Importverbod Israëlische producten slaat terug op Nederland

• Over
• Laatste berichten

OpinieZ Nieuwsredactie

Analyse van actueel nieuws

Laatste berichten van OpinieZ Nieuwsredactie (alles zien)

• Importverbod Israëlische producten slaat terug op Nederland - 29 september 2026
• Box 3-plan legt rekening bij ondernemers - 28 september 2026
• Hoe Xi via Teheran wil winnen - 27 september 2026

Foto: Redactie OpinieZ.

In het Staatsblad van 21 juli schreef het kabinet zelf waarvoor het importverbod op producten uit Judea en Samaria, Oost-Jeruzalem en de Golanhoogvlakte dient. Volgens de toelichting hoort het verbod bij de inzet om „middels druk en dialoog de regering-Netanyahu van koers te laten veranderen”². Israël voelde de druk en antwoordde zondag¹. Onze minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen (CDA), noemt dat antwoord „onnodig” en heeft de Israëlische ambassadeur op het ministerie ontboden⁶.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Sa’ar, gaf de Nederlandse diplomaten in Ramallah, de zetel van de Palestijnse Autoriteit, zeven dagen om hun door Israël verstrekte diplomatieke papieren in te leveren¹. Daarna vervallen de voorrechten en de immuniteit die Israël hun verleende. De diplomaten verliezen daarmee hun vrije doorgang door het gebied, en wie van hen Palestijnen ontmoet die bij terreur betrokken zijn, riskeert voortaan vervolging¹. Zondag 4 oktober loopt de termijn af.

„Israël zal maatregelen die bedoeld zijn om het te schaden niet negeren”, schreef Sa’ar op X¹. Wil Nederland de Palestijnen blijven bedienen, dan kan dat volgens hem vanaf het grondgebied van de Palestijnse Autoriteit zelf. Het is de tweede Israëlische tegenzet in korte tijd, want eind augustus zette Sa’ar met instemming van premier Netanyahu de Nederlandse vertegenwoordigers al uit het door de Verenigde Staten gesteunde coördinatiecentrum voor Gaza in Kiryat Gat, een stad in het zuiden van Israël¹.

In Den Haag bleef het bij woorden. Berendsen herhaalde maandag op een persconferentie met zijn Duitse ambtgenoot dat hij de stap onnodig vindt⁶.

Druk op Netanyahu

Wat Berendsen onnodig noemt, is het voorspelbare gevolg van een besluit dat zijn eigen kabinet bewust als drukmiddel inzette. De ministerraad stemde op 22 mei in met het handelsverbod, nadat de Tweede Kamer daar in september 2025 om had gevraagd⁷. Voor een Europees verbod vond het kabinet onder de lidstaten te weinig steun, en dus koos ons land voor een nationale sanctie⁷. Die verbiedt invoer, aankoop, verkoop en tussenhandel, en bakent het werkgebied af met een postcodelijst van de EU².

Groot-Brittannië kondigde op 8 september een vergelijkbaar verbod aan, en kort daarna zegden de leiders van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Canada in een gezamenlijke verklaring soortgelijke stappen toe¹. Het verbod ging op 22 september in, en vijf dagen later lag het Israëlische antwoord er¹. Een regering die zwart op wit in het Staatsblad zet dat ze een ander land met sancties van koers wil laten veranderen, heeft weinig recht op verbazing als dat land terugslaat.

De sanctie lekt aan alle kanten, en dat wist het kabinet. Berendsen en zijn collega Sjoerd Sjoerdsma (D66) schreven in mei zelf dat de handhaving van het verbod „tegen grenzen aan zal lopen”⁷. Symboolpolitiek, met een strafmaat van zes jaar cel⁸.

Kofferinspectie

Intussen raakt het symbool gewone reizigers. Passagiers van een vlucht van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al uit Tel Aviv zagen vorige week bij aankomst in Amsterdam hoe douaniers hun bagage doorzochten op producten uit Judea en Samaria of de Golan¹. Het verbod geldt ook voor souvenirs en cadeaus die particulieren meenemen¹. Een fles wijn uit een nederzetting, gekocht als aandenken aan een reis, valt er dus ook onder.

