Vrede in Oekraïne is nog ver weg

Nieuwe sancties tegen Rusland gaan niet helpen

Is het eind van de Russisch-Oekraïense oorlog in zicht? Dat lijkt er nog niet op. Rusland heeft afwijzend gereageerd op het VS-plan voor een staakt-het-vuren. Mogelijk voert Trump nu nieuwe harde sancties door, maar tot nu toe hebben de oude nog niet tot het ondermijnen van de Russische oorlogsmachine geleid. Of krijgen de haviken in de VS meer armslag om Rusland onder druk te zetten? Wat wel vaststaat is dat Europa eindelijk wakker is geschud en de eigen defensie gaat versterken. Een column van Pieter Cleppe.

Het Russische antwoord op het voorgestelde plan voor een staakt-het-vuren in Oekraïne liet niet lang op zich wachten. Volgens Joeri Oesjakov, de belangrijkste buitenlandadviseur van de Russische president Vladimir Poetin is dit plan vooral in het voordeel van Oekraïne, omdat het hen wat ademruimte zou bieden. Hij zei: “Ik heb ons standpunt uiteengezet dat dit niets anders is dan een tijdelijk uitstel voor het Oekraïense leger, niets meer.” Oesjakov benadrukte wel dat het hier om zijn persoonlijke standpunt ging en niet om de mening van Poetin.

In elk geval komen we eindelijk tot de cruciale fase in het plan van de Amerikaanse president Donald Trump voor vrede in Oekraïne. Het was altijd evident dat Oekraïne weinig andere keuze zou hebben dan mee te gaan in Trumps logica en de Europese bondgenoten hebben al decennia de eigen defensie naar Washington D.C. uitbesteed, dus een Europese “Alleingang” was ook nooit waarschijnlijk.

 

Sancties

Eerder deze maand dreigde Trump al met “grootschalige banksancties, sancties en tarieven tegen Rusland totdat er een staakt-het-vuren en een definitieve vredesovereenkomst is bereikt”. Ook al liet Trump energiesancties achterwege, het was een opmerkelijke verandering van toon van de politieke disrupter-in-chief, nadat hij was beschuldigd een bondgenoot van Poetin te zijn.

Als Poetin de deal weigert, zou Trump weleens kunnen overgaan tot de “bad cop”-aanpak die hij al suggereerde door zijn dreigement met sancties. Ook Trumps nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz heeft voorgesteld om Rusland te waarschuwen dat de VS de hulp aan Oekraïne aanzienlijk zou kunnen verhogen als Poetin niet meewerkt. Waltz heeft er ook voor gepleit om sancties en energiebeleid in te zetten om de oorlogsmachine van Rusland te ondermijnen.

 

Weinig effect

Maar sancties zijn echter een twijfelachtig beleidsinstrument. Daarentegen werd Oekraïne wel geholpen door de westerse wapenleveringen, ook al zijn die altijd beperkt geweest om escalatie te voorkomen, een risico dat Trump & co maar beter in het achterhoofd blijven houden.

Wanneer het gaat over het beleidsinstrument van de sancties kan de enige conclusie alleen zijn dat ze ernstig gefaald hebben om de oorlogsmachine van Rusland in te tomen. Voorstanders beweren dan wel dat de sancties alleen op een meer intelligente manier moeten worden uitgevoerd, maar volgens Elina Ribakova, een econome bij het Peterson Institute, zijn de zaken “economisch niet zo slecht voor Rusland gelopen als velen in Moskou hadden gevreesd.” Voor militaire leveringen is Rusland gewoon afhankelijker geworden van China. Zij denkt: “Rusland is nu de vazal van China.”

 

Omzeilen

Dit is geen verrassing, aangezien in de geschiedenis economische sancties bijna nooit hun doel hebben bereikt. De beoogde regimes slagen er meestal in om allerlei innovatieve technieken te gebruiken om sancties te omzeilen. Ook Rusland heeft dat gedaan. Sinds 2022 is de export van goederen naar Rusland vanuit de Europese Unie sterk gedaald, maar de export vanuit Turkije en de Verenigde Arabische Emiraten en zes buurlanden van Rusland, zoals Kirgizië, is min of meer navenant gestegen.

