Franse staatsschuld ontploft en wij betalen mee

• Over
• Laatste berichten

Uri van As

Adjunct-hoofdredacteur OpinieZ. Redacteur nieuwsanalyses. Schrijft stukken die worden (voor)gelezen in rechtszalen, Den Haag en redactielokalen

Laatste berichten van Uri van As (alles zien)

• Franse staatsschuld ontploft en wij betalen mee - 23 oktober 2026
• Rellen in Frankrijk: Europese leiders buigen schaamteloos - 21 oktober 2026
• Trump kiest voor Netanyahu, en terecht - 20 oktober 2026

AI-illustratie. Geen weergave van een werkelijke gebeurtenis.

Frankrijk staat op ontploffen. Op 21 oktober meldde het Europese statistiekbureau Eurostat dat de Franse staatsschuld is opgelopen tot 119,1(!) procent van wat het land jaarlijks produceert¹. Bij ons is dat 43,7 procent¹. En wie de moeite neemt om het gortdroge jaaroverzicht van het Franse statistiekbureau Insee van 13 januari door te bladeren, vindt nog een getal waar ze in het Élysée liever niet over praten. Maar daarover straks meer.

Financieel, demografisch en politiek kraakt het in Frankrijk aan alle kanten. Zes maanden voor de verkiezingen staat Marine Le Pen ruim op kop². Oké. Maar wat hebben wij te maken met de chaos in Frankrijk, denkt u wellicht? Nou, u mag straks meebetalen als het daar misgaat.

Op de pof

Frankrijk leeft al jaren boven zijn stand. Het tekort komt dit jaar uit op 5,4 procent. En dat is geen toevallige uitschieter, want econoom Stéphane Colliac van de Franse bank BNP Paribas zocht het na en zag dat Parijs zijn eigen begrotingsdoel in drie van de vier jaren tussen 2023 en 2026 gewoon heeft laten schieten⁸. Volgend jaar moet de Franse staat weer 340 miljard euro aan nieuwe leningen bij beleggers ophalen, ja, u leest het goed, 340 miljard⁸.

En een gewone begroting? Die kreeg Parijs in 2025 en 2026 helemaal niet rond, zodat er in beide jaren een noodwet nodig was om de staat draaiende te houden. Tja, wat wil je ook met premier Sébastien Lecornu, die met een minderheid moet regeren⁸.

En als Parijs de echte bezuinigingen nog een keer voor zich uit schuift, naar 2028, dan ziet Colliac de schuld in 2032 doorlopen tot 126 procent⁸. Hollandse zuinigheid en het Franse leven op de pof, gezamenlijk in één euro.

Leven als God in Frankrijk

Waar gaat al dat geld naartoe? Wie in Frankrijk een volledig jaar werkt, heeft wettelijk recht op vijf weken betaald verlof, en tel daar de elf feestdagen nog eens bij op, dan zit de Fransman al gauw op zo’n 36 vrije dagen per jaar⁹. De 35-urige werkweek is er sinds 2000 de norm, en wie toch langer doorwerkt, krijgt dat gewoon terug in extra vrije dagen, de beroemde RTT⁹. En tussen de middag gaat het feest door, want zo’n 5,5 miljoen Franse werknemers krijgen maaltijdbonnen, de titres-restaurant, voor het restaurant of de supermarkt om de hoek, bij elkaar goed voor ongeveer tien miljard euro per jaar⁷. Bon appétit.

En dan het pensioen, want ook daarmee kan de Fransman niet vroeg genoeg beginnen. Wie in 1964 geboren is, mag al stoppen met 62 jaar en negen maanden, omdat premier Lecornu de verhoging naar 64 jaar in de ijskast zette om zijn wankele regering overeind te houden⁴. Zijn Nederlandse leeftijdgenoot moet gewoon door tot 67 jaar en drie maanden⁵. Dat is viereneenhalf jaar eerder op het terras met een goed glas wijn, op kosten van een staat die op de pof leeft.

En hervormen? Ho maar. Links, met Jean-Luc Mélenchon en zijn Nouveau Front populaire voorop, wil de pensioenleeftijd zelfs terug naar 60 jaar¹⁰. En Le Pen dan, de grote favoriet? Haar Rassemblement national beloofde bij de verkiezingen van 2024 pensioen op 62 jaar na 42 jaar premie betalen, en wie vóór zijn twintigste aan het werk ging, mocht van haar zelfs al op zijn 60e stoppen¹⁰.

Kijk dan ook eens naar het overheidsapparaat zelf. Eind 2023 werkten er 5,8 miljoen mensen bij de Franse overheid, en alleen al in dat ene jaar kwamen er 61.900 bij⁶. Zet dat naast de 69,1 miljoen inwoners van het land en u ziet dat van elke twaalf Fransen, baby’s en gepensioneerden meegeteld, er ruwweg één bij de overheid op de loonlijst staat³. Schrikbarend veel, ook voor Nederlandse begrippen, en dat in een land dat jaar in, jaar uit meer uitgeeft dan het binnenhaalt.

