Kabinet moet gaan regeren met investeringsaanpak
Meer kennis van zaken nodig, minder ideologie
Beeld: ©️Tweede Kamer. Publicatie conform Licentievoorwaarden Tweede Kamer
Begrotingsdiscussies zijn meestal pijnlijk, omdat er felle gevechten worden gevoerd over wie extra geld krijgt en waarop wordt bezuinigd. Maar deze fixatie op kosten is veel te smal. Het zou ook en vooral moeten gaan over investeren en maximaliseren van rendementen: regeren op basis van investeringsaanpak in plaats van ideologie. Hoog tijd voor een nationale investerings- en innovatiebank om de huidige achteruitgang van welvaart en welzijn om te buigen. Een column van emeritus hoogleraar Guus Berkhout.
Als we naar de begroting van de Staat der Nederlanden kijken, dan gaat het over inkomsten en uitgaven. Grofweg, de inkomsten van de Staat worden opgebracht door de inwoners van ons land (in de vorm van belastingen en premies). De uitgaven zijn onderverdeeld in kostenposten (elk beleid brengt een hoeveelheid kosten met zich mee). Over die kosten moeten beide Kamers het elk jaar eens worden. Dat is meestal een pijnlijke bevalling.
In dit artikel wordt een pleidooi gehouden om in de begroting niet alleen meer te spreken over kosten van de Nederlandse Staat, maar voortaan ook over investeringen in de Nederlandse samenleving. En we moeten het ook niet meer alleen hebben over bezuinigen op, maar ook over de-investeren in.
Rendementen
De gevolgen van dit voorstel zijn groot. Begrotingsdiscussies zullen niet alleen meer gaan over het ‘minimaliseren van kosten’, maar ook over het ‘maximaliseren van rendementen’. Met andere woorden, welke combinaties van nationale investeringen leveren voor de inwoners van ons land de hoogste opbrengsten op. Ik noem dat regeren met de investeringsaanpak. Met zo’n anticiperende aanpak leiden hogere opbrengsten van investeringen tot lagere lasten voor de inwoners. Hoe ondernemender een land, des te meer aandacht voor investeringen en des te minder kabinetten achter de feiten aanlopen.
Het sterk verouderde boekhoudstelsel van de Rijksoverheid – het kasverplichtingenstelsel – moet als de wiedeweerga vervangen worden door het baten-lasten stelsel. Als dat niet gebeurt, is toekomstgericht regeren een illusie.
Wollige discussies
Bovendien betekent de investeringsaanpak dat er weinig ruimte meer zal zijn voor wollige discussies over ideologische vergezichten. Tevens zal er een einde komen aan de talrijke smerige oorlogvoeringen tussen politieke partijen. Ook voor propagandistische misleiding zal er in de nieuwe investeringscultuur nauwelijks nog plaats zijn. Bijvoorbeeld: bezuinigen op onderwijs klinkt vrij onschuldig, maar de-investeren in onderwijs geeft onmiddellijk aan dat de politiek verkeerd bezig is. Een ander voorbeeld: het wegtrekken van grote ondernemingen uit ons land zou nooit gebeurd zijn als afgelopen kabinetten meer in de geest van investeringen zouden hebben gehandeld. Hoe lang houden we ASML nog in Nederland?
Maar let op, succesvol investeren vereist wél kennis van zaken. Met andere woorden: de hoeveelheid inhoudelijke kennis in de overheid van de waarde-ketens in ons land is beslissend voor het succes van de investeringsaanpak. Hoe meer we de politieke ambities richten op het creëren van hoge economische en sociale waarden, des te hoger onze groei van welvaart en welzijn zal zijn.
Masterplan
Als we het hebben over intelligent investeren in ons land, dan hebben we het niet alleen over investeringen in onze publieke infrastructuren, onze nationale veiligheid en uiteraard in onze natuurlijke omgeving, maar ook over investeringen in onze eigen ondernemers en burgers. Hier zien we de innovatieve oplossingen in het ‘Masterplan voor de toekomst van Nederland’ (Berkhout, 2024) en de uitvoering van dat plan met de investeringsaanpak (dit artikel) prachtig bij elkaar komen.
Nogmaals, de politiek moet dus geen irrationele partijvergezichten of persoonlijke hobby’s meer nastreven, maar ze moet voortaan hoge rendementen ambiëren op slimme investeringen in alle geledingen van de Nederlandse samenleving. Als we dat daadwerkelijk gaan doen, zal er een lerende overheid ontstaan. Immers, investeren is een continu leerproces! Met als uniek gevolg dat in de toekomst de lasten van de burgers niet omhoog, maar omlaag zullen gaan!
