Onder de vleugels van Peking: het wapenarsenaal van Iran
Over de fatale tekortkoming
De gecoördineerde aanval Epic Fury van de VS en Israël op het regime in Iran is in volle gang. Deze oorlog heeft een lange voorgeschiedenis. Onderzoeksmedewerker Zineb Riboua bij het Hudson Institute in Washington D.C. belicht in dit artikel de kwalijke rol van Obama, die in het Joint Comprehensive Plan of Action (2015) welbewust het Iraanse raketprogramma buiten beschouwing liet. En ze toont aan dat China is uitgegroeid tot de belangrijkste externe leverancier van dit ballistische raketprogramma.
In 2015 werd het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) aan het Amerikaanse publiek en de wereld verkocht als het definitieve antwoord op de nucleaire dreiging van Iran. De overeenkomst legde uitgebreide beperkingen op aan uraniumverrijking, centrifugecapaciteit en voorraadniveaus, maar zei bijna niets over het enige wat daadwerkelijk een kernkop naar zijn doel zou kunnen brengen: ballistische raketten. Ook over kruisraketten werd niets gezegd.
Er werden geen beperkingen opgelegd aan de ontwikkeling, het testen, de productie of de inzet van juist die wapensystemen die een nucleair apparaat van een gevaarlijk geheim in een bunker veranderen in een wapen dat een stad kan vernietigen. Een bom is slechts zo bedreigend als je vermogen om hem af te leveren, en het JCPOA liet het vermogen van Iran om hem af te leveren volledig onbeperkt. Voor Iran is dit onderscheid belangrijker dan voor bijna elk ander land ter wereld.
Door decennia van internationale sancties heeft Teheran een van de zwakste luchtmachten in de regio, een verouderde vloot die niet in staat is om de luchtverdediging van Israël of een van de grote Golfstaten te doorbreken. Iran kan geen kernwapens afleveren met vliegtuigen. Het kan dit ook niet op betrouwbare wijze over zee doen. De ballistische raket is het enige onderdeel dat de rest van het nucleaire programma strategische waarde geeft.
Ingrijpende mislukking
Wat deze mislukking nog ingrijpender maakt, is wie er gebruik van heeft gemaakt.
In de afgelopen twee jaar is China uitgegroeid tot de belangrijkste externe leverancier van het ballistische raketprogramma van Iran. Het levert alles, van chemische precursoren voor vaste raketbrandstof tot satellietgeleiding via zijn BeiDou-3-navigatienetwerk, dat het Amerikaanse GPS in de hele militaire architectuur van Iran heeft vervangen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft verschillende Chinese entiteiten sancties opgelegd, omdat ze de IRGC hebben voorzien van chemicaliën die worden gebruikt bij de productie van raketbrandstof.
Inlichtingen hebben aan het licht gebracht dat Iraanse vrachtschepen in Bandar Abbas ladingen natriumperchloraat lossen, een stof die de bestaande controlemechanismen omzeilt, in hoeveelheden die voldoende zijn om in één keer stuwstof voor ongeveer achthonderd nieuwe raketten te produceren.
Peking onderhandelde ook over de verkoop van CM-302 supersonische antischipraketten aan Teheran, een systeem dat ontworpen is om vliegdekschepen tot zinken te brengen. In december 2025 vielen Amerikaanse speciale eenheden een koopvaardijschip in de Indische Oceaan binnen dat Chinese militaire vracht vervoerde die bestemd was voor de Revolutionaire Garde.
Tegen de tijd dat Operatie Epic Fury van start ging, beschikte Iran over het grootste arsenaal aan ballistische raketten in het Midden-Oosten, naar schatting tweeduizend raketten met verschillende reikwijdtes, verspreid over versterkte ondergrondse faciliteiten, grotendeels herbouwd en bevoorraad door Chinese industriële netwerken.
Het uitstel
Maar laten we even een stap terug doen en kijken naar wat er gebeurd is.
Het besluit van de regering-Obama om raketten uit te sluiten van het JCPOA-akkoord van 2015 was een weloverwogen concessie en, meer fundamenteel, een daad van opzettelijk uitstel. In feite weigerden zowel China als Rusland categorisch om raketbeperkingen op te nemen in de multilaterale onderhandelingen, en Teheran verklaarde dat de ontwikkeling van eigen raketten een niet-onderhandelbaar soeverein recht was.
