Hamas heft tol, maar D66 veroordeelt Israël

• Over
• Laatste berichten

Uri van As

Adjunct-hoofdredacteur OpinieZ. Redacteur nieuwsanalyses. Schrijft stukken die worden (voor)gelezen in rechtszalen, Den Haag en redactielokalen

Laatste berichten van Uri van As (alles zien)

• Hamas heft tol, maar D66 veroordeelt Israël - 17 oktober 2026
• Onderzoek Erasmus-universiteit is flutwerk: genocide stond al vast - 15 oktober 2026
• Statushouders eerst, starters kunnen bij ouders wonen - 14 oktober 2026

AI-illustratie. Geen weergave van een werkelijke gebeurtenis

Sinds dinsdag rijdt er geen enkele handelsvrachtwagen meer vanuit Israël Gaza binnen. Geen fruit, geen vlees, geen winterkleding¹. Het zal de OpinieZ-lezer niet verrassen wie daarachter zit. Hamas ontkent in een brief aan Egypte, Qatar en Turkije “categorisch” dat het de handelaren laat betalen¹. Voor die 10.000 sjekel tol per vrachtwagen, ruim 3.200 dollar¹, had de terreurorganisatie binnen twee dagen drie verklaringen klaar. Vooral de derde verdient de aandacht van D66, de partij die in de Kamer en het kabinet alleen naar Israël wijst.

Het verhaal komt van de handelaren zelf. Via COGAT, de Israëlische militaire dienst die toezicht houdt op de humanitaire zaken in Gaza. In een brief aan de internationale vertegenwoordigers die het bestand in Gaza uitvoeren, schreef COGAT dat Hamas ongeveer 10.000 sjekel eist voor elke vrachtwagen die Gaza binnenrijdt¹.

Tol per vrachtwagen

Daarbovenop moeten de handelaren zo’n 30 procent van hun waar contant verkopen in plaats van via de bank, zodat Hamas greep krijgt op de opbrengst³. Wie weigerde, kreeg het te merken. Hamas-veiligheidsmensen arresteerden de zoon van een handelaar die niet wilde betalen, en sloten hem op³.

De handelaren hielden het daarna voor gezien en stopten hun leveringen³. Hulporganisaties brengen vooral meel en andere basisgoederen. De handelaren brengen vers fruit en vlees. Hun vrachtwagens waren goed voor ongeveer de helft van het totaal¹.

Een opvallende getuige bevestigt het tolbedrag. Nahed Sheheiber, voorzitter van de vakbond van particuliere vervoerders in Gaza, sprak de Israëlische lezing eerst tegen en zei dat Israël zelf de aanvoer stilzette en de heffingen van Hamas alleen als voorwendsel gebruikt¹. Na de aankondiging van COGAT ging zijn vakbond praten met het Hamas-‘ministerie van Economie’. Daarna gaf Sheheiber toe dat Hamas 10.000 sjekel per vrachtwagen vroeg¹.

Een onafhankelijke stem is hij niet. In Gaza drijft niemand handel zonder Hamas. Sinds het bestand van oktober vorig jaar houden ‘ambtenaren’ van het Hamas-‘ministerie van Economie’ handelaren en pakhuizen in de gaten, beperken ze de doorvoer van goederen en nemen ze soms goederen in beslag. Dat vertelden handelaren aan Alhurra, de door de Amerikaanse overheid gefinancierde Arabischtalige zender⁶. Tja, als zelfs een man uit die wereld de heffing bevestigt, nota bene terwijl hij Israël de schuld geeft, valt er weinig meer te ontkennen.

Geen incident

Al in februari meldde Reuters dat Hamas weer geld ophaalde bij de particuliere sector, onder meer met heffingen op gesmokkelde goederen⁶. Hamas ontkent glashard dat het belastingen of invoerrechten heft⁶.

Israëlische veiligheidsdiensten zien er een bredere opzet in. Volgens hun inschatting, waarover Ynet bericht, wil Hamas de internationale hongercampagne van de zomer van 2025 nieuw leven inblazen. Een beproefde methode om buitenlandse regeringen tegen Israël op te zetten en een drukmiddel om de ontwapening van Hamas onder het plan van Trump alsnog van tafel te krijgen⁵. Voor tekorten en hoge prijzen gaat de heffing wel zorgen⁵. Eerst de handel wurgen, en dan, u raadt het al, Israël de tekorten en de honger verwijten.

COGAT houdt vol dat ongeveer 250 vrachtwagens hulp per dag genoeg zijn voor de bevolking, een schatting die volgens de dienst steunt op beoordelingen van de VN en andere internationale deskundigen³.

Weduwen en wezen

En Hamas zelf? In de brief aan de bemiddelaars schrijft de terreurorganisatie dat ze in drie jaar oorlog geen enkele belasting of heffing op handel heeft geïnd, vanwege de humanitaire en economische toestand¹. Dat is verklaring één.

