AI-wapenwedloop draait om snelle massaproductie

• Over
• Laatste berichten

OpinieZ Nieuwsredactie

Analyse van actueel nieuws

Laatste berichten van OpinieZ Nieuwsredactie (alles zien)

• AI-wapenwedloop draait om snelle massaproductie - 11 september 2026
• Verkiezingsoverwinning AfD is een duidelijke les - 9 september 2026
• Return hubs: realisme of theater? - 6 september 2026

Beeld: Gemini (AI)

Dezelfde week dat Elbit Systems in Israël een nieuwe divisie voor autonome AI-wapens optuigt, opent in Dallas een fabriek die op volle capaciteit vijfduizend kruisraketten per jaar moet produceren. De volgende wapenwedloop wordt niet gewonnen door wie het duurste wapen bouwt. Hij wordt gewonnen door wie er het snelst en het goedkoopst duizenden kan produceren.

Elbits nieuwe eenheid FUSE moet drones en robots via één AI-systeem, Dominion-X, autonoom laten samenwerken, ook zonder gps-verbinding. De technologie draaide al meer dan een miljoen vlieguren en honderdduizend autonome grondoperaties. Ceo Eyal Dahan van FUSE noemt het een nieuw operationeel tijdperk, waarin gevechtskracht draait om het vermogen grote aantallen autonome platforms tegelijk aan te sturen, niet om één geïsoleerd systeem.

Bijna gelijktijdig opende in Dallas Covenant, een Amerikaanse start-up met ruim tweehonderdvijftig miljoen dollar aan kapitaal van onder meer Andreessen Horowitz en Peter Thiels Founders Fund, een fabriek van ruim tienduizend vierkante meter klaar voor het fabriceren van de kruisraket Anthem. Medeoprichter Michael Kaufman zegt dat gevestigde wapenfabrikanten vergelijkbare raketten in kleine aantallen bouwen tegen torenhoge prijzen. Covenant zet daar massaproductie tegenover, met twee identieke fabrieken in de Verenigde Staten en Duitsland die elk vijfduizend raketten per jaar moeten gaan maken, plus een derde, kleinere locatie in Israël.

Kwantiteit als wapen

Decennialang leunde de westerse defensiedoctrine op kwalitatieve superioriteit, met betere vliegtuigen, sensoren, raketten en satellieten dan de tegenstander. Dat model heeft een zwakke plek. Het is peperduur. Een tegenstander hoeft geen beter wapen te bouwen. Wat volstaat is genoeg goedkope systemen produceren om de dure voorraad van de ander uit te putten. Oekraïne bewees dat al met simpele drones die enorme schade aanrichtten, omdat ze in grote aantallen beschikbaar waren.

AI verandert dat principe fundamenteel. Een goedkope drone is één ding. Een goedkope drone die zelf doelen herkent, routes aanpast en met andere systemen samenwerkt, is een compleet ander wapen. Daarmee verschuift de vraag van hoe slim een machine is, naar hoe snel een industrie er duizenden kan bouwen. Covenants drie fabrieken en Elbits FUSE zijn geen incidentele productlanceringen. Het is deze rekensom, uitgevoerd door twee verschillende landen met dezelfde uitkomst.

Papieren autonomie

Europa praat al jaren over strategische autonomie, een eigen defensie-industrie en minder afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Deze week zette de Europese Rekenkamer daar een harde kanttekening bij. Ondanks een stijging van de Europese defensiebudgetten met 79 procent sinds 2020 blijft het doel van volledige defensiegereedheid in 2030 volgens Rekenkamerlid Marek Opioła moeilijk haalbaar, door versnipperde nationale systemen, industriële knelpunten en aanhoudende afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers.

Diezelfde afhankelijkheid duikt op waar je hem het minst verwacht. In de cloud. Europese defensiefunctionarissen verzetten zich tegen Brusselse plannen om het gebruik van Amerikaanse cloud- en AI-diensten in te perken, uit angst dat Europese alternatieven simpelweg niet klaarstaan. De F-35, Amerikaans fabricaat, draait operationeel op Amerikaanse cloudinfrastructuur die niet zomaar te vervangen is. Schattingen spreken van een Amerikaanse voorsprong van acht tot tien jaar in defensiegerichte AI en cloudtechnologie.

Maar een uitspraak als “Europa reguleert, Amerika bewapent” is hier te gemakkelijk. De Europese AI-verordening sluit AI voor militaire, defensie- en nationale veiligheidsdoeleinden uitdrukkelijk uit van haar reguleringssfeer. Het probleem is dus niet dat Brussel militaire AI verbiedt. Het probleem is dat Europa, ook zonder verbod, de industriële en technologische basis mist om de eigen ambities waar te maken.

Het antwoord van Peking

Terwijl in Brussel wordt gedebatteerd over hoeveel autonomie een machine mag krijgen, laat China al zien waar het antwoord op uitkomt. Dit voorjaar liet het Chinese staatsbedrijf China Electronics Technology Group (CETC) op de staatstelevisie een demonstratie zien van Atlas, een zwerm van 96 drones die door één operator met een tablet wordt aangestuurd. Verkenningsdrones vonden het tussen drie identieke lokstellingen verborgen doelwit en gaven de coördinaten door. Een aanvalsdrone schakelde het vervolgens zelfstandig uit. Geen mens koos het doelwit uit. Geen mens stuurde het projectiel.

Dat plaatst de westerse ethische AI-discussie in een ander licht. Mag een machine zelf een doelwit selecteren en hoeveel menselijke controle blijft nodig, zijn hier legitieme vragen. Voor een rechtsstaat die voor zichzelf het gebruik van autonome wapens verbiedt terwijl de tegenstander ze wel inzet, verandert deze morele terughoudendheid al snel in een militaire handicap. Het debat hoort niet te gaan over AI wel of niet gebruiken. Het hoort te gaan over waar menselijke controle onmisbaar blijft en waar autonomie een reëel militair voordeel oplevert, voordat een tegenstander die keuze al voor je heeft gemaakt.

Wapenwedloop bepaald door snelheid

Ondertussen verschuift ook de macht achter dit alles. Marc Andreessen en Thiels zakenpartner Blake Masters zitten sinds deze zomer in de defensiebeleidsraad van het Pentagon, hetzelfde Pentagon waarvan AI-chef Cameron Stanley deze week toegaf dat de bondgenoten in de NAVO en de Five Eyes (de inlichtingenalliantie van de VS, het VK, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland), de Amerikaanse snelheid, schaal en ervaring simpelweg niet kunnen bijbenen. Doet Europa wel mee, dan praten techondernemers straks net zo hard mee over oorlog als generaals. Blijft het bij vergaderen over ethische kaders, dan schrijven Israël, de Verenigde Staten en China die regels wel, zonder Europa.

De fabriek in Dallas draaide deze week al op volle toeren. De divisie in Rosh HaAyin, bij Tel Aviv, ook. Terwijl Brussel nog aan de agenda voor de volgende vergadering werkt, is de rest van de wereld al bezig met het opzetten van AI-productielijnen in de duizendtallen.

Bronnen:
Defence Blog: Elbit Systems unveils new brand for its autonomous combat drones
CNBC: Andreessen- and Thiel-backed defense startup opens U.S. missile factory as it exits stealth
The Next Web: Pentagon AI chief says US allies lack the resources to keep pace
Eunews: Defence readiness by 2030? The European Court of Auditors sees it challenging
OECD.AI: China Demonstrates Autonomous AI Drone Swarm for Military Operations