Israëlische verkiezingen: geen duidelijke meerderheid verwacht
Netanyahu houdt de beste papieren voor premierschap
- Israëlische verkiezingen: geen duidelijke meerderheid verwacht - 26 oktober 2026
- Franse staatsschuld ontploft en wij betalen mee - 23 oktober 2026
- Rellen in Frankrijk: Europese leiders buigen schaamteloos - 21 oktober 2026
Foto: Prime Minister’s Office (GODL-India)
Morgen zijn de Israëlische verkiezingen. De voormalige chef van de militaire staf Gadi Eisenkot staat in alle grote peilingen bovenaan. Maar toch hoeft Benjamin Netanyahu zijn koffers nog niet te pakken. Het ziet er naar uit dat voor een meerderheid de steun van Arabische partijen nodig is. En precies daar liggen forse blokkades.
Het blok dat Netanyahu weg wil hebben, met Eisenkot, Naftali Bennett, Yair Lapid, Yair Golan van de Democraten en Avigdor Liberman, komt in de slotpeilingen van de publieke omroep Kan, Kanaal 13 en Kanaal 12 uit op 52, 54, resp. 56 zetels13. Voor een meerderheid van 61 is dat te weinig. Er moeten dus nog wat zetels bij, en die zitten alleen bij de Arabische partijen. Liberman wil met die partijen niet regeren, en Eisenkot heeft zich er zelf ook tegen uitgesproken5. Ook ons kabinet heeft belang bij dinsdag 27 oktober. Het voerde in juli een importverbod in om “de regering-Netanyahu van koers te laten veranderen”2.
Wie de som maakt zonder de partij van Liberman, partijleider van Yisrael Beteinu, schiet weinig op. Uitgaande van dezelfde drie peilingen haalt het blok zonder zijn acht zetels, en met álle Arabische zetels erbij, volgens de omroep Kan 58 zetels, nog altijd drie te weinig. Bij Kanaal 12 en 13 wordt het 62, met welgeteld één zetel marge. En dan alleen als ook de Joint List meedoet, de lijst waarop de Arabische politici Youssef Jabareen, Ahmad Tibi en Sami Abu Shehadeh in augustus weer samengingen9.
Hoe je het ook wendt of keert, er moet een verkiezingsbelofte sneuvelen. Die van Liberman of die van Eisenkot.
Een generaal zonder meerderheid
Eisenkot, oud-legerchef en lijsttrekker van de centrumpartij Yashar, laat in ieder geval over één ding geen misverstand bestaan. Onder Netanyahu dienen doet hij niet, ook niet in een rotatieakkoord. En mocht zo’n akkoord er toch komen, dan stapt hij naar eigen zeggen binnen een uur op5. Zijn partij staat in de slotpeilingen op 22-23 zetels, de Likud van Netanyahu op 19-21 zetels 3. Daarachter volgt BeYachad, de lijst waarop de oud-premiers Bennett en Lapid in april hun krachten bundelden, met Bennett als lijsttrekker12. Die lijst komt op 14-15 zetels.
Netanyahu leunt op zijn vertrouwde partners. Itamar Ben Gvir (Otzma Yehudit), minister van Financiën Bezalel Smotrich (Religieus Zionisme) en de ultraorthodoxe partijen Shas en Verenigd Thorajodendom komen samen met de Likud op 50 zetels, in alle drie de peilingen precies hetzelfde aantal1. Elf te weinig.
Tja, peilingen….
De drie eerdergenoemde omroepen waren het opvallend eens. En de rest? Kanaal 14 gaf het blok van Netanyahu op 21 oktober een krappe meerderheid van 62 zetels en het bureau Direct Polls kwam in twee rondes voor nieuwszender I24 uit op 58 en 59 zetels 7, 6. Bij Kan heeft 36% van de kiezers nog niet besloten waarop ze gaan stemmen, tegen 30% in de vorige peiling6. Opvallend genoeg slinkt ook de achterstand van Netanyahu op Eisenkot als kiezers moeten zeggen wie de beste premier is, in de peiling van Kanaal 12 van elf naar zes procentpunten, en tegen Bennett staat hij inmiddels gelijk4. Met zoveel zwevende kiezers is een voorspelling over de uitslag natuurlijk niet betrouwbaar.
Verloren stemmen
Netanyahu heeft ook zorgen in eigen kamp. Ofer Winter, oud-brigadegeneraal en leider van de partij Amcha Yisrael, zegt nog steeds bij rechts te horen. Zijn partij hangt rond de kiesdrempel en zakt er in veel peilingen onder8. Netanyahu deelde een open brief van nabestaanden die Winter vroegen zich terug te trekken, en zocht samen met Smotrich zelfs Winters rabbijn op. Smotrich deed er tegenover Winter nog een schepje bovenop door hem een ministerspost aan te bieden, met zeggenschap over een emigratieproject voor Gaza en over de dienstplicht van ultraorthodoxen. Winter gaf geen krimp en blijft gewoon in de race.