Investerings- en innovatiebank
Om de investeringsaanpak in ons land op een professionele wijze te realiseren, wordt voorgesteld om een nationale investerings- en innovatiebank (I&I-bank) op te richten. Dat idee is zeker niet nieuw. De grote lidstaten Duitsland en Frankrijk hebben al zo’n bank. Het is verheugend dat recentelijk een veertigtal prominente Nederlanders zich positief hebben uitgesproken voor een I&I-bank in ons land. Voor Nederland is zo’n bank extra interessant omdat tot nu toe onze publieke investeringen sterk versnipperd zijn over een doolhof aan fondsen, die veelal geld aanbieden in de vorm van subsidies. Maar subsidiëren is heel wat anders dan investeren. Bovendien heeft Nederland rijke pensioenfondsen, waarvoor beleggen in projecten van de Nederlandse I&I-bank vele malen aantrekkelijker zal zijn dan bijvoorbeeld het verfoeide ideologische beleggen!
Strategische I&I-projecten
Als we het bovengenoemde masterplan volgen, dan gaat het om de volgende strategische I&I-projecten:
- Klimaatbeleid richten op nieuwe adaptatietechnologieën, waarmee we ons effectief kunnen aanpassen aan klimaatverandering en extreme weersomstandigheden.
- Energietransitie richten op een netwerk van moderne kernreactoren, waarbij we kleine reactoren (SMR’s) dicht bij grote energiegebruikers plaatsen.
- Defensieopschaling richten op data verzamelen en verwerken tot informatierijke beelden (‘imaging’) met behulp van intelligente drones, niet alleen in de atmosfeer maar ook onder water. In moderne oorlogvoering gaat het om betrouwbare informatie over wat de tegenstander allemaal uitspookt.
- Arbeidsmarktvernieuwing richten op het elimineren van het peperdure rondpompcircus en de doorgeslagen bureaucratische maakbaarheidsfabriek door het invoeren van het brede startinkomen (bsi) in combinatie met een super eenvoudig belastingstelsel.
- Duurzaamheid richten op de ontwikkeling van verspillingsarme en schone productietechnologieën. Tot nu toe wordt het begrip duurzaamheid op grote schaal misbruikt. Net als’ klimaatneutraal’ is het woord ‘duurzaamheid’ vrijwel betekenisloos geworden. Daar moet in dit I&I-project sterk op worden gelet!
Merk op dat in project 4 het brede startinkomen niet alleen meer gezien wordt als een kostenpost voor bestaanszekerheid, maar ook als een investering in een hogere arbeidsproductiviteit.
Systeemdenken
Zie ook hoe perfect het systeemdenken past bij de investeringsaanpak. Immers, publieke en private investeringen in ons land moeten elkaar veel meer versterken. Weg met de fragmentatie! Laten we als voorbeeld nemen de noodlijdende chemische sector in ons land. Denk daarbij aan de ‘chemische krakers’ in het Botlekgebied. Die worden met het huidige Haagse industriebeleid één voor één de nek omgedraaid.
Maar door gebruik te maken van systeemdenken, wordt er een koppeling gelegd tussen de klassieke chemische krakers en de moderne fijn chemische bedrijven in ons land. Zo ontstaat er een win-win situatie, vooral als het vervoer van gevaarlijke chemische grondstoffen wordt geminimaliseerd door beide typen chemische bedrijven dicht bij elkaar te positioneren.
We hebben dat systeemvoordeel ook al gezien bij de voorgestelde energietransitie (I&I-project 2). Door kleine kerncentrales dicht bij grote energiegebruikers neer te zetten, worden problemen zoals het kostbare transport via het centrale stroomnet omzeild!
Investeringen
We moeten het in de politiek niet alleen hebben over kosten van, maar veel meer over investeringen in de samenleving: “Regeren is investeren in de toekomst”. Die omslag vereist dat kennis van zaken leidend moet worden in de politiek. De gevolgen zullen grote voordelen opleveren.
Een praktijkvoorbeeld. Tijdens mijn werkzame leven als hoogleraar geofysica aan de TU Delft heb ik een samenwerkingsverband op mondiale schaal opgericht, bestaande uit ruim dertig internationale geofysische bedrijven. Die bedrijven investeerden met elkaar in mijn Delftse laboratorium. Daar werd wetenschappelijk onderzoek gedaan aan fundamentele problemen waarmee deelnemende bedrijven allemaal te maken hadden. Met de inkomsten van al die buitenlandse investeerders werd in Delft een grote groep onderzoekers decennialang gefinancierd.