Minder geboortes, meer overlijdens

Ondertussen gebeurt er in Frankrijk iets wat het land sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog niet meer meemaakte. Vorig jaar stierven er meer mensen dan er werden geboren³. Gemiddeld krijgt een Française nog 1,56 kind³. Zo weinig was het sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog niet meer³. Wie gaat over twintig jaar die vroege pensioenen en die enorme staatsuitgaven betalen?

Parallelle samenlevingen

Over migratie en het geweld in de banlieues, de grauwe voorsteden rond de grote Franse steden, hoort u vanuit Parijs weinig tot niets. Er lag vorig jaar wel een rapport van twee hoge Franse ambtenaren op tafel, gebaseerd op het werk van de inlichtingendiensten. Een verslag van 73 pagina’s over de stille opmars van de Moslimbroederschap. Wie het rapport leest, komt 139 moskeeën en 21 instellingen tegen die volgens de diensten aan de beweging verbonden zouden zijn, plus nog eens 68 gebedshuizen die er dicht tegenaan schurken¹¹. Minister van Binnenlandse Zaken Bruno Retailleau noemde dat “entrisme”, het stilletjes binnendringen van verenigingen, scholen en de lokale politiek, toen glashard een bedreiging voor de Republiek¹¹.

En toen? Een jaar later, in mei 2026, lag het wetsvoorstel van de regering nog altijd bij de Franse Raad van State. De Senaat nam toen maar een eigen wetsvoorstel aan van Retailleau, die inmiddels weer senator is, en zijn opvolger op Binnenlandse Zaken, Laurent Nuñez, had bezwaren en hield zich namens de regering keurig op de vlakte¹¹. Een staat in de staat, en Parijs vergadert.

Hoe dun het vernis is, bleek op 17 oktober. Gemaskerde ‘jongeren’ plunderden winkels en staken in meerdere steden gebouwen in brand. President Macron en zijn regering-Lecornu wisten niet hoe snel ze over immigratie moesten zwijgen.

Rellen in Frankrijk: Europese leiders buigen schaamteloos

De kiezer heeft zijn conclusie al getrokken. Na die rellen bouwde Le Pen haar voorsprong verder uit, tot 36 procent in de eerste ronde. In een tweede ronde zou ze volgens peilbureau OpinionWay tegen Mélenchon met 69 tegen 31 procent winnen². Van de ‘erfenis van Macron’ blijft weinig over. Ex-premier Gabriel Attal, ooit zijn kroonprins, komt in dezelfde peiling niet veel verder dan vier procent².

Wie betaalt de rekening?

Wat in Frankrijk gebeurt, blijft helaas niet in Frankrijk. Wordt de rente op de Franse schuld te zwaar, dan kijkt Parijs naar Frankfurt, waar de Europese Centrale Bank (ECB) met een noodinstrument staatsobligaties kan opkopen om ontsporende verschillen in leenkosten tussen eurolanden weg te werken⁸. Zet de ECB dat in voor Frankrijk, dan is de Franse rekening ineens een Europese rekening. En dus ook die van ons.

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) noemde zo’n reddingsoperatie deze maand “totale armoede”¹². Frankrijk is volgens hem net een zwaarlijvige patiënt die rustig doorschranst¹². Want wat maakt het uit als er straks toch weer een gratis maagoperatie wacht? En terecht. Maar blijft het zoals gewoonlijk bij stoere VVD-praatjes? Een realistisch kabinet zou keihard zijn en geen cent Nederlandse steun geven. Geen ECB-redding of nieuwe Europese leningen zolang Parijs zijn eigen huishouding niet op orde brengt. Waarom zou de Nederlander die tot 67 jaar en drie maanden doorwerkt, garant moeten staan voor een Fransman die viereneenhalf jaar eerder stopt?

OpinieZ verwacht dat Marine Le Pen in april 2027 de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen gaat winnen. Waarom? Laten we dat overzicht van Insee van 13 januari er gewoon eens bij pakken. Vorig jaar stierven er in Frankrijk 6.000 meer mensen dan er werden geboren. Het migratiesaldo kwam volgens de voorlopige schatting uit op 176.000³. Reken het maar na. De hele groei van de Franse bevolking, en nog wat meer, kwam vorig jaar van buiten de Franse grenzen. Daarover zwijgt Parijs. In alle talen. Behalve Marine Le Pen.

Meer van deze auteur

Rellen in Frankrijk: Europese leiders buigen schaamteloos

Trump kiest voor Netanyahu, en terecht

Israël helpt Saoedi-Arabië tegen Houthis