In de peiling van Kanaal 12 haalt Winter 2,5% en de ultraorthodoxe lijst van Moti Leitner 0,5%, allebei onder de kiesdrempel4. Ook Leitner weigert te wijken voor de druk van Netanyahu en zijn bondgenoten1. Samen is dat 3% van de stemmen, en wie dat naar rato over 120 zetels verdeelt, komt op ruim drie zetels die dinsdag zo de prullenbak in gaan. Zulke ‘verloren stemmen’ kunnen de uitslag van de verkiezingen sterk beïnvloeden .
Patstelling
Wat gebeurt er als geen enkel blok een meerderheid van 61 zetels haalt? De Israëlische commentator Ofer Kenig houdt rekening met een scenario waarin Netanyahu als hoofd van een overgangsregering aanblijft tot de volgende verkiezingen11. Met een ander scenario is al ervaring opgedaan. In juni 2021 vormden Bennett en Lapid een regeringscoalitie met een Arabische partij, Ra’am11. Volgens de omroep Kan is onder de kiezers die tegen Netanyahu zijn 45% voorstander van zo’n constructie. Een minderheidsregering die overeind kan blijven doordat Arabische partijen niet meestemmen bij vertrouwensstemmingen. Een vooruitzicht waar Liberman en Eisenkot niets voor voelen6.
Het is bekend dat Trump zijn vertrouwen heeft uitgesproken in Netanyahu. De Amerikaanse president gaf Netanyahu op 18 oktober zijn “complete and total endorsement” en schreef “Als Israël de verkeerde leider heeft, en dat zou iedereen behalve Bibi zijn, dan zal Amerika dit werk zelf moeten doen, en daar ben ik niet toe geneigd”10.
Het kabinet-Jetten heeft geen voorkeur voor een kandidaat uitgesproken. Wel blijft het importverbod op Israëlische producten uit de ‘bezette gebieden’ onverminderd van kracht. Het kabinet wil daarmee de druk op de Israëlische regering verhogen2. Een sanctie als stemadvies, zullen we maar zeggen. Al met al verwacht OpinieZ dat de verkiezingen geen duidelijke meerderheid opleveren en dat Netanyahu op 1 december nog altijd premier is, van een overgangsregering of van een nieuwe constructie.
Ontvang de beste analyses die de mainstream media niet brengen.
Gratis alle nieuwe OpinieZ-artikelen en analyses in uw mailbox.
Gratis. Afmelden kan altijd met één klik onderaan elke mail.
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|
Beste Uri,
Voorspellingen after the fact zijn zo veel prettiger dan er voor. Want geen 20/20 hindsight captain obvious toestanden.
Daar waag ik mij dan ook maar niet aan, maar er zijn wel fijne parallellen te trekken met ons hoekje van het zorgelijk ondermaanse.
Israël is namelijk een enorm onaf project, waarbij de aandacht en de noodzaak voor de discussie wat het land nu precies wil zijn best wel geregeld afgeleid werd door allerlei acties van diverse coalities, die het land – from the river to the sea – wel even bezemschoon zouden opleveren. Tot op heden niet gelukt, maar daar is de interne discussie niet beter op geworden.
In Europa hadden we een ontwerp grondwet, die in F en NL weggestemd is, maar in Israël zijn ze nooit verder gekomen dan een stel basic laws. En die zijn vervolgens in de beste seculiere talmoedische traditie tot in het oneindige geïnterpreteerd en opgerekt. Er zijn porno genres waar het minder enthousiast aan toe gaat.
Niet dat ons EU product nou een spiegelbeeld was van kloek Thorbecke geknutsel of – nog verhevener – de denkarbeid van de Founding Fathers in de VS. Onder de Franse ex-president Giscard d’Estaing is een product in de beste slinkse EU traditie gebrouwen, dat later met een heel bescheiden facelift als het verdrag van Lisabon de boeken in is gegaan. En kijk ons eens constitutioneel blij zijn.
De aangehaalde opiniepeilingen laten duidelijk zien dat ook het Israëlische politieke landschap er één van kikkers in een kruiwagen is, waar niemand over zijn kleine belangetjes heen wil springen. Dat bepaalt de kwaliteit van de uitkomst, zoals ook wij nationaal en Europees telkens kunnen zien.
Driest gedoe als een cordon sanitair/Brandmauer, het fouzelen met unanimiteit; het zijn niet de tactieken om echt verder te komen.
“Het is bekend dat Trump zijn vertrouwen heeft uitgesproken in Netanyahu. De Amerikaanse president gaf Netanyahu op 18 oktober zijn “complete and total endorsement” en schreef dat Amerika met een andere premier de klus tegen Iran maar verder zelf moet opknappen”.
Ik neem aan dat bedoeld wordt Israel ipv Amerika.
De passage is onvolledig em moet zijn: ‘ De Amerikaanse president gaf Netanyahu op 18 oktober zijn “complete and total endorsement” en schreef dat Amerika met een andere premier de klus tegen Iran zelf zou moeten opknappen10, maar dat hij dat niet plan is’. De passage is inmiddels aangepast.