Land op slot
Verwacht mag worden dat de vele korte termijn-beslissingen grotendeels zullen verdwijnen en daarmee ook de onvoorspelbaarheid van de overheid. Bovendien zal de investeringsaanpak er ook aan bijdragen dat de gemeenschapszin in ons land terugkeert. Immers, investeren vraagt om wederzijds vertrouwen. Zo mag bijvoorbeeld verwacht worden dat de investeringsaanpak een revolutie zal veroorzaken in het vastgelopen stikstofdossier (I&I-project 5). Immers, het stikstofprobleem kan alleen met systeeminnovatie worden opgelost. Maar door fragmentatie, wantrouwen en regelziekte komen tot nu toe de benodigde innovatievergunningen niet uit de overheidsburelen. Daardoor zit ons land vrijwel op slot. Ondernemers worden er gek van!
Hetzelfde geldt voor het immigratiebeleid. Met het verlenen van de Nederlandse nationaliteit is het de bedoeling dat ons land investeert in nieuwe Nederlanders. Zoals dat nu gebeurt, koersen we met een sneltreinvaart op een faillissement af.
Eéndimensionaal
De grote problemen bij klimaatbeleid zijn ontstaan doordat het politieke klimaatbeeld versimpeld werd tot een kinderlijk eenvoudig ééndimensionaal plaatje. Dat 1D-plaatje laat voor elk jaar de gemiddelde temperatuur zien voor de gehele atmosfeer dicht bij het aardoppervlak (‘lower troposfeer’). De politiek heeft met deze keuze vrijwel alle informatie uit de klimaatmetingen weggemiddeld – één getal per jaar voor het gehele aardoppervlak – met als gevolg dat de platgeslagen beleidsdiscussies al decennialang nergens toe leiden.
Precies hetzelfde zien we bij de politieke begrotingsdiscussies. Inhoudelijk gaan de 1D-debatten alleen maar over geld. Mede daardoor is in de politiek de kennis van zaken over de inhoudelijke wereld achter het geld vrijwel verdwenen. Immers, alles wordt in de politiek platgeslagen tot een discussie over meer of minder geld.
EU als samenwerkingsverband
Tot slot nog een boodschap aan de bestuurders in Brussel. De lidstaten van de EU laten een grote verscheidenheid in taal en cultuur zien. Met als gevolg dat een sterk Europa slechts kan ontstaan door sterke samenwerkingsverbanden te smeden die met elkaar gaan investeren in de toekomst. Met andere woorden: de EU moet niet evolueren naar een ingewikkeld bureaucratisch ‘Verenigde Staten van Europa’, maar naar een verzameling van innovatieve samenwerkingsverbanden waar elke lidstaat aan kan meedoen. Dus, als actueel voorbeeld: géén log Europees leger, maar wél een hecht en vitaal samenwerkingsverband van lidstaatlegers. Een soort Europese NAVO.
Net als de voorgestelde systeemverandering in ons eigen land, moeten in Europese samenwerkingsverbanden de begrotingsdiscussies niet worden gedomineerd door kostenposten, lastenverdelingen en bureaucratische uitvoeringsstructuren, maar moet het primair gaan over het behalen van maximale rendementen. Vergeet niet dat de EU al een investeringsbank heeft, de EIB. Met de investeringsaanpak in de EU mogen we verwachten dat het onderlinge vertrouwen tussen de lidstaten toeneemt en Europa niet meer achter de feiten aanloopt.
Guus Berkhout is auteur van het boek: Een masterplan voor de toekomst van Nederland, 2024
Over de auteur
Recent gepubliceerd
Economie12 mei 2026Twee horrorscenario’s voor overvol, energiearm en islamiserend Nederland
Economie18 april 2026We moeten af van het financiële rondpompcircus in de Zorg
Economie15 april 2026Kabinet, waar blijft dat broodnodige professionele energieplan?
Economie1 maart 2026Kabinet-Jetten gaat gewoon door met megaverspillingen
U heeft een werkbare visie. Die missen ze bij de overheid of in der politiek uberhaupt.
Het gaat daar te veel over de eigen carrière en wij zijn maar bijzaak. Dat is namelijk het gevoel dat ik overhoud als ik zie wat er nu weer met de voorjaarsnota is gewrocht.
Het gaat steeds maar over de bestaanszekerheid van de onderste inkomenslaag, maar dat zijn dus grotendeels de mensen die niet werken. Leuk voor hen. Maar waarom moeten de werkende middeninkomens en gepensioneerden die hun hele leven hebben gewerkt dat bekostigen? Ik denk dat er in die onderste inkomenslaag netto meer inkomen binnenkomt met toeslagen en kwijtscheldingen en andere potjes dan het besteedbaar inkomen van de onderste helft van de middengroep die niks krijgt en alles zelf betaalt.
