Trump kiest voor Netanyahu, en terecht

• Over
• Laatste berichten

Uri van As

Adjunct-hoofdredacteur OpinieZ. Redacteur nieuwsanalyses. Schrijft stukken die worden (voor)gelezen in rechtszalen, Den Haag en redactielokalen

Laatste berichten van Uri van As (alles zien)

• Trump kiest voor Netanyahu, en terecht - 20 oktober 2026
• Israël helpt Saoedi-Arabië tegen Houthis - 18 oktober 2026
• Hamas heft tol, maar D66 veroordeelt Israël - 17 oktober 2026

Foto: CC0.

Op 27 oktober 2022 zette de toenmalige premier van Israël Yair Lapid zijn handtekening onder het zeeakkoord met Libanon⁷. Hij gaf daarin een betwist stuk zee van ongeveer 840 vierkante kilometer weg, na herhaalde oorlogsdreiging van Hezbollah⁶. De rust die hij ervoor kocht, hield 346 dagen stand. Afgelopen zondag, vlak voor de cruciale Israëlische verkiezingen, koos Donald Trump voor premier Benjamin Netanyahu¹. En terecht.

Trump zei er ook glashelder bij waarom. Kiezen de Israëliërs iemand anders dan Bibi, dan moet Amerika het “werk zelf doen”¹, en daar heeft hij geen zin in. Hij bedoelt het bedwingen van Iran. Onder zijn brief schreef hij in hoofdletters dat Bibi de Israëliërs nooit in de steek zal laten¹.

In Den Haag hoopt men op het omgekeerde. In de toelichting op het importverbod voor producten uit Judea en Samaria leest u dat ons kabinet met druk en dialoog denkt “de regering-Netanyahu van koers te laten veranderen”². Dat besluit verscheen op 21 juli in het Staatsblad², midden in de oorlog die Israël samen met Amerika tegen de terreurstaat Iran voert. Een oorlog waarin Trump Netanyahu een grote strijder noemt¹.

Samen, opnieuw

Wie zijn de alternatieven? De koploper van de oppositie is oud-legerchef Gadi Eisenkot, wiens centrumpartij Yashar in recente peilingen vóór Likud ligt³. Hij wil premier worden. In april voegden de oud-premiers Naftali Bennett en Yair Lapid hun partijen samen tot één kieslijst, Samen, met Bennett als lijsttrekker⁴. Het zijn dezelfde twee mannen die Israël al eerder samen bestuurden. Eerst met Bennett en daarna met Lapid als premier. Ze beloven de kiezer een ‘zionistische regering’⁴. Maar ja, zo’n regering heeft Israël tussen juni 2021 en eind 2022 al eens gezien.

De zetelsom is krap. Netanyahu’s blok staat in de peilingen op ongeveer 50 zetels, terwijl er 61 nodig zijn voor een meerderheid¹. Elke zetel telt. En elke kiezer kan terugblikken op wat er de vorige keer gebeurde toen deze rivalen van Netanyahu het voor het zeggen hadden.

Stil over Iran

Het begon met Iran. Eind augustus 2021 zat Bennett, toen net premier, in het Oval Office bij president Joe Biden. Een regering vol Obama-getrouwen die terug wilden naar het door Trump verscheurde kernakkoord met Iran⁵. Volgens de Israëlische nieuwszender i24, die zich baseerde op de nieuwssite Walla en twee Amerikaanse bronnen, beloofde Bennett daar in het Witte Huis dat hij geen publieke campagne tegen die Amerikaanse terugkeer zou voeren⁵. Een stille belofte. Netanyahu had dat akkoord in de jaren van Obama juist openlijk en luid bestreden⁵. Likud sprak meteen van een “zwakke regering”⁵, die liet zien dat ze niet van plan was te vechten tegen een Iran dat in galop op de atoombom afstormde.

Vijf jaar later voeren Amerika en Israël samen oorlog tegen Iran¹. De Amerikaanse president wil in Jeruzalem een premier die meevecht en meedenkt in plaats van stil toe te kijken.

Eisenkot lijkt daar niet de man voor. Hij probeerde achter de schermen Trumps steunbetuiging tegen te houden³. Of vóór de verkiezingen nieuwe militaire actie tegen Iran nodig is, betwijfelt hij³. Wel herhaalde hij zijn eis van een staatscommissie die de aanval van 7 oktober 2023 moet onderzoeken, negen dagen voor de stembusgang en midden in een oorlog die nog niet is afgelopen³. Die terughoudendheid tegenover Iran kent Israël nog van Bennett in 2021.