Het team van Obama, dat vastbesloten was om voor het einde van zijn ambtstermijn een mijlpaal op diplomatiek gebied te bereiken, scheidde het nucleaire dossier volledig van het rakettendossier en behandelde ze als twee afzonderlijke problemen, terwijl ze twee helften van dezelfde dreiging vormden.
Obama formuleerde de overeenkomst vooral in ambitieuze bewoordingen en zei dat ze “een kans bood om een nieuwe richting in te slaan”, maar in die richting bleef het rakettenprogramma volledig buiten beschouwing. In de bewoordingen van Resolutie 2231 van de VN-Veiligheidsraad werd Iran in de bepalingen over raketten slechts “opgeroepen” om bepaalde activiteiten niet uit te voeren, wat veel zwakker was dan het bindende verbod in de eerdere Resolutie 1929, die Iran expliciet verbood om ballistische rakettechnologie te ontwikkelen waarmee kernkoppen konden worden afgevuurd.
Handhaving afgezwakt
De regering Obama heeft zelfs de handhavingsbepalingen van die eerdere resolutie afgezwakt om de overeenkomst erdoor te krijgen, met het argument dat raketten later konden worden aangepakt. Dat woord, “later”, bepaalde de hele aanpak. Iran testte ballistische raketten binnen enkele weken na de inwerkingtreding van het JCPOA, en er bestond geen mechanisme om dat te stoppen.
Zonder enige beperking gebruikte Iran het daaropvolgende decennium om zijn raketprogramma om te vormen van een primitief afschrikmiddel tot een geavanceerd, in massa geproduceerd strategisch arsenaal. Het perfectioneerde geleidingssystemen, breidde het bereik uit tot het hele Midden-Oosten en delen van Europa, stapte over van vloeibare naar vaste brandstof en bouwde versterkte ondergrondse lanceerinstallaties die bestand zijn tegen luchtbombardementen. Het interessante hieraan? Niets van dit alles was in strijd met ook maar één bepaling van de overeenkomst.
Overweldigend arsenaal
En de raketten dienden een hoger doel dan alleen het afleveren van kernkoppen: Iran wilde een zo overweldigend conventioneel arsenaal opbouwen dat militaire actie tegen zijn nucleaire programma onbetaalbaar zou worden. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vatte in harde bewoordingen samen: “Zij kunnen honderd ballistische raketten per maand bouwen. Wij bouwen zes of zeven onderscheppingsraketten per maand.” Elke onderscheppingsraket kost tussen de één en vijftien miljoen dollar, terwijl elke Iraanse raket tussen de 200.000 en 500.000 dollar kost.
Arabische buurlanden gegijzeld
Maar de raketten stopten niet bij de Israëlische grens. In de eerste uren van Operatie Epic Fury sloegen Iraanse vergeldingsaanvallen toe in burgergebieden in Abu Dhabi, Dubai en Manama; brokstukken van onderschepte projectielen regenden neer in de buurt van de internationale luchthaven van Koeweit. Alleen al in de VAE kwamen drie mensen om het leven en raakten minstens 58 mensen gewond. In die zin hield (en houdt) Iran de Arabische hoofdsteden in gijzeling en gebruikt het zijn rakettenarsenaal als dwangmiddel om de Golfstaten te straffen, omdat ze het aandurven hun banden met Washington en/of Jeruzalem aan te halen.
De wreedste ironie is dat Riyad en Abu Dhabi dit hebben zien aankomen. Geen van beide werd als belanghebbende geraadpleegd tijdens de JCPOA-onderhandelingen, en beide waarschuwden – publiekelijk en herhaaldelijk – dat elke overeenkomst die het Iraanse raketprogramma ongemoeid liet, op een dag hun bevolking in gevaar zou brengen. Ze werden afgedaan als paniekzaaiers. Iraanse raketkoppen die op Arabisch grondgebied in de Golf zijn neergestort, hebben nu een einde gemaakt aan de discussie.
De ommekeer
Rubio’s formulering van de doelstellingen achter Epic Fury maakte een einde aan een onderscheid dat drie decennia van Amerikaanse diplomatie had geprobeerd te behouden. “De doelstellingen van deze operatie zijn het vernietigen van hun ballistische raketcapaciteit en ervoor zorgen dat ze die niet kunnen herbouwen, en ervoor zorgen dat ze zich daar niet achter kunnen verschuilen om een nucleair programma te hebben”, zei hij. Eén zin bracht samen wat het JCPOA bewust gescheiden had gehouden, namelijk het nucleaire dossier en het rakettendossier, en gaf een nieuwe definitie van wat een acceptabel Iran is.
