilvrijheid en echte democratie nooit van de grond.
Wij reisden in 2005 over Cuba, in een Suzuki Vitara. Eerst 2 dagen in een resort (3 dagen resort was destijds verplicht). Afijn, de auto opgehaald en rijden maar. In de eerste plaats schrokken we ons het apenlazarus. Plaatsen waren ghetto’s. Geen normale winkels, soms een winkel waar je als toerist met speciale Cubaanse valuta inkopen kon doen. En alles, maar dan ook werkelijk alles was tot op de draad versleten. Gebouwen, fabrieken, infrastructuur etc. Er was onregelmatig spoorvervoer, deels in stand gehouden door 2e hands materieel van Oost Duitse origine. Er waren 2e hands bussen, ook van Nederlandse origine, maar ook veel vrachtwagens met open laadbak die als bus dienst deden. Voornamelijk oude auto’s waarvan 1 op de 10 in goede staat verkeerde, 2 op de 10 acceptabel waren en de rest was slooprijp, doch nog rijdend. Onderkomens had je wel als “casa particular” waar wat Cubanen hun comfort aardig konden verhogen.
Gaandeweg ga je de situatie als normaal zien. En, we hebben een prachtige reis gehad. Dat het land tot in 2026 nog op de oude voet kan voortbestaan zonder in de tussenliggende tijd compleet te zijn ingestort mag je gerust een wonder noemen.
Als iemand die vaak contact heeft met mensen in Cuba, kan ik mij volledig vinden in dit artikel. Het is moeilijk om naar de berichtgeving van de NOS over Cuba te kijken zonder frustratie en verontwaardiging te voelen. Naar mijn mening krijgen de gevolgen van de Amerikaanse sancties meer aandacht dan de echte oorzaak. De interne oorzaken van de crisis mogen niet worden genegeerd. De huidige situatie in Cuba is mede het gevolg van jarenlang wanbeleid, corruptie en een gebrek aan economische en politieke vrijheden. Alleen door alle factoren mee te nemen ontstaat een volledig en eerlijk beeld van de complexe realiteit waarmee het land wordt geconfronteerd. Cuba haalde jarenlang nauwelijks het nieuws en er was weinig internationale belangstelling voor de situatie in het land. Dat veranderde toen de Amerikaanse regering onder Trump zich nadrukkelijker met Cuba ging bezighouden. Sommigen zijn van mening dat de enige manier om een einde te maken aan de Cubaanse dictatuur is door het regime financieel onder druk te zetten.
Tegelijkertijd lijkt er binnen de Europese Unie steeds meer aandacht te ontstaan voor de vraag wie daadwerkelijk verantwoordelijk is voor de huidige situatie in Cuba. Wie zich in dit onderwerp wil verdiepen, doet er goed aan om zich te informeren over GAESA, het economische conglomeraat dat een groot deel van de Cubaanse economie controleert. Daarover zijn verschillende artikelen verschenen, waaronder een analyse van Reuters. Er is wel degelijk geld in Cuba, maar dat komt vaak niet ten goede aan de gewone Cubaan. e.g. Terwijl er miljoenen worden geïnvesteerd in de bouw van nieuwe hotels en toeristische infrastructuur, verkeren veel ziekenhuizen in een erbarmelijke staat met tekorten aan medicijnen en basisvoozieningen.
Beste Koen,
Nog niet helemaal uit over de leeftijd enerzijds, woordgebruik en formulering anderzijds.
Punt is iedereen heeft gelijk, jij en de NPO.
De VS heeft eerder Cuba tot wingewest gemaakt door de Spanjaarden eraf te trappen in een oorlog die niet in onbelangrijke mate voortgejaard werd door persmogul Randolph Hearst met een jonge Teddy Roosevelt in een uitvoerende rol. Daarna was het lange tijd bastards in power, maar vanuit VS-perspectief wel ‘our bastard’ met al apotheose Batista die op het laatst zijn cashflow uit parkeermeters ontving.
Toen was het de beurt aan el lider Fidel, die zeker volksondersteund aan de macht kwam, maar door de opstelling van de VS rechtstreeks de armen van het SU-blok ingedreven werd en toen was het feest. Al haast zo’n zeventig jaar handhaaft de VS een totale economische blokkade, waar ook weinig aan gaat veranderen gezien het machtsblok van de Cubaanse stem in o.a. Florida.
En iedereen die het boottochtje weet te maken ondersteund dat naratief, want buiten wat toerisme-inkomsten is er weinig wat iets oplevert in Cuba, of het moeten uitgezonden militairen en artsen zijn.
Als je gaat voor het zieligheidsperspectief – en weinig wijst er op, dat we aan het afkicken zijn van kortzichtige dopaminerush – dan is het duidelijk dat al die Amerikaanse Cubanen – dikke sigaar, domino spelend en fel anti-communistisch – totaal evil zijn, want zie het leed. Wat ook nog helpt is dat klassiek links Nederland – o.a. Harry Mulisch en de recent overleden VPRO icoon Jan Donkers – veel te lang is blijven hangen in de Che en Fidel romantiek zonder oog te hebben voor de minder prettige strafkampen en geheime dienstfaciliteiten.
Alleen de Cubanen hebben ook hun trots en zullen niet terug willen naar het zijn van Amerikaans wingewest.