Dit alles weerhoudt de EU er echter niet van om Rusland nieuwe sancties op te leggen. Het 16e sanctiepakket, waarover vorige maand overeenstemming werd bereikt, “richt zich op systemisch belangrijke sectoren van de Russische economie, zoals energie, handel, transport, infrastructuur en financiële diensten.” Hongarije kan het nog steeds blokkeren, maar maakt dat echt iets uit, gezien het feit dat dit beleid Oekraïne helemaal niet helpt?

Sancties helpen Oekraïne misschien niet, maar brengen wel schade toe. In februari onthulde het Belgische dagblad De Tijd dat een groot deel van de 258 miljard euro, die bevroren werd in het kader van de sancties tegen Rusland, eigenlijk komt van westerse banken en van mensen en bedrijven die niet onder de sancties vallen. Veel van de fondsen zijn bevroren in België, bij de financiële gigant Euroclear in Brussel. Als mensen hun geld of waardepapieren willen laten vrijgeven, is dat verre van eenvoudig.
 

Miljardair

Een van de mensen tegen wie de sancties gericht zijn, is de zus van de Russisch-Oezbeekse miljardair Ališer Usmanov. In een interview met Corriere lichtte ze haar onschuld toe door te zeggen: “Ik ben arts, gynaecoloog, en al vijf jaar met pensioen. Ik werk al mijn hele leven in Tasjkent, de hoofdstad van Oezbekistan, waar ik geboren en getogen ben en waar ik nog steeds woon met mijn gezin. Het slaat nergens op dat ik sancties opgelegd heb gekregen vanwege mijn broer Alisher Usmanov: hij heeft mij niet gebruikt om zijn vermogen te verbergen.” Ze benadrukte daarmee dat ze vrijwillig, permanent en onherroepelijk afstand heeft gedaan van haar recht op enig voordeel uit de trust die haar broer lang geleden heeft opgezet. Dat argument heeft het Europese Hof van Justitie niet overtuigd, althans voorlopig niet.

 

Schuldig door associatie?

In een andere zaak, in 2024, oordeelde het Hof echter dat de Europese Raad niet genoeg bewijs had geleverd om aan te tonen dat twee Russische oligarchen, Petr Aven en Mikhail Fridman, betrokken waren bij pogingen om “de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne te ondermijnen of te bedreigen.” Een andere opmerkelijke zaak betreft de vernietiging door het Gerecht van Eerste Aanleg van de EU van EU-sancties tegen de Russische voormalige Formule 1-coureur Nikita Mazepin. Het Gerecht benadrukte daarbij dat “er een band moet bestaan die verder gaat dan een familierelatie” om iemand een sanctie op te leggen. Daarmee wilden de rechters in feite zeggen dat een zoon niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de daden van zijn vader, Dmitry Mazepin, een aan het Kremlin gelieerde oligarch.

“Schuldig door associatie” is een Noord-Koreaans rechtsprincipe dat in Europa geen plaats zou mogen hebben. Zeker in een oorlogssituatie is het belangrijk dat het Westen zich aan zijn principes houdt. Oekraïne is niet gebaat bij het opgeven van onze waarden.

 

Escalatie

Naar verluidt zou Trump willen bereiken dat er niet enkel vrede komt in Oekraïne, maar dat Rusland ook losgeweekt wordt van China. Op dit moment kunnen de twee grootmachten het goed met elkaar vinden. Samen met Iran organiseerden ze onlangs nog militaire oefeningen op zee. De geruchten over een herstarten van de Nordstream-gaspijplijn tussen Rusland en Duitsland moeten in dat licht worden gezien. Trump gebruikt graag de wortel en de stok tegen Rusland.