Urgentie
De urgentie is reëel. Israëlische defensieplanners hadden bijgehouden hoe Chinese onderdelen, werktuigmachines en technische begeleiding de Iraanse productielijnen versnelden, en hun prognoses wezen op een catastrofe: vijfduizend raketten in 2027, mogelijk tienduizend tegen het einde van het decennium. Elke raketkop droeg een Chinese vingerafdruk, van de chemische samenstelling van de vaste brandstof tot de precisierichtsystemen die onnauwkeurige raketten omvormden tot wapens die het centrum van Abu Dhabi konden raken. Peking handelde niet alleen met Teheran.
Militaire gevolgen
De Chinese regering industrialiseerde het vermogen van Iran om het Midden-Oosten onder schot te houden. Wat de volledige berekening van Peking ook moge zijn, de militaire gevolgen van die investering zijn op minstens drie niveaus duidelijk.
Ten eerste betekent elke interceptor die de Verenigde Staten boven het Midden-Oosten afvuren, één minder voor de westelijke Stille Oceaan. THAAD-batterijen, Patriot-systemen en SM-3-dragende marineschepen putten allemaal uit dezelfde overbelaste productielijnen. Door de raketproductie van Iran te versnellen, heeft China een uitputtingsslag tegen Amerikaanse munitie opgelegd zonder ook maar één soldaat in te zetten.
Ten tweede dwingt elk Iraans salvo de Verenigde Staten ook om hun elektronische oorlogsvoeringcapaciteiten, radarsignaturen en interceptorprestatiegegevens in echte gevechtsomstandigheden te onthullen, waardoor de Chinese militaire inlichtingendienst een levend laboratorium krijgt om Amerikaanse verdedigingssystemen te bestuderen zonder ze ooit rechtstreeks te confronteren.
Ten derde, als de Verenigde Staten niet in staat zouden blijken om hun Arabische partners te beschermen tegen aanhoudende bombardementen, zou elke bondgenoot die toekijkt, van Tokio tot Manilla tot Taipei, tot dezelfde conclusie komen: de beloften van Washington hebben materiële beperkingen.
Verwoestende keuze
De uitputting van de Amerikaanse paraatheid was al begonnen. Tijdens de twaalfdaagse oorlog in 2025 verbruikten de Verenigde Staten ongeveer honderdvijftig THAAD-raketten, munitie die jaren kost om te produceren en die dezelfde voorraad voedt die de afschrikking in de Stille Oceaan ondersteunt.
Er volgden slechts enkele tientallen vervangingen. Iran herbouwde sneller dan Amerika kon herladen. Als er niets werd ondernomen, leidde de wiskunde tot een verwoestende keuze: ofwel de Iraanse nucleaire doorbraak accepteren achter een raketafweerschild dat te dik was om te doorbreken, ofwel een oorlog voeren in het Midden-Oosten met voorraden die bestemd waren voor de Straat van Taiwan.
Peking had precies dit dilemma gecreëerd. Operatie Epic Fury vertegenwoordigde de beslissing om te voorkomen dat die keuze ooit zou komen. Door de raketten te vernietigen, veranderden de Verenigde Staten jaren van Chinese strategische investeringen en miljarden aan overgedragen technologie in as.
Artikel eerder verschenen als Under Beijing’s Wing: Iran’s Arsenal. Addressing the Fatal Flaw op Beyond The Ideological. Vertaling: redactie OpinieZ.
Zineb Riboua is onderzoeksmedewerker bij het Hudson Institute in Washington D.C., gespecialiseerd in de betrokkenheid van China en Rusland in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Als expert op het gebied van grootmachtcompetitie en Arabisch-Israëlische betrekkingen publiceert ze in media zoals The Wall Street Journal en op haar eigen website Beyond the ideological. Ze is oprichter van het “China in MENA Project”.
OpinieZ is en blijft gratis voor u! Maar we kunnen een bijdrage in onze kosten natuurlijk goed gebruiken. U kunt een donatie doen via GoFundMe. U helpt daarmee OpinieZ in de lucht te houden. Dank voor uw aandacht.