Waarom nou weer die groep alleen vooruit helpen met hogere huurtoeslagen? Waarom niet over de hele linie de belasting op energie er af zodat iedereen meer overhoudt. Altijd de verkeerde keuzes.
Deze verkeerde keuzen zijn al jaren aan de gang sinds dat Nederland verkwanseld is aan ongekozen duistere praatclubjes die nu de dienst uitmaken.
Wij hebben geen reging meer maar hersenloze./kwaadaardige idioten die zich laten gebruiken als marionettten.
Onze regering zit in Brussel.
Samen met de “integere kliek” van schwab.
Inderdaad daar “gebeurt het.” Dat is niet in ons voordeel maar slechts in het voordeel van een selecte groep. Europa terug naar het oude machtsysteem.
Zolang de islam niet de macht grijot. Want ook daar wordt geheel aan voorbij gegaan cq bevorderd
”ongekozen regering’
De VVD heeft wat mij betreft bij het begin van dit kabinet de koers bepaald. Namelijk dat ZIJ de facto alleen de dienst uitmaken. Eigenlijk een staatsgreep. Zij hebben de meest invloedrijke posten geclaimd: Financiën, waardoor ze kunnen sturen op tekorten aan geld bij de andere 3 partijen. Justitie en veiligheid, waardoor ze kunnen uitdragen dat b.v. de provocatie van iftars in politiebureaus heel normaal zijn, dat XR en hamasrellers hun gang kunnen blijven gaan en de rechterlijke macht het blijft gedogen. Defensie, waardoor ze samen met Financiën voor het volk steeds de buikriem verder laten aanhalen, maar voor buitenlanden tegelijkertijd met miljarden smijten. Verdeel alles en iedereen hoe je maar kunt en blijf daardoor alleen heersen.
Door deze machinaties kan de VVD de 3 andere partijen buiten spel houden. Voor de vorm mogen die af en toe iets onbelangrijks hebben. En de wandelgangen fluistercampagnes (samen met D66) doen bij de media de rest, nl. het frame dat ‘men’ niets voor elkaar krijgt. Daar zorgt dus de VVD wel voor. Het volk wordt op die manier effectief gebrainwashed.
Waarom denkt u dat dhr. Schoof mw. Faber terugstuurde met de, niet onderbouwde, dooddoener ‘niet genoeg onderbouwd’. Tijd rekken zodat de spreidingswet (van eveneens een VVD’er) dit jaar in ieder geval gewoon van kracht blijft.
We moeten van de VVD af. En dat vond ik al voordat dit kabinet aantrad.
Beste guus met vele inzichten dat is pure wensdenken wat u schrijft, idd in een gewone wereld met gewone politici is dat de weg die ze moeten gaan om succesvol te zijn.
De eu is een sektarische unie die een heel andere visie heeft en de lidstaten onderwerpt geld wegsluist , de eu is een gekkenhuis , oorlog ,sancties, klimaat hoax, energie hoax corona hoax, dit is kwaadaardig en zorgt voor een volledige afbraak van al ons vermogen, welvaart, pensioen, vrijheid, bestaanszekerheid , boeren uitkopen met slappe smoesjes en waanzinnige wetten , leugens , jarenlange leugens waarbij iedereen wordt geraakt, Stop de politiek zij staan stil en doen niks positiefs.
Als eind van dit jaar de digitale munt door de EU is ingevoerd wordt deze discussie overbodig.
Nederland, de burgers én de regering met welk kabinet dan ook heeft daarna helemaal niets meer te vertellen over welke financiën dan ook.
NEXIT is de enige oplossing om uit het Narrenschip EU te ontvluchten voordat de zotten Narragonia hebben bereikt.
Helemaal mee eens met dit stuk. Echter het gaat geheel over nationale politiek.
Ondertussen wordt de richting van de grote geldstromen in de EU bepaald door EU beslissingen op gebied van landbouw, energietransitie en klimaat beheer.
Elke geldstroom op nationaal niveau wordt door dit EU-beleid gedomineerd.
Als een nationale overheid tegen het EU-beleid in zou willen gaan, dan overtreedt het de wet en komen onze rechters met een uitspraak.
Het EU-beleid op gebied van milieu en energie is zodanig dat er investeringen plaats vinden in dingen met lage energiedichtheid (wind en zon) en dat is per saldo een des-investering. Er wordt investeringen gedaan in het tegengaan van stikstof depositie (1,5 miljard voor het uitkopen van boeren) waar helemaal niets tegenover staat, behalve het beschermen van een soort orchidee.
