Nieuwe CO2-heffing EU komt er aan

• Over
• Laatste berichten

OpinieZ Nieuwsredactie

Analyse van actueel nieuws

Laatste berichten van OpinieZ Nieuwsredactie (alles zien)

• Nieuwe CO2-heffing EU komt er aan - 30 september 2026
• Importverbod Israëlische producten slaat terug op Nederland - 29 september 2026
• Box 3-plan legt rekening bij ondernemers - 28 september 2026

Foto: G. Lanting. CC BY 4.0.

Italië en Tsjechië willen de Europese CO2-heffing op tanken en stoken nog verder uitstellen. Premier Giorgia Meloni en haar Tsjechische collega Andrej Babiš presenteren daarvoor op de EU-top van 15 en 16 oktober een gezamenlijk pakket¹. Het gaat om ETS2, het nieuwe emissiehandelssysteem voor wegvervoer en verwarming, dat op 1 januari 2028 van start moet. Ons land heeft nu al de op één na hoogste gasprijs van de Unie. Er is geen teken dat het kabinet akkoord gaat met het uitstelverzoek.

Vanaf 2028 moeten brandstofleveranciers voor elke ton CO2 die hun klanten uitstoten een emissierecht kopen, en die kosten rekenen ze door aan de pomp en op de gasrekening. ETS2 werkt zo als een heffing aan de bron. Het systeem had in 2027 moeten beginnen.

De Europese klimaatministers schoven de start een jaar op, een besluit dat in maart met de aangepaste Europese Klimaatwet definitief werd⁵. Rome en Praag willen nu een tweede uitstel, plus ingrepen in de bestaande emissiehandel voor de industrie en een tijdelijke opschorting van de Europese methaanregels voor gas¹.

Nederland ondertekende in juli nog met Denemarken, Spanje, Finland, Portugal, Luxemburg en Zweden een brief aan de Europese Commissie om het bestaande emissiehandelssysteem te versterken en toekomstbestendig te maken⁸. Van Nederlandse steun voor het Italiaans-Tsjechische plan is niets bekend.

Dubbel betaald

Gemiddeld 17,19 euro per 100 kilowattuur gas betaalden Nederlandse huishoudens in de tweede helft van 2025, na Zweden het hoogste bedrag in de EU⁴. Het Europese gemiddelde lag op 12,28 euro. Nergens in de Unie is het belastingaandeel zo groot. Bij ons gaat 51,8 procent van de gasrekening naar de fiscus⁴.

Aan de pomp is het beeld hetzelfde. In de week van 21 september kostte een liter Euro95 hier gemiddeld 2,45 euro; alleen in Denemarken was tanken duurder⁶.

In mei zette het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) die belastingen om in de munt van het klimaatbeleid zelf, in een doorrekening van wat ETS2 voor Nederlandse huishoudens betekent. De energiebelasting op aardgas komt neer op 338 euro per ton CO2, de accijns op benzine op 360 euro². Het PBL legt daar de milieuprijs voor klimaatschade naast, die voor 2026 op 200 euro per ton is becijferd.

De Nederlandse automobilist en stoker betalen voor hun uitstoot dus al ruim anderhalf keer de schadeprijs die het eigen planbureau hanteert.

ETS2 komt daar gewoon bovenop.

Wat het kost

Voor een emissierecht rekent het PBL in zijn middenscenario voor 2030 op 86 euro per ton. Aardgas wordt dan vijftien cent per kuub duurder en benzine twintig cent per liter, beide vóór btw². Voor een oude, grote vrijstaande woning bedraagt de extra gasrekening 191 à 449 euro per jaar, afhankelijk van het scenario. Wie met een benzineauto 20.000 kilometer per jaar rijdt, is aan de pomp 140 à 430 euro extra kwijt.

Rond 2030 belanden volgens het planbureau zo’n 24.000 extra huishoudens in energiearmoede, als rechtstreeks gevolg van een Europese heffing².

