Return hubs: realisme of theater?
- Return hubs: realisme of theater? - 6 september 2026
- Overasselt: symptoom van staatsfalen - 6 september 2026
- Nederland pakt China terug via invoerrechten en BTW - 5 september 2026
Beeld: Gemini (AI)
Denemarken wil volgend jaar de eerste uitgeprocedeerde asielzoekers naar een opvangcentrum buiten de Europese Unie sturen. Nederland tekent voor hetzelfde plan, maar noemt nog geen land, geen datum en geen aantal. Zo ziet het verschil eruit tussen een regering die problemen oplost en een kabinet dat met problemen worstelt.
Vijf EU-landen kwamen donderdag in Kopenhagen bijeen om de plannen voor deze zogeheten return hubs verder uit te werken. Het gaat om Denemarken, Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Griekenland. Het Europees Parlement keurde de wettelijke basis ervoor in juni al goed. Uitgeprocedeerde asielzoekers die niet naar hun land van herkomst kunnen worden teruggestuurd, moeten voortaan naar een opvangcentrum buiten de EU. Rwanda, Oeganda, Kenia en Oezbekistan gelden als kandidaten; een Nederlandse delegatie bezocht vorige week Rwanda. De Griekse minister van Migratie, Thanos Plevris, hoopt binnen een maand een partnerland te kunnen aanwijzen. Eind september volgt een nieuwe ministersbijeenkomst in München. De eerste overdracht van migranten staat gepland voor 2027.
Nederland remt af
Het zal de OpinieZ-lezer niet verrassen dat binnen die kopgroep Nederland achteraan loopt. De voortvarende Deense minister voor immigratie, Morten Bødskov, noemt de centra een “nieuwe kans” voor migranten en ontkent dat het om gevangenissen gaat. De Oostenrijkse minister Gerhard Karner wil illegale migratie “naar nul” duwen. Onze minister Bart van den Brink (CDA), tevens vicepremier, houdt de toon voorzichtiger: een centrum moet een “open faciliteit” worden, geen detentie, en een concrete datum durft hij nog niet te noemen. Terwijl Kopenhagen, Wenen en Athene een tijdpad benoemen, spreekt Den Haag liever over uitgangspunten.
Geen Nauru
Auteurs op deze site pleiten al jaren voor de Australische lijn. Sinds Operation Sovereign Borders onderschept de Australische marine bootmigranten op zee en brengt ze naar detentiecentra op eilanden als Nauru, zonder enig uitzicht op een verblijfsvergunning in Australië zelf. In december vorig jaar registreerde Australië geen enkele ongeautoriseerde boot meer. Dat succes steunt op twee elementen, onderscheppen vóór aankomst en een verblijf zonder enig perspectief op vestiging. Het Europese plan mist voorlopig allebei. Geen enkel EU-land onderschept boten op volle zee. En Bødskov zegt zelf dat de centra geen detentie worden. Zonder dwang aan de voorkant en zonder een hard vooruitzicht aan de achterkant blijft afschrikking een gok.
Rwanda kent dit soort halfzachte afspraken. Het Verenigd Koninkrijk sloot in 2022 al een vergelijkbaar verdrag met het land, onder de toenmalige Conservatieve regering. Slechts vier(!) mensen gingen ooit vrijwillig naar Rwanda voordat de nieuwe Labour-regering de deal in 2024 introk. De operatie had toen al zevenhonderd miljoen pond gekost. Rwanda eiste vervolgens nog eens zestig miljoen pond extra van Londen. Een arbitragehof wees die claim in mei dit jaar af. Zo’n mislukte en kostbare terugkeerdeal biedt weinig garantie dat de volgende deal wél gaat werken.
De rekening thuis
Terwijl bewindslieden in Kopenhagen over centra buiten Europa praten die op zijn vroegst in 2027 opengaan, kan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) de eigen zaken nu al niet op tijd afhandelen. De wet geeft de IND zes maanden om over een asielaanvraag te beslissen. Rechtbanken leggen een dwangsom op zodra die termijn wordt overschreden. Die loopt op met honderden euro’s per dag, tot een wettelijk maximum van enkele tienduizenden euro’s per zaak. In 2023 leidde dat tot 1.792 zaken met een dwangsom, in 2024 tot 3.213 en in 2025 tot 4.918. Het aantal zaken bijna verdrievoudigde in twee jaar.
Alleen al in de eerste zeven maanden van 2026 keerde de dienst 99 miljoen euro aan dwangsommen uit, tegen 79 miljoen euro over heel 2025 en 36,8 miljoen euro in 2024. Negen zaken kostten meer dan honderdduizend euro per stuk. Het geld gaat naar de aanvrager of diens advocaat, die er vaak ook nog een proceskostenvergoeding bovenop krijgt. Voor een deel van de rechtshulp is een beroep wegens niet tijdig beslissen zo een vrijwel risicoloze routineprocedure geworden, los van de merites van de onderliggende asielaanvraag. Procederen als verdienmodel. De IND erkent op de eigen website dat dwangsommen het werk niet versnellen. De afhandeling van rechtszaken trekt juist capaciteit weg bij de mensen die asielaanvragen moeten beoordelen.
Een realistisch kabinet zou de instroom van asielzoekers drastisch inperken en vertrek van uitgeprocedeerden daadwerkelijk afdwingen. Helaas heeft dit D66/VVD/CDA-kabinet tot nu toe alleen wat vage persconferenties afgeleverd. De rekening voor deze onopgeloste problemen loopt elke maand verder op.
Bronnen:
Euronews: Five EU countries aim to send migrants to return hubs by 2027
NOS: Denen willen uitgeprocedeerde asielzoekers volgend jaar buiten EU onderbrengen
AI Rechtshulp: Dwangsommen IND, cijfers uit Kamervragen aan minister Van den Brink
IND: Judicial penalties and the IND
Operation Sovereign Borders: Monthly Update, december 2025
CNBC Africa: Britain will not have to pay Rwanda millions over asylum deal, court rules
OpinieZ bestaat dankzij u! Geen betaalmuur, geen subsidie — OpinieZ is gratis omdat lezers zoals u ons steunen. Iedere bijdrage helpt ons onafhankelijk te blijven. |
|