Niemand weet of Trumps plan uiteindelijk zal slagen. Het is goed mogelijk dat het conflict in Oekraïne gewoon blijft voortwoeden. Poetin mag dan wel belang hebben bij een feitelijke erkenning van de territoriale uitbreiding van Rusland of betere handelsbanden met het Westen – wat Trump hem wil aanbieden. Aan de andere kant blijft een buitenlands conflict bijzonder nuttig voor elke dictator om de aandacht af te leiden van binnenlandse problemen, corruptie en kleptocratisch bestuur.

Een minder optimistisch scenario is er een waarbij Trump gefrustreerd wordt over het falen van sancties, en haviken als Mike Waltz toestaat om de restricties voor Oekraïne om Russisch grondgebied te treffen wat te verzachten, misschien ook om dan de Chinese solidariteit met Rusland te testen. Het kan leiden tot een bijzonder gevaarlijke escalatie.

 

Wakker

Wat Trump in elk geval al heeft bereikt, is dat West-Europese landen nu echt wel wakker geschud zijn wat betreft de slechte staat van de eigen defensie. Jammer genoeg proberen de ambtenaren van de Europese Unie daarbij wel de situatie te misbruiken om de eigen macht te vergroten, tegen een Nederlandse Tweede Kamermeerderheid in. Op zijn minst is er dan toch één zekerheid in dit hele verhaal.

Over de auteur

Pieter Cleppe
Pieter Cleppe
Pieter Cleppe is de hoofdredacteur van http://www.BrusselsReport.eu, een webstek die zich richt op EU en Eurozonebeleid

Reacties worden gemodereerd. Schelden, tieren en en intimideren is niet toegestaan. Reacties in of met HOOFDLETTERS worden verwijderd.

>>> Lees hier onze spelregels <<<

Reacties die onze regels schenden worden verwijderd. Herhaalde overtredingen, oproepen tot geweld, beledigingen en antisemitisme leiden tot een permanente ban. De redactie treedt niet in discussie over de reden voor verwijdering van een reactie, noch over een ban. Ongeldige e-mail-accounts worden geblokkeerd.

Abonneren op reactie(s)
Abonneren op
guest

12 Reacties
Meeste stemmen
Nieuwste Oudste
Inline Feedbacks
Bekijk alle reacties
Anton van Haasteren
Anton van Haasteren
1 jaar geleden
Artikelwaardering :
     

Europa doet zelfs geen moeite om contact te maken met Poetin.

Ni28
Ni28
1 jaar geleden
Artikelwaardering :
     

Hoe of wanneer het afloopt Oekraïne zal meer of minder de pineut zijn. De Russen hebben lange adem en het volk is gewend te lijden en heeft sterke vaderlandsgevoel. Aantal doden interesseert Poetin niet het zijn allemaal tenslotte helden. De nabestaanden mogen van een medaille op de muur genieten en velen zulen ook trots zijn. Dat maakt hun anders dan ons en dat is ook het probleem.

Anton van Haasteren
Anton van Haasteren
1 jaar geleden
Antwoord op reactie van  Ni28

Alle Slavische volken zijn anders dan de westerse Europeanen. We zien de toestanden in Roemenië en Hongarije.
Polen kent geen immigratieproblemen
We zien de reactie van de Westerse Europeanen hierop en het boezemt me geen vertrouwen in.

Ni28
Ni28
1 jaar geleden
Antwoord op reactie van  Anton van Haasteren

Slavische landen weigeren moslim migranten en Brussel doet niets. EU houdt van verschillen in behandeling van landen. Polen heeft de meeste Oekraïners samen met met Tsjechië. Slavische landen hadden nooit koloniën zij zaten zelf meestal onder de plak van een ander, misschien speelt dat een rol. Eigenlijk ook in de EU waar zij een tweederangs plek invullen vooral door lonen. Zij willen maar zullen nooit tot het Westen horen. Daarom vrezen zij de Russen ook nu nog net zo hard als voorheen.