U betaalt in dat middenscenario, bij de huidige tarieven en met ETS2 erbij, aan belasting en heffing 424 euro per ton CO2 uit uw cv-ketel en 446 euro per ton uit uw benzinetank, ruim het dubbele van de schadeprijs die het PBL hanteert. Het planbureau noemt die “stapeling van heffingen” zelf een mogelijke reden om de huidige beprijzing te heroverwegen². Volgens de kabinetslijn die het PBL beschrijft, zou een evenredige verlaging van energiebelasting en accijns de prikkel van ETS2 tenietdoen, omdat de klimaatdoelen voor 2030 nog buiten bereik liggen.

Het jaar 2028 dreigt voor de automobilist bovendien een dubbele klap te worden. De tijdelijke accijnskorting op benzine loopt volgens het Belastingplan 2027 tot 1 januari 2028, en bedraagt volgend jaar 17,6 cent per liter, exclusief btw⁷. Het kabinet wil de afbouw in 2028 vertragen en noemt daarvoor nog geen bedrag. Vervalt de korting alsnog volledig en kost een emissierecht 57 euro per ton (het laagste PBL-scenario), dan wordt een liter benzine in één keer ruim 38 cent duurder, inclusief btw. Een volle tank van 50 liter kost u dan ruim negentien euro meer.

Vier miljard ingeboekt

Waarom Den Haag weinig trek heeft in uitstel, laat zich lezen in regel 72 van de budgettaire bijlage bij het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Daarin boeken de drie partijen het eerste jaar uitstel van ETS2 als een tegenvaller van 4.103 miljoen euro in 2027³. De veilingopbrengst zat immers al in de meerjarenraming. Voor 2028 rekent de overheid op circa vier miljard euro². Het vorige kabinet-Schoof besloot die opbrengst naar de algemene middelen te laten vloeien, met als argument dat het al meer aan klimaatbeleid uitgeeft dan ETS2 oplevert². Elk nieuw uitstel slaat dus opnieuw een gat van die omvang in de begroting.

Tegenover die vier miljard staat het Klimaatsociaal Fonds, de Europese pot die kwetsbare huishoudens moet compenseren. Nederland krijgt daaruit 720 miljoen euro voor de periode 2026-2032 en moet zelf 240 miljoen bijleggen². Samen is dat 137 miljoen per jaar, ofwel 3,4 procent van wat de staat in 2028 aan ETS2 ophaalt, en een kwart van dat compensatiegeld is eigen Nederlands geld. Uitgaande van de 8,4 miljoen huishoudens die het CBS begin 2024 telde⁹, int Den Haag via ETS2 omgerekend ruim 470 euro per huishouden, al betaalt het bedrijfsleven een deel van de rechten.

Rome heeft gelijk

Bescherming van de energierekening in eigen land, zo presenteren Meloni en Babiš hun voorstel¹. Voor de Nederlandse huishoudens gaat dat argument nog sterker op. Zij betalen voor hun uitstoot nu al meer dan welke CO2-prijs ETS2 in de PBL-scenario’s tot 2030 ook oplevert. Ons land veroorzaakt bovendien slechts vier procent van de ETS2-uitstoot in de EU en heeft volgens het PBL nauwelijks invloed op de prijs². De Nederlandse burger betaalt straks een Europese marktprijs bovenop een van de zwaarste nationale heffingen van de Unie, zonder enige zeggenschap over die marktprijs.

Voor de top van 15 en 16 oktober verwacht OpinieZ dat Nederland zich niet aansluit bij het Italiaans-Tsjechische pleidooi voor uitstel van ETS2. De conclusies van die top zullen het leren.

Een kabinet dat de energierekening van zijn burgers serieus neemt, heeft twee opties. Het steunt in Brussel het uitstel dat Rome en Praag vragen, of het verlaagt vanaf 2028 de energiebelasting en de accijns met precies het bedrag dat ETS2 eraan toevoegt. De veilingopbrengst van ETS2 dekt zo’n verlaging. Den Haag kiest voorlopig een derde weg, en die heet innen.