Kabinet-Jetten wil stikstofplan doordrukken ondanks boerenverzet

• Over
• Laatste berichten

OpinieZ Nieuwsredactie

Analyse van actueel nieuws

Laatste berichten van OpinieZ Nieuwsredactie (alles zien)

• Nobelprijs voor de Vrede toegekend aan Israël-hatende juriste - 10 oktober 2026
• EU-superstaat heeft torenhoge Coronaschulden - 9 oktober 2026
• Kabinet levert EU-veto sancties in - 8 oktober 2026

Beeld: Gemini (AI)

Een pot van twintig miljard euro en een plan van Landbouwminister Jaimi van Essen moeten Nederland definitief van het stikstofslot halen.  Maar er is grote kritiek vanuit de beoerenorganisaties. Op het platteland staan langs de snelwegen inmiddels al brandende hooibalen.

Het kabinet-Jetten, de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA die sinds 23 februari regeert, presenteerde eind juni het langverwachte stikstofplan van Landbouwminister Jaimi van Essen (D66). De ambities zijn niet mals: de landbouw moet in 2035 tussen de 42 en 46 procent minder ammoniak uitstoten dan in 2019, mobiliteit en industrie leveren de helft in. Rond vijftien stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden komen bufferzones van een kilometer, en melkveehouders krijgen een harde grens van 2,6 koeien per hectare grond.

Afrekening

De eerste rekening is al gepresenteerd. In Noord-Brabant wil de provincie de natuurvergunningen van vijf pluimveebedrijven intrekken, een besluit dat uiterlijk 1 oktober in een ontwerpbesluit wordt gegoten. Van Essen noemt het zelf “zeer spijtig”. Verantwoordelijkheid wijst hij zelf af. De rechter dwong me ertoe, zegt hij, na jaren van stilstand. Een juridische uitspraak die het kabinet tegelijk gebruikt als argument om het eigen pakket versneld door het parlement te loodsen. Boeren noemen het een chantagemiddel.

Kritiek

De kritiek van de boerenorganisaties is concreet. Agractie eist dat het kabinet de stikstofbrief volledig intrekt en dat boerenbedrijven hun bestaande vergunningen behouden. Woordvoerder Bart Belser, van de boerenactiegroep Agractie, noemt de grens bereikt: “De brief moet nu echt van tafel.” De felste weerstand richt zich op twee cijfers: de doelstelling dat de landbouw in 2030 een kwart minder stikstof moet uitstoten, en de norm van 2,6 koeien per hectare voor melkveehouders vanaf 2035.

Niet elke boerenorganisatie kiest voor confrontatie. LTO Nederland zoekt onder voorzitter Ger Koopmans juist het poldermodel op en probeert Van Essen met argumenten en cijfers te overtuigen, ook al waarschuwt de organisatie zelf dat het intrekken van vergunningen voor drie op de vijf getroffen Brabantse bedrijven een onzekere toekomst betekent.

Polder onder druk

Het protest is inmiddels landelijk. Sinds eind juli voeren boerenorganisaties als Agractie en Farmers Defence Force actie langs snelwegen door het hele land, met omgekeerde vlaggen, brandende hooibalen en spandoeken. Op 14 augustus volgt een grote manifestatie. Een landelijke actiedag bij het Provinciehuis in Den Bosch, op dezelfde dag dat Provinciale Staten daar over de Brabantse vergunningen vergaderen. Ook voor Prinsjesdag, half september, kondigen de organisaties nieuwe acties aan.

Steun op links gezocht

Het kabinet-Jetten regeert zonder meerderheid en moet daarom leunen op de oppositie. Alleen dankzij steun van de linkse oppositiepartij PRO heeft de coalitie in de Tweede Kamer een meerderheid voor de stikstofplannen; in de Eerste Kamer komt de teller met PRO op 36 van de benodigde 38 zetels. BBB, PVV, SGP en de Groep-Markuszower stemmen tegen.

Ook JA21 haakte af nadat Van Essen weigerde te tornen aan de kilometerzones en de norm van 2,6 koeien per hectare. Van polderen met het eigen electoraat van de coalitiepartijen op het platteland is dus weinig te merken. Het pakket komt eerder tot stand mét de linkerflank van de Kamer dan mét de sector die het raakt. Draagvlak kan je dat niet noemen.

Van Essen zelf noemt stilstand voor dit dossier geen optie. Voor de boeren langs de A28 en de N65 voelt het eerder andersom: niet stilstand is hun probleem, maar een kabinet dat wél beweegt, alleen de verkeerde kant op.

Bronnen

NOS, 28 juli 2026
NOS, 1 juli 2026
Nieuwe Oogst, 17 juli 2026
Nieuwe Oogst, 27 juli 2026
Boerderij, begin augustus 2026
Reformatorisch Dagblad, 28 juli 2026
Rijksoverheid.nl
Reformatorisch Dagblad, 26 juni 2026