Over de auteur
Recent gepubliceerd
Economie5 maart 2026Onder de vleugels van Peking: het wapenarsenaal van Iran
Politiek Nederland31 december 2025Een welgemeende afrekening met het jaar 2025
Israël6 april 2025Analyse: militaire opties Israël tegen Iraanse nucleaire industrie
Politiek Internationaal21 januari 2025De Revolutie van het Gezonde Verstand
Of de aanval van ‘het westen’ op Iran geopolitiek geniaal was, dan wel enigszins roekeloos, zal de uiteindelijke uitkomst beslissen. Met name het antwoord (of niet) van China en Rusland. Wie wint heeft achteraf altijd gelijk. Maar Iran verder zijn gang laten gaan met atoomkracht en onderdrukking, is en was geen optie.
Iedereen nu op tilt door de hoge brandstofprijzen. Dat is inderdaad niet leuk, maar ik herinner me nog al te goed de oliecrisis (kielekieleKoeweit, dat mocht toen nog gewoon) en benzine op de bon, autovrije zondagen enz. Ik herinner me van toen echter geen ‘crisissfeer’. Hier en daar wat chagrijn, maar iedereen maakte er gewoon het beste van. We hadden toen natuurlijk nog wel overwegend objectieve nuchtere nieuwszendingen en minder hysterici.
De aanval van Hamas 7 oktober op Israël was duidelijk een enorme strategische blunder en een keerpunt. Als ze dat niet hadden gedaan had Iran in stilte door kunnen gaan. Ze hebben zelf de gebeurtenissen in een stroomversnelling gezet. Te vroeg.
De enige vraag is hoe de oorlog nu gaat verlopen. Het regime is al ernstig verzwakt en kan zeker niet op dezelfde voet doorgaan.
Europa heeft hier helemaal niets in te brengen behalve dat het een steunpunt is voor islamitische cellen.
Overigens wacht ik met angst en beven de kosten van mijn nieuwe energie contract voor dit jaar af dat begint in juli.
Een overtuigend artikel, maar ik heb wel moeite met deze zin:
“THAAD-batterijen, Patriot-systemen en SM-3-dragende marineschepen putten allemaal uit dezelfde overbelaste productielijnen. ”
Op basis waarvan concludeert de schrijver dat die productie lijnen overbelast zouden zijn en niet uitgebreid zouden kunnen worden?
Al aan het begin van WO2 verdrievoudigde de VS zijn militaire productie binnen 1 jaar. De VS produceerde nadat Hitler in 1941 de USSR was binnengevallen, 15 000 vliegtuigen en 15 000 pantervoertuigen voor gebruik aan het Oostfront.
Daarnaast produceerde het vliegtuigen en pantservoertuigen voor eigen gebruik bij de landingen in de Pacific en in Noord-Afrika.
Ik vermoed dat de industriële capaciteit van de VS sinds 1940 is toegenomen.
En dat de VS in staat is, indien nodig, om Iran op dit gebied te overtreffen.
Enig idee hoeveel oorlogsmateriaal Oekraïne al niet gekost heeft?
Die Patriots zijn hoogwaardig technisch spul. Zoals al het NATO materieel peperduur is. Ze kosten niet voor niets meer dan een miljoen per stuk. En oorlog voeren is al erg duur. Daar ga je geen grote voorraden voor aanhouden.
Oorlogsmaterieel fabriceren kost economie. Je hebt alleen werkgelegenheid dat ook door de staat betaald wordt weet u nog? Dat was de gedachte om Rusland op de knieën te krijgen met de oorlog in Oekraïne.
Hoeveel het oorlogsmaterieel voor Oekraïne gekost heeft, kun je opzoeken op internet. Is geen geheim.
Patriots zullen in Iran niet ingezet worden, want zijn bedoeld voor kort bereik luchtbescherming.
VS gebruikt in Iran voornamelijk Paveway’s die gestuurd worden met GPS of laser en daarvan schijnt de VS er meer dan 100.000 in voorraad te hebben.
Dat oorlog duur is, mee eens. Leven is ook duur. Niets doen misschien nog veel duurder. Maar dat weet je pas zeker als het te laat is.
De VS hebben ook maar een beperkte voorraad Tomahawks. Daar had Zelensky ook om gevraagd, maar daar zijn de VS toen niet op in gegaan. Daarna is alle VS hulp aan Oekraine stopgezet.