Zeegebied voor Hezbollah, raketten terug

En wat te denken van Libanon? Hezbollah dreigde in 2022 raketten af te vuren op het Israëlische gasplatform in het Karish-veld als Israël daar gas zou winnen voordat er een akkoord lag⁶. De regering van Bennett en Lapid boog voor deze chantage. Libanon kreeg het betwiste zeegebied⁶. Israël hield Karish en kreeg recht op een deel van de opbrengst uit het stuk van het Libanese Qana-veld dat doorloopt in de Israëlische economische zone op zee⁶. Lapid twitterde dat Israël daarmee honderd procent van zijn veiligheidsbehoeften binnenhaalde⁶. Bij de ondertekening sprak hij van een enorme prestatie⁷.

Honderd procent veiligheid? Op 8 oktober 2023, een dag na de slachtpartij van Hamas in Zuid-Israël, vuurde Hezbollah geleide raketten en artillerie af op drie Israëlische posten in Har Dov, een grensstrook die Israël bestuurt⁹. Uit ‘solidariteit’ met de Palestijnen, aldus de terreurorganisatie⁹.

Het gasveld waarvoor Israël zijn zeegebied inleverde, bracht diezelfde maand evenmin iets op. TotalEnergies, dat Qana voor Libanon onderzocht, vond in de eerste put wel sporen van gas, te weinig om te winnen⁸. Sinds oktober 2023 ligt het zoekwerk in dat blok stil. De Fransen lieten het daar maar liggen en zoeken hun geluk nu een blok verderop voor de Libanese kust⁸. En Israël? Dat wacht bijna vier jaar na Lapids handtekening nog altijd op de eerste sjekel uit Qana.

Hamastan

Ruim een maand vóór die handtekening stond Lapid in New York op het podium van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Daar pleitte hij op 22 september 2022 voor een Palestijnse staat naast Israël, met als enige voorwaarde dat die staat vreedzaam zou zijn en geen terreurbasis zou worden¹⁰. Netanyahu reageerde met een waarschuwing voor een ‘Hamastan’ naast Kfar Saba, Petach Tikva en Netanya, steden in het hart van Israël¹⁰. Ruim een jaar later liet Hamas zien wat dat betekent. Netanyahu had gelijk.

De meerderheid van de regering-Bennett-Lapid rustte nota bene op Ra’am van Mansour Abbas. Die partij vertegenwoordigt in de Knesset de zuidelijke tak van de Islamitische Beweging, geworteld in de Moslimbroederschap, schrijft Shaul Bartal van het Israëlische Begin-Sadat Center for Strategic Studies¹¹. De zuidelijke tak steunde volgens Bartal openlijk de Palestijnse ‘gewapende strijd’ en noemde Hamas een zusterbeweging¹¹.

De toenmalige partijleider van Ra’am, Ibrahim Sarsur, zei in 2006 al dat zitting nemen in de Knesset niets afdoet aan een ideologie die streeft naar islamitisch bestuur onder een kalief over het hele land. Het huidige Israël inbegrepen¹¹.

Rust kopen was de rode draad in het jaar en een half dat Bennett en Lapid regeerden. Geen ruzie met Washington over Iran, zeegrenzen verleggen voor Hezbollah, een Palestijnse staat in het vooruitzicht en een islamistische partner voor de meerderheid. Mooie rust. Steeds werd de rekening doorgeschoven naar later. In oktober 2023 werd die alsnog gepresenteerd.

OpinieZ verwacht dat het blok van Eisenkot, Bennett en Lapid op 27 oktober geen 61 zetels haalt. En dat Netanyahu minstens als premier van een overgangsregering aanblijft.

Dat kabinet van ons kan zijn importverbod beter intrekken. Met dat verbod gokt het op een Israëlische regering uit de school die denkt rust te kopen met steeds grotere concessies. De meeste Israëliërs weten inmiddels hoe dat afloopt.

Meer van deze auteur

Israël helpt Saoedi-Arabië tegen Houthis

Hamas heft tol, maar D66 veroordeelt Israël

Onderzoek Erasmus-universiteit is flutwerk: genocide stond al vast