Zeg, Alexander Pechtold, gedraag je als een democraat!
- Begrotingsperikelen: CDA en D66 slaan linksaf - 3 september 2026
- Trump is de brandweerman die niemand wilde - 27 augustus 2026
- Verenigd Rechts: niet fuseren, wel beter samenwerken - 22 augustus 2026
Beste Alexander,
Je hebt laten weten dat D66 nooit of te nimmer zal meewerken aan een raadplegend referendum over de EU, waarna Martin Bosma je trakteerde op onderstaande tweet, hem aangereikt door ondergetekende.
D66-oprichter Hans van Mierlo was begin jaren negentig zelfs voorstander van een bindend referendum over het Verdrag van Maastricht, dus over de EU. Van Mierlo is nog altijd de belangrijkste bron van inspiratie voor jouw partij. Voor jou toch ook, Alexander?
De behoefte aan meer directe democratie is geen nieuw verhaal. Zoals je weet, is dat de reden geweest voor de oprichting van D66 vijftig jaar geleden. Die boodschap van directe democratie heeft mij, net als veel Nederlanders, altijd aangesproken. Begin jaren negentig was ik zelfs even lid van D66.
Over het instrument referendum valt een hoop te zeggen. Twee jaar geleden schreef ik dit blog waarin ik de voor- en nadelen op een rijtje zette en er toen eigenlijk niet goed uitkwam. Inmiddels ben ik wat verder gekomen.
Eén van de nadelen van het binaire referendum is dat de werkelijkheid versimpeld wordt tot een Ja of Nee: “Bent u , kiezer, vóór de EU en wilt u blijven of wilt u terug naar een onafhankelijke, vrije natiestaat?” Dat is een te simplistische en – om in D66-termen te blijven – ongenuanceerde keuze. Daarin geef ik je gelijk, Alexander.
Volgens mij geven dergelijke peilingen inderdaad niet de werkelijke alternatieven weer. Want ik vermoed dat een minderheid van de Nederlanders (25%) echt helemaal uit de EU wil. Een andere minderheid (25%) wil doorgaan met de Europese integratie, leidend tot een Europese superstaat. De grootste groep (50%) wil een flexibele EU waarbij lidstaten nauw samenwerken, maar zoveel mogelijk soeverein blijven. Een EEG 2.0, of hoe je het ook wilt noemen.
Maar er is iets vreemds aan de hand. D66, waarvan jij de politiek leider bent, doet zich enerzijds als voor als kampioen van de democratisering en anderzijds verkondigt zij het verhaal van de gevaren van de volksraadpleging. Dat klopt dus niet. Nu D66 vijftig jaar bestaat, lijkt mij dat dus een mooi moment voor jou om een einde te maken aan die hypocrisie.
Het bezwaar tegen een binair In/Out-referendum is dus dat het polariserend werkt en de middengroepen die gewoon wat minder EU willen, geen stem geeft. In die analyse kan je je vast vinden. Maar er is een andere variant voor een referendum waar jij als rasechte democraat onmogelijk tegen kan zijn.
Daarom verwacht ik dat je zo snel mogelijk het voortouw neemt voor een raadgevend referendum over de EU met 3 opties:
1. Out: de door jou verafschuwde Nexit.
2. Hervormingsoptie: een afgeslankte EU gebaseerd op nationale soevereiniteit, overeenkomend met het door de SP voorgestelde EU-taken referendum.
3. In: voorzetting van de Ever Closer Union.
Vervolgens is het dan aan de regering om de wens van het volk te respecteren en zich volop in te zetten voor de voorkeursoptie. Want zo werkt democratie toch, Alexander?
En als de regering na een dergelijk drie-optie-referendum wéér niet echt wil luisteren naar de bevolking – net als in 2005 na het afwijzen van de Europese Grondwet en onlangs na het Oekraïnereferendum – dan zal je natuurlijk direct de regering wijzen op haar democratische verantwoordelijkheid. Want daar sta jij toch voor, Alexander, of vergis ik me?
Denk nog maar eens terug aan je leidsman Hans van Mierlo. Dus hou op met je verzet tegen een EU-referendum. Gedraag je als een democraat.
[…] houding in de discussie over een Nexit referendum. In dit debat heb ik zelf onlangs de optie naar voren gebracht van een drie-keuze-referendum om ook middengroepen die niet uit de EU willen […]