Er worden miljarden investeringen afgedwongen door de EU-leiding in illegale migranten die per saldo niets bijdragen aan onze samenleving, want ook na 5 jaar statushouderschap werkt maar 1 op de 3, tegen 2 op de 3 in de rest van de samenleving.
Kortom de EU dwingt ons elke dag tot des-investering.
citaat: “nationale investerings- en innovatiebank (I&I-bank) op te richten. Dat idee is zeker niet nieuw. De grote lidstaten Duitsland en Frankrijk hebben al zo’n bank.”
Als ik de resultaten van Frankrijk en Duitsland zo bekijk, dan raak ik niet echt overtuigd van het nut van zo’n bank.
Verder kan het betoog prima werken, maar pas als ons land onder het huidige wanbeleid bezwijkt. Daar zitten we niet zo gek ver vandaan. Qua bevolkingsgroei -en vooral- bevolkingssamenstelling is onze maatschappij getransformeerd tot sociale tijdbom. Zelfs het lont zit er al in. Zodra het vertrek van o.a. industrie -en niet te vergeten- handige en vermogende particulieren en kleine ondernemers, zakt de economie in elkaar. In tegenstelling tot “gangbare” economische crises mis je straks ook nog de mensen, die de gave hebben om de economie weer op de rails te krijgen.
En ook dan moeten we nog zien of we deze klunzende “”elites”” zonder knuppels en bijlen uit hun posities weg krijgen.
Het probleem is dat de vitaliteit en de creativiteit uit de samenleving verdwijnen. Alles wordt onder controle gehouden door bureaucratische structuren die er voor waken dat alles binnen de vele regels blijft. Klimaat, stikstof, energie, economie en immigratie zorgen er voor dat alles dichtslibt. een verstikkende deken waar geen ontsnappen aan mogelijk is.
Precies. Aanbevolen het boek van Bina Ayar, De maakbare mens (1923). Wat u terecht schrijft, heeft dat alles te maken met de maakbaarheidsmanie van de overheid. Gaat gepaard met moralisme, controle en het verlies van vrijheid e.d.: de conditionering van de mens.
Is deze – door de staat geboetseerde – maakbare mens nog wel menselijk, is de ultieme vraag van genoemde schrijfster.
De uitgave van het door mij genoemde boek moet natuurlijk 2023 zijn.
Helemaal eens met uw column. Carolein van der Plas zei een tijdjed terug in de tweede kamer; het mag best wat kosten als het om de Nederlandse burgers gaat. Het hoeft niet allemaal op een koopje of naar het buitenland. reagerend op de kritiek van Jette.
Het zou al veel helpen als in den Haag (maar ook in Brussel!) er flink werd opgeruimd onder afdelingen met ambtenaren-burocraten die voornamelijk bezig zijn het bestaan van hun afdelinge danwel functie te rechtvaardigen. Een gruwelijk voorbeeld is de afdeling ‘gemeentelijke herindelingen’ – vrijwel nutteloos en meestal tegen de wens van de bewoners, en kostenverslindende operaties.
Goed en deels al bekend verhaal van Guus! Jammer dat er met zijn plannen (drieluik) zakenkabinet helemaal niets is gedaan. Pim Fortuyn had soortgelijke plannen en werd ervoor vermoord. Zo als het nu gaat met het huidige kabinet gebeurt er niets met name door tegenwerking van NSC en VVD en niet loyale ambtenaren. Nog maar te zwijgen van de kinderlijke debatten in de 2e kamer! Een investering (aanpak/bank) zou inderdaad een adequate oplossing kunnen zijn, als het maar wel echt nationaal blijf, dus niet Europees en zeker niet onder beheer bij de Nederlandse bank (DNB)!
Overheden moeten niet gaan investeren. Alle investeringen zijn risicovol en dat moet je beslist niet overlaten aan een stelletje ambtenaren en andere papierschuivers. Wat wel belangrijk is is dat er een klimaat geschapen wordt waarin ondernemende en vindingrijke geesten hun plannen kunnen verwezenlijken. Dat doe je met belastingverlagingen, wegnemen van beknellende regelgeving en vrije markten. Verder natuurlijk geen bevolkingsexperimenten uitvoeren of jezelf klimaathysterisch in beide voeten tegelijk schieten. Het is allemaal niet zo moeilijk. We weten hoe je een economie laat groeien sinds de scholastieken uit de School van Salamanca, ergens in de 15e eeuw, daarover hebben nagedacht. Het probleem is dan ook niet een gebrek aan kennis, maar een gebrek aan politieke wil. Men heeft andere plannen.