Paveway`s zijn geen raketten, maar laser geleide bommen, afgeworpen vanaf een vliegtuig
Tomahawks zijn vele malen duurder dan Paveways. Tomahawks zijn niet nodig in Iran, omdat de VS controle heeft over het luchtruim en dus de Paveway kan bezorgen waar hij nodig is.
Tenslotte heeft de laatste generatie Paveways een zwaardere bomlading dan de Tomahawk.
Er zijn dus meerdere redenen waarom de grote voorraad Paveway’s meer invloed zal hebben op het verloop van de strijd dan de Tomahawk.
De hamvraag is of de US een regime change weten te bewerkstelligen. Als dat het geval zou zijn, kunnen de vijandelijkheden direct stoppen en zou de stabiliteit in de regio kunnen verbeteren.
De VS gaan geen regime change bewerkstelligen, zeggen ze. Het doel is de macht, de militaire- en de veronderstelde atoommacht, te breken zodat het volk zelf in ieder geval de kans heeft om een andere, hopelijk betere, bestuursvorm te kiezen.
Ach, die illegale olie exporten van Iran naar China, die, las ik, onder Maleisische vlag geschiedden, zullen o.a. betaald zijn met Chinese wapens, naast gezorgd hebben voor flinke aangroei van de buitenlandse rekeningen van de leden van het reli-fascisten regime van Iran. Dat handeltje is nu over. Verder pakken de US en Israël goed door. Het echte probleem is de grip van de reli-fascisten op de Iraanse bevolking, die in bijna 50 jaar tijd qua terreur geperfectioneerd moet zijn, zoals we zagen bij de recente demonstraties, waar tien duizenden gelijk onder het Nazi regime zonder pardon werden gedood, of gearresteerd om daarna te “verdwijnen”. Die reli-fascisten betreffen niet alleen de militairen sec, maar hun familieleden en aanverwante familieleden, misschien wel 15 tot 20% van de Iraanse bevolking. Nee, die grip van terreur van de reli-fascisten op de Iraanse bevolking breken is m.i. de grootste uitdaging.
Ja, daar ben ik het mee eens. Veel zal afhangen van de bereidheid van (delen van) de politie, de moraalpolitie en de ‘revolutionaire garde’ om zich achter het volk te scharen.
Waarvoor is de oorlog in Iran een afleiding, CBDC, stable coins, digitale ID? Ongetwijfeld wordt er op de achtergrond driftig verder gebouwd aan een controle grid. Je doet het voor een ander….toch?
Ik denk niet dat de Iran-oorlog als afleiding is begonnen, al zal die in de praktijk ook door de VS zelf maar zeker door andere statelijke actoren (om in jargon te blijven haha) misbruikt worden.
Wat te denken van de extra accijnzen (45,6%) en btw (17,4%) die de overheid op de hogere prijzen binnenharkt? Never waste a good crisis…
Die oorlog zou eerder het omgekeerde kunnen bereiken voor o.a. de CBDC. Er zijn een paar zaken. Ik verwacht dat Rusland deze zomer met (een) flink(e) offensief(ven) Oekraïne uitschakelt. De aandacht -en de wapens- gaat naar met M.O.
Vanwege het door de EU vigerende destructieve wanbeleid loopt onze economie al vast. En worden we ook nog getroffen door extreem hoge olieprijzen. Daarnaast is er de snelle opkomst van AI. Ter info het volgende voorbeeld:
Er zijn topadvocaten die op enkele terreinen alles weten. Die kennis en ervaring laat zich niet gauw door AI vervangen. Maar de meeste advocaten zijn all-rounders. Hun kennis van zaken laten zich wel door AI vervangen. Nu raadpleeg je een advocaat vanwege een kwestie. Straks vraag je het AI, die je uitgebreider rapporteert, alle valkuilen en mogelijkheden benoemt. Voor een fractie van de kosten van een advocaat. Geldt ook voor consultancy, accountants etc.
Nu al komt er dus een nieuwe “industriële revolutie”, die heel wat (ook hogere) middenklasse hard gaat treffen. Die gaan dus ondervinden, waar al die lagere klassen zo’n last van hebben. Èn harder klagen, verwende kinderen huilen nou eenmaal harder als het tegenzit.
M.i. krijgt de EU te maken met serieuze problemen aan de economische kant en een nog verder groeiende onrust onder de bevolking. De vraag is of de EU deze situatie zelfs nog kan overleven. Met name de economisch zwakkere landen gaan muiten.