Winnie
Winnie
1 jaar geleden
Antwoord op reactie van  Ni28

Zij weten wat het is om voor je vrijheid te moeten vechten. Dit is juist het probleem van de westerse landen.Zij hebben hun vrjheid verkwanseld door vrijheid als een vanzelfsprekendheid te beschouwen!!

Nick Lambrechts
Nick Lambrechts
1 jaar geleden
Antwoord op reactie van  Ni28

Je vergist je. De Slavische landen kijken met afgrijzen naar het verval van Noordwest-Europa en doen er alles aan om de vijfde kolonne buiten te houden, een vijfde kolonne die wij met gejuich binnen gehaald hebben. Slavische landen lijden niet aan klimaatpaniek, stikstofhysterie of gender/diversiteitsverdwazing. Hun pragmatisme in plaats van idealisme en zelfhaat gaat ze tot winnaars maken, die we nog hard nodig gaan hebben.

Nick Lambrechts
Nick Lambrechts
1 jaar geleden
Antwoord op reactie van  Anton van Haasteren

Geweldig:”alle Slavische volken….” en u weet precies de twee niet-Slavische volken in Midden-Europa te benoemen! Hongarije is samen met Finland en Estland Finnoegrisch, Roemenië is Romaans.

Peter
Peter
1 jaar geleden
Artikelwaardering :
     

Zolang het gros van de Oekraïners niet duidelijk wordt gemaakt dat ze al hun ellende te danken hebben aan een voormalige cabaretier en die dus op zijn minst afzetten, blijft het aanmodderen in het land.
Ook als dat wel lukt zijn de verschillen te groot tussen de rijken (die inmiddels wel ergens verscholen zijn in het westen) en de armen (die werden geronseld voor kanonnenvoer) en de grote middenklasse die in het westen van Oekraïne nagenoeg nergens last van hadden.
Met de nog steeds aanhoudende corruptie is het onbegonnen werk.

Daar hebben Trump, Poetin en zeker niet de EU op afstand zicht op.
Met de zogenaamde EU-vredesmacht veroorzaak je waarschijnlijk een herhaling van 1995, maar dan: “de Val van Kiev” (Kyiv).

Oekraïne heeft een soort ‘Trump’ nodig en een DOGE om de boel grondig op te ruimen.

Als dat niet lukt is het eventueel te proberen met het vooreerst opdelen van het land in drie “geallieerde bezettingszones”: VS – EU – Rusland.

Als ook dat niet lukt eindigt het waarschijnlijk net zoals in Afghanistan. Na een x- aantal jaren trekt iedereen zijn handen ervan af en blijft het volk zitten met een paar potentaten aan de macht.

Nick Lambrechts
Nick Lambrechts
1 jaar geleden
Antwoord op reactie van  Peter

Nee, de Oekies zijn beter af onder de Russen. Vertel ze dat maar in Irpin, Bucha, Izium of Mariupol. Man man man.

Rini
Rini
1 jaar geleden
Artikelwaardering :
     

En hoe zou dat nou komen?
https://www.geenstijl.nl/5182109/onderzoeken-meerderheid-duitse-en-franse-bevolking-voor-verplichte-militaire-dienst
Dat wordt nog lachen met die woke dinges.

Winnie
Winnie
1 jaar geleden
Artikelwaardering :
     

Wie heeft de langste adem! Zelenski!!!! Dacht het niet!! Dus Europa ook niet!! 2Bevlogen mannen die van hun land en volk houden. tegenover een snotneus die gevaarlijk bezig is.

H.J.
H.J.
1 jaar geleden
Artikelwaardering :
     

De geldschieters van Oekraïne, de E.U en de NAVO willen geen vrede.
Angst en tweedracht zaaien is hun doel.
Angstige mensen zijn monddood en de rest volgt vanzelf.

12
0
We zijn benieuwd naar uw reactiex