Het ‘mediabureau’ van Hamas kwam met verklaring twee. De 10.000 sjekel zou een bijdrage zijn aan een “vrijwillig gemeenschapsinitiatief” voor mensen in nood, zoals weduwen en wezen⁴. Het contante geld zou de Gazaanse markt aan cash helpen⁴. Vrijwillig. Met een opgesloten zoon van een handelaar als aanmoediging.

Zelfs Nickolay Mladenov, hoge vertegenwoordiger van de Board of Peace die het vredesplan van Trump in Gaza moet uitvoeren, eiste deze week dat de aanvoer naar Gaza wordt beschermd tegen dwang en uitbuiting⁴. Hij wil snel het Palestijnse bestuurscomité voor Gaza naar binnen halen. Een comité dat wacht op goedkeuring en voorlopig het gebied niet in mag⁴. Wiens dwang hij bedoelde, zei Mladenov er niet bij. Die vraag beantwoordde Hamas inmiddels zelf.

Een één-tweetje in Den Haag

In Den Haag bekijkt D66 de zaak van één kant. Op 8 september stelden de D66-Kamerleden Hanneke van der Werf en Mpanzu Bamenga vragen aan de ministers van Buitenlandse Zaken en van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking². Ze vinden dat de druk op Israël “aanzienlijk verder” omhoog moet en vragen welke aanvullende druk het kabinet gaat uitoefenen². Ze vragen of Nederland wil oproepen tot opschorting van het handelshoofdstuk van het associatieakkoord, het verdrag dat de handel tussen de EU en Israël regelt. Bovendien vragen ze het kabinet of het in Brussel wil pleiten voor verdere maatregelen tegen Israël². Hamas komt in geen enkele vraag van dit duo voor. Niet één keer.

Een van de twee ministers die de vragen moeten beantwoorden, is Sjoerd Sjoerdsma, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in het kabinet van D66-premier Rob Jetten en partijgenoot van de vragenstellers. Een één-tweetje dus, van D66-Kamerleden naar een D66-minister.

Sjoerdsma wilde eind maart al de korting op UNRWA terugdraaien⁷. UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen, ontsloeg in augustus 2024 negen medewerkers, nadat het eigen toezichtsorgaan van de VN bewijs vond voor hun mogelijke betrokkenheid bij de barbaarse slachtpartij van 7 oktober 2023⁹. Een van de medewerkers die Israël beschuldigt, maatschappelijk werker Faisal Naami, staat volgens The Washington Post op camerabeelden uit kibboets Be’eri, waar hij met een ander een neergeschoten man in zijn auto laadt en wegrijdt¹⁰. Israël spreekt van ruim dertig medewerkers die meededen¹⁰. Een gruwelorganisatie, en daar wil een D66-minister het geld weer naartoe sturen. Zelfs coalitiegenoot CDA vond dat terugdraaien te snel gaan⁷.

Wat zulke druk op Israël oplevert, merkte ons land in augustus. Israël zette toen een medewerker van onze ambassade en een van onze vertegenwoordiging in Ramallah uit het coördinatiecentrum voor Gaza in Kiryat Gat, als antwoord op het Nederlandse verbod op producten uit Judea en Samaria⁸. Sindsdien zit ons land daar niet meer aan tafel.

Geen ontwapening Hamas? Dan ook geen geld.

OpinieZ verwacht dat D66 vóór 1 november geen enkele Kamervraag stelt over de tol die Hamas heft, en dat het antwoord van het kabinet op de vragen van 8 september de terreurtol niet zal noemen.

Het derde verhaal

Het derde verhaal kwam van onderminister Khaled Al-Raqab van het Hamas-‘ministerie van Economie’, in het gesprek met de vakbond van Sheheiber. Volgens Al-Raqab was de 10.000 sjekel geen belasting maar een donatie, bedoeld om mee te helpen de ‘ambtenaren’ in Gaza te betalen¹. Geen weduwen, geen wezen. Ambtenaren.

Hoeveel ambtenaren dat zijn, schatten de Israëlische veiligheidsdiensten. Hamas heeft volgens hen elke maand ongeveer 90 miljoen sjekel nodig, bijna 29 miljoen dollar, om zo’n 30.000 man te betalen, van administratief personeel tot de militaire vleugel⁵. Volgens COGAT halveert de stop het aantal vrachtwagens tot ongeveer 300 per dag, dus de handelaren reden er zelf ook zo’n 300⁴.

Ynet rekent het even voor. Zo’n 300 vrachtwagens per dag, elk goed voor 10.000 sjekel, levert 3 miljoen sjekel per dag op⁵. Maal dertig dagen is dat 90 miljoen per maand. Tja, dat is de hele loonlijst(!). Met elk krat fruit dat Gaza binnenkwam, betaalden de handelaren mee aan de salarissen van een terreurorganisatie die Washington en Jeruzalem willen ontwapenen.