Zes weken na start is EU-asiel- en migratiepact alweer vastgelopen

• Over
• Laatste berichten

OpinieZ Nieuwsredactie

Laatste berichten van OpinieZ Nieuwsredactie (alles zien)

• EU verwikkeld in strijd om astronomische begroting - 30 juli 2026
• Kabinet-Jetten krabbelt op naar 26% kiezertevredenheid - 30 juli 2026
• Zes weken na start is EU-asiel- en migratiepact alweer vastgelopen - 30 juli 2026

Amygdaleza, ten noorden van Athene. Achter hekken en onder politiebewaking zitten mannen, vrouwen en kinderen opgesloten in een detentiekamp — niet omdat hun asielaanvraag is afgewezen, maar omdat die aanvraag nooit is geregistreerd. “Ze zitten opgesloten in een soort gevangenis,” zegt Lefteris Papagiannakis, voorzitter van de Griekse Vluchtelingenraad, tegen Nieuwsuur. Het nieuwe Europese asiel- en migratiepact, ingevoerd op 12 juni als hét antwoord op de asielchaos, is nog geen zes weken oud.

Sindsdien ligt de asielregistratie in Griekenland vrijwel stil. Mensen die zich melden bij registratiekampen op het vasteland of de eilanden worden vaak niet toegelaten, en soms zelfs gearresteerd en vervolgd wegens illegaal verblijf — terwijl diezelfde overheid hen niet de kans geeft zich officieel te melden. Ook het online systeem van het Griekse ministerie, waarmee mensen zelfstandig asiel konden aanvragen, functioneert niet meer. Papagiannakis noemt het “een tactiek” om mensen af te schrikken; asieladvocaat Minos Mouzourakis van Refugee Support Aegean bevestigt het beeld.

Twaalf namen

Het pact draait op een simpel principe: het land waar een migrant Europa binnenkomt, blijft in beginsel verantwoordelijk voor de asielprocedure. Reist iemand daarna door naar Nederland, Duitsland of België, dan moet het land van binnenkomst die persoon terugnemen. Italië weigerde dat onlangs voor twaalf geregistreerde asielzoekers die naar West-Europa waren doorgereisd. De Europese Commissie tikte Rome daarop op de vingers: in een rapportage van 16 juli over het solidariteitsmechanisme stelde de Commissie dat Italië “met prioriteit” werk moet maken van terugname, terwijl Cyprus, Griekenland en Spanje op dat vlak wel op de goede weg zouden zijn — al is het volgens Brussel zelf nog te vroeg voor een eindoordeel.

Achttien maanden

Italië heeft intussen onvoldoende detentiecapaciteit om zijn eigen verplichtingen na te komen. Afgewezen asielzoekers kunnen er maximaal achttien maanden worden vastgehouden; daarna komen ze vrij, ook als hun terugkeer naar het land van herkomst nog altijd niet geregeld is. En van daaruit reizen ze verder — richting de rijkere lidstaten in West-Europa, Nederland incluis.

Schone lei

Voor Nederland is dat geen abstracte dreiging. Begin juni sloot minister Van den Brink nog een akkoord met zijn Italiaanse collega Piantedosi: zodra het pact op 12 juni van kracht werd, zouden “de oude regels weer worden opgepakt” en zou Italië asielzoekers uit Nederland weer terugnemen, met een “schone lei” voor mensen die zich vóór die datum al hadden gemeld. Van den Brink noemde dat destijds “cruciaal om het pact volledig te laten functioneren.” Zes weken later blijkt uit de eigen rapportage van de Commissie dat Italië precies dát onderdeel van het pact naast zich neerlegt.

Volgens migratie-analist Celoria, die Nieuwsuur eveneens sprak, doet Italië bewust zo weinig mogelijk: nieuwe regels invoeren betekent ook nieuwe verantwoordelijkheid nemen, en daar heeft Rome vooralsnog geen haast mee. Het patroon is inmiddels bekend uit eerdere Europese afspraken over grensbewaking en spreiding: een akkoord dat op papier duidelijke verplichtingen bevat, wordt in de praktijk toch weer een kwestie van welk land het hardst zijn hakken in het zand zet.

Het pact werd gepresenteerd als het moment waarop Europa eindelijk grip zou krijgen op migratie. Zes weken later zitten duizenden mensen in Griekenland vast zonder geregistreerde aanvraag, weigert Italië zijn eigen verplichtingen na te komen, en is het enige onderdeel dat wél soepel functioneert de weg die mensen daarna zelf richting Nederland en Duitsland weten te vinden.

Bronnen:
NOS Nieuwsuur, 25 juli 2026
Reformatorisch Dagblad / ANP, 16 juli 2026
NOS, 3 juni 2026 (over het Nederlands-Italiaanse akkoord dat nu onder druk staat — relevante achtergrond)