Een Nederlandse ondernemer kreeg de rekening eerder al gepresenteerd. Het Israël Producten Centrum in Nijkerk, verbonden aan Christenen voor Israël, stapte samen met de Joodse belangenorganisatie European Jewish Association naar de rechter en verloor half september het kort geding tegen de Staat, waartegen het in hoger beroep wil⁸.

Sjoerdsma’s oude post

Van 2011 tot 2012 werkte Sjoerdsma, nu minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in het kabinet-Jetten⁴, als diplomaat op de Nederlandse vertegenwoordiging in Ramallah⁴. Hij kent de getroffen post dus van binnenuit. Veertien jaar na zijn vertrek zette hij zijn handtekening onder de Kamerbrief over het verbod dat zijn opvolgers daar nu hun Israëlische status kost⁷. Een oud-diplomaat uit Ramallah had het Israëlische antwoord moeten zien aankomen, en had de medewerkers van zijn oude post daartegen moeten beschermen. Hij koos voor een anti-Israëlisch gebaar.

Waar is de VVD?

Het verbod draagt ook een liberale handtekening. Onder het sanctiebesluit staat die van David van Weel², minister van Justitie en Veiligheid namens de VVD⁵. De VVD vroeg er zelfs om. Op 10 september 2025 wilde D66-Kamerlid Paternotte in een commissiedebat weten of de VVD wilde dat Nederland zo snel het kon een eigen nationaal handelsembargo tegen de nederzettingen invoerde³. VVD-Kamerlid Van der Burg antwoordde met één woord, „Ja”³. Hij vroeg het kabinet in hetzelfde debat ook wanneer de Kamer resultaten mocht verwachten³.

Waarom zet een VVD-minister zijn handtekening onder een sanctie die het kabinet zelf omschrijft als drukmiddel tegen de regering-Netanyahu? Waarom drong de VVD-fractie aan op haast bij een embargo waarvan de ministers van coalitiegenoten CDA en D66 later schreven dat de handhaving tegen grenzen aanloopt? En wat vindt de VVD ervan dat Nederlandse douaniers nu de koffers van reizigers uit Tel Aviv doorzoeken? Een partij die meeregeert, kan zich niet achter D66 verschuilen.

Het lange geheugen

Sa’ar legde er nog een verwijt bij. Het kabinet pakt volgens hem de groeiende Jodenhaat en ophitsing in eigen land niet serieus aan, en voedt die met anti-Israëlisch beleid¹. Dat verwijt treft een land met een zwaar verleden.

Meer dan honderdduizend Joodse Nederlanders werden in de Tweede Wereldoorlog vermoord, en de Nederlandse overheid, de politie en de Nederlandse Spoorwegen waren medeplichtig aan hun vervolging en transport⁹. Premier Mark Rutte bood pas op 26 januari 2020 namens de regering excuses aan voor het tekortschieten van de overheid⁹.

Wie terugkeerde, vond in Amsterdam een rekening op de mat. De gemeente eiste van Joodse overlevenden achterstallige erfpacht over de oorlogsjaren voor huizen die hun waren afgepakt¹⁰. Een stagiair vond de stukken pas in 2013 terug¹⁰. Ruim tachtig jaar na de bevrijding laat hetzelfde land zijn douane de koffers doorzoeken van passagiers uit de Joodse staat, en noemt het de Israëlische reactie daarop onnodig.

Een verstandig kabinet zou het sanctiebesluit intrekken en de verhouding met Israël herstellen voordat de schade verder oploopt. OpinieZ verwacht het tegendeel. Het kabinet-Jetten laat het verbod ook na 4 oktober staan, de Nederlandse medewerkers in Ramallah werken vanaf die datum zonder Israëlische status, en vóór het einde van 2026 trekt Den Haag het sanctiebesluit niet in. Het tijdelijke sanctiebesluit vervalt op 22 september 2029². Tot die tijd mag de Israëlische ambassadeur in Den Haag komen uitleggen waarom Israël reageert op de Nederlandse staatsbemoeienis waarover het kabinet zelf in het Staatsblad schreef.